ریشه نام؛ از توفارقان تا آذرشهر
نام‌های کهن این شهر، هر کدام روایتی شنیدنی دارند. «توفارقان» که از دو بخش «توفار» (دیوار) و «قان» (پسوند مکان) ساخته شده، به معنای «منطقه دیوارکشی‌شده» است و احتمالاً به کوه‌های پیرامون اشاره دارد که شهر را چون حصاری محافظت می‌کردند. اما داستان‌های دیگری نیز در منابع تاریخی نقل شده است:
- ده نخجیرجان: یاقوت حموی، جغرافی‌دان نامدار، این نام را به خزانه‌دار کسری پادشاه ایران نسبت می‌دهد.
- دهخوارقان یا دیوار خونین: روایتی دیگر می‌گوید در جنگی سخت میان مردم و مهاجمان، دیوارها خونین شدند و این نام از «دیوار خونین» به «دهخوارقان» تحریف یافت.
پیشینه تاریخی
آذرشهر در کتاب‌های جغرافیایی قدیم عرب با نام‌هایی چون «داخرقان» و «دخارقان» ثبت شده است. حمدالله مستوفی از آن با عنوان «دهخوارقان» یاد کرده و مورخان آن را شهری کوچک با هشت روستای تابعه و باغ‌های سرشار از انگور و میوه توصیف کرده‌اند. شهرت جهانی لپه و گردوی آذرشهر ریشه در همین پیشینه کشاورزی دارد. جالب است بدانید که حتی در روستای «پووستی» این شهرستان، باغ‌های پسته نیز یافت می‌شود.
مردم؛ اصالت و مهمان‌نوازی
بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵، آذرشهر با ۴۴٬۸۸۷ نفر جمعیت، نهمین شهر استان آذربایجان شرقی است. مردم این دیار به حجب، حیا، دینداری و ارادت به اهل بیت (ع) شهره‌اند و مهمان‌نوازی گرمشان، خاطره‌ای شیرین برای هر مسافری به جا می‌گذارد.
بافت قدیمی؛ روایت کوچه‌های بن‌بست
کهنسالان محلی می‌گویند دهخوارقان قدیم در دامنه کوه «پیر قطران» قرار داشت که در اثر زلزله ویران شد و مردم روستا را آن سوی رودخانه بنا نهادند. ویرانه‌های آن مکان هنوز به عنوان یکی از آثار باستانی آذرشهر باقی است.
بافت قدیمی شهر از محله‌هایی مجزا با باغ‌هایی در میانشان تشکیل شده بود: «پیرلر» در شمال، «کردلر کوچه‌سی» در جنوب، «دیزج» (دژ کوچک) در شرق و «آشاغی‌کوچه» در غرب. هر محله کوچه‌هایی باریک، تودرتو و بن‌بست داشت و شبیه قلعه‌ای مستقل عمل می‌کرد. در ورودی هر محله دری بزرگ نصب بود که شب‌ها بسته می‌شد و نگهبانی داشت. خانه‌های انتهای بن‌بست‌ها از ارزش بیشتری برخوردار بودند. در هر کوچه، «کبوترخانه‌هایی» محل آشیانه کبوتران بود و سکوهایی سنگی برای استراحت رهگذران و سالخوردگان تعبیه شده بود. متأسفانه امروز قنات‌های قدیمی به کانال‌های فاضلاب تبدیل شده‌اند.
گردشگری؛ جاذبه‌های دیدنی و داستان‌ها
- قوش داشی (قوچ سنگی): در محله «اشیک بازار» (بازار قدیمی)، قوچ سنگی بزرگی به رنگ سفید وجود داشت که متأسفانه تخریب شده و تنها در خاطره‌های قدیمی‌ها زنده است.
- کوچه باشگاه (دربندی): این کوچه به دلیل وجود اولین باشگاه اسب‌سواری آذرشهر در باغی بزرگ و مجلل، به این نام معروف شده است. باغ‌های گردوی سرسبزی نیز در حد فاصل محله علی‌آباد و کوی کردلر وجود داشته است.
- کاروانسرای فراموش‌شده: در همسایگی مسجد بازار، کاروانسرایی قدیمی قرار دارد که نامش را فقط قدیمی‌ها به خاطر می‌آورند.
- میدان ساعت: در نزدیکی این میدان، داستانی شنیدنی از آتش زدن یک مشروب‌خانه به دستور آیت‌الله مدنی نقل می‌شود؛ زمین آن مکان هنوز میان بافت شلوغ شهر خالی و منفور مانده است.
شهرک‌ها
آذرشهر دارای چهار شهرک مسکونی و یک شهرک صنعتی است که در توسعه شهری نقش مهمی داشته‌اند.
روستاهای شهرستان آذرشهر
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان آذرشهر ۳۱ آبادی در ۷ دهستان و ۳ بخش ثبت شده است که ۲۸ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۳۵٬۳۷۹ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان آذرشهر ببینید.
دهستان‌های شهرستان آذرشهر
- دهستان شیرامین — بخش حومه، ۸ آبادی، ۷٬۸۶۶ نفر جمعیت
- دهستان قبله داغی — بخش حومه، ۷ آبادی، ۶٬۷۴۰ نفر جمعیت
- دهستان تیمورلو — بخش گوگان، ۲ آبادی، ۶٬۱۹۶ نفر جمعیت
- دهستان قاضی جهان — بخش حومه، ۴ آبادی، ۵٬۸۵۳ نفر جمعیت
- دهستان دستجرد — بخش گوگان، ۴ آبادی، ۴٬۹۲۸ نفر جمعیت
- دهستان ینگجه — بخش حومه، ۵ آبادی، ۳٬۷۹۶ نفر جمعیت
- دهستان شهرک — بخش ممقان، ۱ آبادی
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان آذرشهر
- روستای تیمورلو — دهستان تیمورلو، ۵٬۲۲۱ نفر
- روستای شیرامین — دهستان شیرامین، ۳٬۲۸۲ نفر
- روستای قاضی جهان — دهستان قاضی جهان، ۳٬۱۲۸ نفر
- روستای نادیلو — دهستان قبله داغی، ۳٬۱۱۶ نفر
- روستای فیروزسالار — دهستان دستجرد، ۲٬۴۰۵ نفر
- روستای اخی جهان — دهستان قاضی جهان، ۲٬۲۹۰ نفر
- روستای ینگجه — دهستان ینگجه، ۲٬۱۹۰ نفر
- روستای هفت چشمه — دهستان قبله داغی، ۱٬۷۵۵ نفر
- روستای دستجرد — دهستان دستجرد، ۱٬۵۹۵ نفر
- روستای سیلاب — دهستان شیرامین، ۱٬۴۱۴ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی آذرشهر
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۲۶ شعبه از ۱۱ بانک در شهرستان آذرشهر فعال است که ۳ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های آذرشهر بانک سپه با ۵ شعبه، بانک صادرات ایران با ۴ شعبه و بانک ملی ایران با ۳ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در آذرشهر
- شعب بانک سپه در آذرشهر — ۵ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در آذرشهر — ۴ شعبه
- شعب بانک ملی ایران در آذرشهر — ۳ شعبه، ۳ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک رفاه کارگران در آذرشهر — ۳ شعبه
- شعب بانک تجارت در آذرشهر — ۳ شعبه
- شعب بانک مسکن در آذرشهر — ۲ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در آذرشهر — ۲ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در آذرشهر — ۱ شعبه
- شعب بانک ملت در آذرشهر — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در آذرشهر — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در آذرشهر — ۱ شعبه
بیمارستان‌های آذرشهر
در ایران‌گاه ۲ بیمارستان از شهرستان آذرشهر ثبت شده است که مجموعاً ۱۵۰ تخت فعال دارند.
- بیمارستان شهید مدنی(قدیم) آذرشهر — عمومی، ۷۹ تخت فعال
- بیمارستان شهید مدنی آذرشهر — عمومی، ۷۱ تخت فعال
نظرهای مخاطبان دربارهٔ آذرشهر
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر