نام
بندرعباس از ابتدا بندر بوده و نام‌هایش نیز گواه این نقش هستند. معروف‌ترین نام قدیمی آن «گمبرون» است. برخی ریشه این نام را در کلمه «گمرک» (به معنای تجارت) می‌دانند و برخی دیگر آن را برگرفته از «کمروون» فارسی به معنای «میگو» می‌دانند. اما امروز، این شهر به احترام شاه عباس صفوی که پرتغالی‌ها را از آن بیرون راند، «بندرعباس» نامیده می‌شود.
پیشینه تاریخی
تاریخ پیش از اسلام
قدمت بندرعباس به دوران داریوش بزرگ (۵۲۲ تا ۴۸۶ پیش از میلاد) بازمی‌گردد. در آن زمان، دریانوردی به نام «سیلاکوس» به فرمان داریوش، سفری پرماجرا را از این بندر به سوی هند و دریای سرخ آغاز کرد. در روزگار اسکندر مقدونی نیز این منطقه با نام «هورمیرزاد» شناخته می‌شد.
دوره پرتغالی‌ها
در سده شانزدهم، پرتغالی‌ها بر این بندر مسلط شدند و آن را به دلیل فراوانی خرچنگ‌های ساحلی، «کومورائو» نامیدند. اما در سال ۱۶۲۲، شاه عباس بزرگ با همراهی سردار دلیرش امامقلی خان، پرتغالی‌ها را شکست داد و نام شهر را به «بندرعباس» تغییر داد. از آن پس، این بندر به یکی از مهم‌ترین مراکز تجاری و استراتژیک ایران تبدیل شد.
دوره انگلیسی و هلندی
پس از پرتغالی‌ها، نوبت به انگلیسی‌ها و هلندی‌ها رسید. در سال ۱۶۲۵، ناوگانی ترکیبی از این دو کشور به بندرعباس حمله کردند و کنترل پست‌های تجاری را به دست گرفتند. اما هلندی‌ها با هوشمندی از رقیب خود پیشی گرفتند و از سال ۱۶۵۴ تا ۱۷۶۵، تجارت ادویه و ابریشم منطقه را در انحصار خود درآوردند.
دوره عمانی‌ها
بین سال‌های ۱۷۹۴ تا ۱۸۶۸، بندرعباس تحت اجاره به سلطنت عمان و زنگبار واگذار شد. این دوره پر از کشمکش‌های سیاسی و نظامی بین ایران و عمان بود که نهایتاً با لغو قرارداد اجاره در سال ۱۸۶۸ به پایان رسید.
تاریخ معاصر
بندرعباس در سال ۱۳۳۴، بندری کوچک با ۱۷ هزار نفر جمعیت بود. اما با برنامه‌ریزی برای توسعه به عنوان یک بندر بزرگ، به سرعت رشد کرد. امروز، این شهر با جمعیتی بیش از ۵۲۶ هزار نفر (بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵)، به یکی از کلان‌شهرهای ایران تبدیل شده است.
جغرافیا
موقعیت
بندرعباس در جنوب استان هرمزگان، جایی که کوه به دریا می‌رسد، واقع شده است. شیب عمومی شهر از شمال به جنوب است و بخش‌های وسیعی از آن، از جمله محله سورو، تنها ۰٫۶ تا ۵ متر از سطح دریا ارتفاع دارند. نزدیک‌ترین شهر به آن، قشم با ۲۸ کیلومتر فاصله است و تهران نیز ۱۲۸۱ کیلومتر با این شهر فاصله دارد.
آب و هوا
هوای بندرعباس گرم و مرطوب است. از نیمه آبان تا نیمه فروردین، هوایی مطبوع و دلپذیر دارد. اردیبهشت و خرداد خشک است و از تیر تا مهر، رطوبت هوا بالا می‌رود. دمای هوا در گرم‌ترین روزها به ۵۲ درجه و در سردترین روزها به ۲ درجه سانتی‌گراد می‌رسد. میانگین بارش سالانه حدود ۲۰۰ میلی‌متر است.
مردم‌شناسی و فرهنگ
جمعیت و مهاجرت
بندرعباس شهری مهاجرپذیر است و اقوام مختلف ایرانی را در خود جای داده. بیشتر مهاجران ابتدا به صورت فردی برای یافتن شغل به این شهر می‌آیند و پس از مدتی، خانواده خود را نیز به آنجا منتقل می‌کنند.
دین و مذهب
اکثر مردم بندرعباس مسلمان هستند و از دو مذهب شیعه و سنی پیروی می‌کنند. اهل سنت بیشتر در محله‌های داماهی، خواجه عطاء، اوزی‌ها، سورو و شقو (شهرک توحید) سکونت دارند.
زبان
زبان مردم بندرعباس، فارسی با گویش بندری است. این گویش که ریشه در فارسی کهن دارد، واژگانی از زبان‌های انگلیسی، عربی و هندی را نیز در خود جای داده است. برای مثال، واژه «tawāl» از کلمه انگلیسی «towel» به معنای حوله گرفته شده است.
رسوم و سنت‌ها
یکی از رسوم جذاب عروسی در بندرعباس، «حنابندان» است. در این مراسم، زنان شرکت‌کننده دستان خود را با حنا رنگ می‌کنند. همچنین رسم جالبی برای راه افتادن کودکان وجود دارد که در آن، کودک را در زنبیلی می‌گذارند و با خواندن شعر، او را به در خانه‌های مختلف می‌برند.
جاذبه‌های دیدنی
اماکن تاریخی و مذهبی
- امامزاده سید مظفر: نوه امامزاده عبدالله بن موسی بن جعفر (ع) که از دیرباز مورد توجه مردم است.
- قدمتگاه حضرت سلیمان (ع): زیارتگاهی در مرکز شهر که در بین مردم به «شاه پریون» معروف است.
- مسجد جامع دلگشا: یکی از قدیمی‌ترین مساجد شهر با قدمتی ۲۶۴ ساله.
جاذبه‌های طبیعی و تفریحی
- ساحل سورو: یکی از قدیمی‌ترین محله‌های بندرعباس با خانه‌های قدیمی رو به دریا و ساحلی شنی برای پیاده‌روی.
- مجتمع تفریحی آب‌گرم: در ۳۴ کیلومتری شمال شرقی بندرعباس، با چشمه آب گرم، شهربازی و امکانات گردشگری.
- باغ پرندگان: در چهار کیلومتری جاده بندرعباس- میناب، با ۲۵ قفس از گونه‌های مختلف پرندگان.
- موزه بزرگ هرمزگان: بزرگ‌ترین موزه استان که در آن تاریخ، فرهنگ و سنت‌های هرمزگان به تصویر کشیده شده است.
مراکز تجاری
بندرعباس ترکیبی از بازارهای قدیمی و مدرن را دارد. از بازارهای سنتی مانند بازار اوزی‌ها و بازار لاری‌ها گرفته تا مجتمع‌های مدرنی مثل سیتی‌سنتر، مگامال و بندرعباس مال.
حمل و نقل
- فرودگاه بین‌المللی بندرعباس: یکی از پررفتوآمدترین فرودگاه‌های کشور با پروازهای داخلی و خارجی (دبی و جده).
- پایانه مسافربری خلیج فارس: تنها پایانه اتوبوسی شهر با سفرهای متعدد به شهرهای مختلف.
- راه‌آهن: روزانه قطارهایی به مقصد تهران، اصفهان و مشهد از این شهر حرکت می‌کنند.
- بندر شهید حقانی: بزرگ‌ترین پایانه مسافری دریایی ایران با ظرفیت جابجایی همزمان ۴ هزار نفر به جزایر قشم، هرمز و لارک.
سوغات و تولیدات
بندرعباس به خاطر تنباکو، خرما، نارنگی، انبه، مرکبات، ارده، مسقطی، مروارید و فرآورده‌های نفتی معروف است.
ورزش و سینما
تیم فوتبال پالایش نفت بندرعباس در لیگ یک کشور حضور دارد و بازی‌های خود را در ورزشگاه ۲۰ هزار نفری خلیج فارس برگزار می‌کند. این شهر همچنین دارای ۴ سینمای فعال است.
روستاهای شهرستان بندرعباس
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان بندرعباس ۲۸۱ آبادی در ۱۰ دهستان و ۴ بخش ثبت شده است که ۲۰۸ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۱۰۶٬۸۸۳ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان بندرعباس ببینید.
دهستان‌های شهرستان بندرعباس
- دهستان ایسین — بخش مرکزی، ۵۰ آبادی، ۱۹٬۲۲۲ نفر جمعیت
- دهستان گچین — بخش مرکزی، ۱۶ آبادی، ۱۶٬۵۸۰ نفر جمعیت
- دهستان شمیل — بخش تخت، ۳۸ آبادی، ۱۶٬۲۵۶ نفر جمعیت
- دهستان تازیان — بخش مرکزی، ۱۸ آبادی، ۱۵٬۶۱۲ نفر جمعیت
- دهستان قلعه قاضی — بخش قلعه قاضی، ۱۶ آبادی، ۱۰٬۶۱۶ نفر جمعیت
- دهستان فین — بخش فین، ۴۶ آبادی، ۸٬۳۴۱ نفر جمعیت
- دهستان سیاهو — بخش فین، ۵۲ آبادی، ۷٬۹۷۷ نفر جمعیت
- دهستان سرخون — بخش قلعه قاضی، ۸ آبادی، ۵٬۲۲۸ نفر جمعیت
- دهستان تخت — بخش تخت، ۱۳ آبادی، ۴٬۹۱۶ نفر جمعیت
- دهستان گهره — بخش فین، ۲۴ آبادی، ۲٬۱۳۵ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان بندرعباس
- روستای تازیان پایین — دهستان تازیان، ۵٬۷۶۵ نفر
- روستای رضوان — دهستان فین، ۴٬۳۵۹ نفر
- روستای قلعه قاضی — دهستان قلعه قاضی، ۴٬۳۰۱ نفر
- روستای سرخون — دهستان سرخون، ۳٬۹۱۴ نفر
- روستای گچین بالا — دهستان گچین، ۳٬۱۵۳ نفر
- روستای قلات بالا — دهستان تازیان، ۲٬۸۹۸ نفر
- روستای گچین پایین — دهستان گچین، ۲٬۳۷۶ نفر
- روستای تخت — دهستان تخت، ۲٬۳۶۴ نفر
- روستای ابشورک — دهستان ایسین، ۲٬۰۵۶ نفر
- روستای محله نو — دهستان ایسین، ۱٬۹۳۲ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی بندرعباس
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۱۸۳ شعبه از ۲۳ بانک در شهرستان بندرعباس فعال است که ۲۷ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های بندرعباس بانک ملی ایران با ۳۳ شعبه، بانک سپه با ۲۹ شعبه و بانک تجارت با ۲۱ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در بندرعباس
- شعب بانک ملی ایران در بندرعباس — ۳۳ شعبه، ۲۷ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک سپه در بندرعباس — ۲۹ شعبه
- شعب بانک تجارت در بندرعباس — ۲۱ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در بندرعباس — ۱۹ شعبه
- شعب بانک ملت در بندرعباس — ۱۷ شعبه
- شعب بانک مسکن در بندرعباس — ۱۳ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در بندرعباس — ۱۲ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در بندرعباس — ۸ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در بندرعباس — ۵ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه رسالت در بندرعباس — ۴ شعبه
- شعب بانک پارسیان در بندرعباس — ۳ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در بندرعباس — ۳ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در بندرعباس — ۲ شعبه
- شعب بانک پاسارگاد در بندرعباس — ۲ شعبه
- شعب پست بانک ایران در بندرعباس — ۲ شعبه
- شعب بانک سرمایه در بندرعباس — ۲ شعبه
- شعب بانک سینا در بندرعباس — ۲ شعبه
- شعب بانک دی در بندرعباس — ۱ شعبه
- شعب بانک کارآفرین در بندرعباس — ۱ شعبه
- شعب بانک اقتصاد نوین در بندرعباس — ۱ شعبه
- شعب بانک گردشگری در بندرعباس — ۱ شعبه
- شعب بانک سامان در بندرعباس — ۱ شعبه
- شعب بانک شهر در بندرعباس — ۱ شعبه
بیمارستان‌های بندرعباس
در ایران‌گاه ۱۲ بیمارستان از شهرستان بندرعباس ثبت شده است که ۳ مورد از آن‌ها بیمارستان تخصصی‌اند و مجموعاً ۱٬۶۸۰ تخت فعال دارند.
- بیمارستان پیامبر اعظم(ص) بندرعباس — عمومی، ۵۸۴ تخت فعال
- بیمارستان خلیج فارس بندرعباس — عمومی، ۲۳۸ تخت فعال
- بیمارستان کودکان بندر عباس — تخصصی اطفال، ۱۹۳ تخت فعال
- بیمارستان دکترعلی شریعتی بندرعباس — تخصصی زنان و زایمان، ۱۵۵ تخت فعال
- بیمارستان سید الشهدا(ع) — عمومی، ۱۱۰ تخت فعال
- بیمارستان صاحب الز ما ن بندر عباس — عمومی، ۱۰۵ تخت فعال
- بیمارستان ام لیلا بندرعباس — عمومی، ۸۵ تخت فعال
- بیمارستان امام رضا(ع) بندر عباس — عمومی، ۷۴ تخت فعال
- بیمارستان خاتم الانبیا، بندرعباس — عمومی، ۷۲ تخت فعال
- بیمارستان اعصاب و روان ابن سینا بندرعباس — تخصصی روانپزشکی، ۶۴ تخت فعال
- مرکز بیماریهای خاص ابوریحان — عمومی
- کلینیک ویژه مستقل دانشگاه (مشیر دوانی) — عمومی
دانشگاه‌های بندرعباس
در ایران‌گاه معرفی کامل دانشگاه هرمزگان از شهرستان بندرعباس ثبت شده است که در سال ۱۳۷۰ تاسیس شده است.
در صفحه‌ی هر دانشگاه، دانشکده‌ها، رشته‌ها، شرایط پذیرش، خوابگاه‌ها، امکانات رفاهی و راه‌های ارتباطی آن را می‌بینید.
- دانشگاه هرمزگان — تاسیس ۱۳۷۰، دارای خوابگاه، دارای پارک علم و فناوری
فهرست همه‌ی دانشگاه‌های کشور در صفحه‌ی دانشگاه‌های ایران در دسترس است.
نظرهای مخاطبان دربارهٔ بندرعباس
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر