تقسیمات کشوری
تا پیش از دوران قاجار، این منطقه بخشی از قلمرو «لر بزرگ» بود و پس از آن، به عنوان ولایتی از فارس شناخته می‌شد. در سال ۱۲۲۱ خورشیدی، شهرستان‌های مهمی مانند بهبهان و امیدیه از آن جدا شدند. سرانجام در سال ۱۳۴۲، سرزمین ایلات شش‌گانه کهگیلویه و بویراحمد از استان‌های فارس و خوزستان جدا و به فرمانداری‌ای کل تبدیل شد و شهر یاسوج در سال ۱۳۴۴ به عنوان مرکز آن شکل گرفت. این استان در سال ۱۳۵۵ به طور رسمی به استانی مستقل تبدیل شد.
امروزه، این استان از ۹ شهرستان، ۱۶ بخش، ۱۶ شهر و بیش از ۱۷۰۰ روستا تشکیل شده است.
آمار جمعیتی
کهگیلویه و بویراحمد با مساحتی حدود ۱۶۲۶۴ کیلومتر مربع، از نظر جمعیت و وسعت در رتبه ۲۸ کشور قرار دارد. بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۷۱۳,۰۵۲ نفر بوده که نیمی از آن‌ها در شهرستان بویراحمد ساکن هستند. نکته جالب توجه، جوانی جمعیت این استان است: حدود ۶۸ درصد از مردم در بازه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال قرار دارند.
محرومیت در دل ثروت
این استان با وجود تأمین ۲.۲ درصد از تولید ناخالص داخلی ایران و دارا بودن منابع عظیم نفت و گاز، متأسفانه جزو استان‌های محروم کشور محسوب می‌شود. نرخ بیکاری در این منطقه ۱۲.۶ درصد است که رتبه ششم بالاترین بیکاری در کشور را به خود اختصاص داده است. این تضاد میان ثروت طبیعی و محرومیت اقتصادی، یکی از چالش‌های اصلی این سرزمین است.
تاریخ کهن
قدمت سکونت در این منطقه به دوران پارینه سنگی بازمی‌گردد. کهگیلویه و بویراحمد در روزگار عیلامیان بخشی از «انزان شرقی» بود و بعدها در امپراتوری هخامنشی، خاستگاه یکی از ساتراپ‌های آن به شمار می‌رفت. پس از ورود اسلام به ایران، این منطقه تا قرن‌ها توسط خاندان‌های محلی مانند «گیلویه» اداره می‌شد و بخشی از سرزمین پهناور «بلاد اللور» (لرستان) بود.
مردم‌شناسی و زبان
اکثریت مردم این استان از قوم لر و از شاخه «لر بزرگ» هستند. ایل‌های بویراحمدی، چرام، باوی، بهمئی و طیبی، جمعیت اصلی این منطقه را تشکیل می‌دهند. زبان مردم، «لری جنوبی» (دومنی) است که بازمانده‌ای از زبان پهلوی باستان و یکی از اصیل‌ترین گویش‌های ایرانی به شمار می‌رود. جالب است بدانید که این گویش در بخش‌های وسیعی از استان‌های خوزستان، فارس، بوشهر و اصفهان نیز رایج است.
اقلیم و آب و هوا
استان به دو منطقه کلی تقسیم می‌شود:
- سردسیر: شامل شهرستان‌های بویراحمد، دنا و مارگون. این مناطق با ارتفاع متوسط ۹۰۰ متر از سطح دریا، دارای بارش سالانه ۶۰۰ تا ۸۰۰ میلی‌متر و پوشیده از جنگل‌های انبوه بلوط هستند. شهر یاسوج، مرکز استان، پس از رشت دومین مرکز استان پربارش ایران است و پس از شهرکرد، دومین مرکز استان مرتفع کشور به شمار می‌رود.
- گرمسیر: شامل شهرستان‌های گچساران، کهگیلویه، باشت، بهمئی و لنده. این مناطق با ارتفاع متوسط ۳۰۷ متر، بارش کمتری (۳۰۰ تا ۶۰۰ میلی‌متر) دارند و پوشش گیاهی آن‌ها عمدتاً پسته کوهی است.
معادن و منابع
کهگیلویه و بویراحمد گنجینه‌ای از مواد معدنی است. چهارمین معدن بزرگ نیترات جهان در این استان قرار دارد. همچنین دارای معادن عظیم سلستین، بوکسیت، فسفات و بزرگ‌ترین معادن رسوبی ایران است. ذخایر معدنی استان بالغ بر یک میلیارد و ۵۰۰ تن برآورد می‌شود.
وضعیت اقتصادی
اقتصاد استان عمدتاً بر پایه کشاورزی و دامپروری استوار است. جنگل‌های بلوط با وسعت بیش از یک میلیون هکتار، نقش حیاتی در اقتصاد و اکوسیستم منطقه دارند. صنعت نفت در گچساران و کارخانه قند یاسوج از دیگر بخش‌های مهم اقتصادی هستند. با این حال، فعالیت‌های صنعتی در این استان نسبت به سایر مناطق کشور چندان رونق ندارد.
فرهنگ و پوشش
فرهنگ کهگیلویه و بویراحمد، تلفیقی از موسیقی حماسی، شعر و آیین‌های باستانی است. «یاریار» یکی از آوازهای کهن لری است که ریشه در اعماق تاریخ دارد. شاهنامه‌خوانی نیز در میان مردم رواج دارد.
پوشش سنتی این استان بسیار زیبا و منحصربه‌فرد است و در سال ۱۴۰۳ به عنوان پوشش ملی قوم لر به ثبت رسیده است:
- پوشش مردانه: شامل شال و ستره، چوقا (نوعی بالاپوش)، پاپیچ و کلاه نمدی.
- پوشش زنانه: شامل سه بخش سرپوش (روسری توری، لچک مخمل و چارقد)، تن‌پوش (پیراهن بلند «جومه» و کت مخمل «دلگ») و پاپوش (دامن چیندار «تُمون»).
صنایع دستی و سوغات
صنایع دستی این استان شامل قالیچه، گلیم، گبه، خورجین و جاجیم است. سوغات معروف: گردو (استان قطب تولید گردو در کشور است)، عسل طبیعی، انگور، ماهی قزل‌آلا، لباس محلی و گردنبندهای سنتی «مهلو» و «میخک».
غذاهای محلی
استان کهگیلویه و بویراحمد دارای غذاهای سنتی متنوع و خوشمزه‌ای است که طعمی اصیل از دل طبیعت زاگرس را به شما هدیه می‌دهند.
روستاهای شهرستان بویراحمد
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان بویراحمد ۵۷۸ آبادی در ۹ دهستان و ۳ بخش ثبت شده است که ۴۲۵ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۱۰۳٬۳۹۱ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان بویراحمد ببینید.
دهستان‌های شهرستان بویراحمد
- دهستان سررودجنوبی — بخش مرکزی، ۸۰ آبادی، ۲۹٬۹۸۲ نفر جمعیت
- دهستان سررودشمالی — بخش مرکزی، ۲۳ آبادی، ۲۴٬۳۱۸ نفر جمعیت
- دهستان دشت روم — بخش مرکزی، ۵۲ آبادی، ۹٬۰۵۵ نفر جمعیت
- دهستان مارگون — بخش مارگون، ۱۱۶ آبادی، ۸٬۶۱۱ نفر جمعیت
- دهستان لوداب — بخش لوداب، ۹۳ آبادی، ۸٬۴۴۰ نفر جمعیت
- دهستان سپیدار — بخش مرکزی، ۹۴ آبادی، ۸٬۳۶۹ نفر جمعیت
- دهستان زیلایی — بخش مارگون، ۴۳ آبادی، ۸٬۱۴۴ نفر جمعیت
- دهستان چین — بخش لوداب، ۵۵ آبادی، ۴٬۱۹۱ نفر جمعیت
- دهستان کاکان — بخش مرکزی، ۲۲ آبادی، ۲٬۲۸۱ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان بویراحمد
- روستای مادوان علیا — دهستان سررودشمالی، ۷٬۱۰۹ نفر
- روستای نجف‌آباد — دهستان سررودجنوبی، ۵٬۹۱۳ نفر
- روستای سرابتاوه — دهستان سررودجنوبی، ۵٬۶۳۲ نفر
- روستای مهریان — دهستان سررودشمالی، ۴٬۸۶۷ نفر
- روستای مادوان سفلی — دهستان سررودشمالی، ۳٬۵۸۵ نفر
- پادگان قدس — دهستان سررودجنوبی، ۲٬۴۵۲ نفر
- روستای سروک — دهستان سررودجنوبی، ۲٬۲۱۰ نفر
- روستای اکبراباد — دهستان سررودجنوبی، ۲٬۱۵۶ نفر
- روستای سفیدارمرکزی — دهستان سپیدار، ۲٬۰۷۳ نفر
- روستای بلهزار — دهستان سررودشمالی، ۱٬۸۹۸ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی بویراحمد
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۷۷ شعبه از ۲۱ بانک در شهرستان بویراحمد فعال است که ۱۰ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های بویراحمد بانک ملی ایران با ۱۴ شعبه، بانک سپه با ۱۴ شعبه و بانک کشاورزی با ۸ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در بویراحمد
- شعب بانک ملی ایران در بویراحمد — ۱۴ شعبه، ۱۰ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک سپه در بویراحمد — ۱۴ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در بویراحمد — ۸ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در بویراحمد — ۷ شعبه
- شعب بانک تجارت در بویراحمد — ۵ شعبه
- شعب بانک مسکن در بویراحمد — ۴ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در بویراحمد — ۴ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در بویراحمد — ۴ شعبه
- شعب بانک ملت در بویراحمد — ۳ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در بویراحمد — ۳ شعبه
- شعب بانک دی در بویراحمد — ۱ شعبه
- شعب بانک اقتصاد نوین در بویراحمد — ۱ شعبه
- شعب بانک گردشگری در بویراحمد — ۱ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در بویراحمد — ۱ شعبه
- شعب بانک پارسیان در بویراحمد — ۱ شعبه
- شعب بانک پاسارگاد در بویراحمد — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در بویراحمد — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه رسالت در بویراحمد — ۱ شعبه
- شعب بانک سرمایه در بویراحمد — ۱ شعبه
- شعب بانک شهر در بویراحمد — ۱ شعبه
- شعب بانک سینا در بویراحمد — ۱ شعبه
بیمارستان‌های بویراحمد
در ایران‌گاه ۹ بیمارستان از شهرستان بویراحمد ثبت شده است که ۱ مورد از آن‌ها بیمارستان تخصصی‌اند و مجموعاً ۷۱۱ تخت فعال دارند.
- بیمارستان امام سجاد(ع) یاسوج — عمومی، ۲۴۹ تخت فعال
- مرکزآموزشی درمانی شهداء دولت آباد — عمومی، ۲۱۵ تخت فعال
- بیمارستان شهید بهشتی یاسوج — عمومی، ۱۳۳ تخت فعال
- بیمارستان شهداء گمنام یاسوج — عمومی، ۶۶ تخت فعال
- بیمارستان سلمان یاسوج — عمومی، ۳۷ تخت فعال
- بیمارستان زاگرس — عمومی، ۱۱ تخت فعال
- بیمارستان 174 تختخوابی یاسوج — تخصصی ارتوپدی
- بیمارستان امید یاسوج — عمومی
- کلینیک شهید مفتح — عمومی
دانشگاه‌های بویراحمد
در ایران‌گاه معرفی کامل دانشگاه یاسوج از شهرستان بویراحمد ثبت شده است که در سال ۱۳۶۲ تاسیس شده است.
در صفحه‌ی هر دانشگاه، دانشکده‌ها، رشته‌ها، شرایط پذیرش، خوابگاه‌ها، امکانات رفاهی و راه‌های ارتباطی آن را می‌بینید.
- دانشگاه یاسوج — تاسیس ۱۳۶۲، دارای خوابگاه، دارای پارک علم و فناوری
فهرست همه‌ی دانشگاه‌های کشور در صفحه‌ی دانشگاه‌های ایران در دسترس است.
نظرهای مخاطبان دربارهٔ بویراحمد
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر