تاریخچه
نام قدیم فرخشهر، «قهفرخ» بوده است. در سال ۱۳۴۹ به درخواست اهالی و شهردار وقت، آقای حکیمی، این نام به فرخشهر تغییر یافت. برخی بر این باورند که قهفرخ برگرفته از نام گردنهای به نام «رخ» در حوالی این شهر است. در واقع، قهفرخ معرب «کهفرخ» است و کهفرخ نیز مخفف «کوه رخ» میباشد.
در دوران صفویان، مرکز حکومتی و دولتی منطقه در قهفرخ (فرخشهر کنونی) قرار داشت و آثار و بناهای ارزشمندی از آن دوره به جا مانده است. یکی از مهمترین این آثار، کتیبه سنگی رخ است که در دامنه شمالی گردنه رخ، در مسیر راه باستانی اصفهان به خوزستان، به دستور شاه عباس دوم صفوی در سال ۱۰۶۲ هجری قمری حک شده است.
در کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران درباره فرخشهر چنین آمده است: «قهفرخ قصبهای از دهستان لار بخش حومه شهرستان شهرکرد است. در ۱۲ کیلومتری جنوب خاوری شهرکرد، متصل به راه اصفهان به شهرکرد. کوهستانی و سردسیر. دارای ۹۳۲۵ سکنه. شیعه مذهب. زبان مردم فارسی و لری. آب از قنات. محصولات غلات، کشمش، انواع میوهجات و مزارع، انگور آن معروف است. شغل مردم زراعت و گلهداری، شغل زنان صنایع دستی، قالیچه و قالیبافی که از لحاظ مرغوبی و ثبات رنگ معروف است... قهفرخ زادگاه ثریا پهلوی ملکه سابق ایران و مرکز ییلاقی خانهای بختیاری است.»
جمعیتشناسی
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر فرخشهر برابر با ۳۱٬۷۳۹ نفر (۹٬۲۹۲ خانوار) بوده است. مردم این شهر به زبانهای فارسی و لری سخن میگویند و پیرو مذهب شیعه هستند.
موقعیت جغرافیایی
فرخشهر در شمال شرقی استان چهارمحال و بختیاری، در قسمت شرقی رشته کوههای زاگرس و در ارتفاع ۲۰۴۰ متری از سطح دریا واقع شده است. این شهر در ۸۰ کیلومتری شهر اصفهان قرار دارد.
موقعیت دقیق جغرافیایی فرخشهر: طول جغرافیایی ۵۰ درجه و ۵۸ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی ۳۲ درجه و ۱۷ دقیقه شمالی.
این شهر از شمال به کوههای «برات» و «پنجه»، از جنوب به تپه ماهورهای خیرآباد، از غرب به اراضی کشاورزی شهرکیان و از شرق به کوههای «برآفتاب حاجی»، «رخ» و «سه چاه» محدود میشود. مساحت منطقه فرخشهر حدود ۳۰۰ کیلومتر مربع است. ناهمواریها از سه طرف شهر را احاطه کردهاند و بلندترین ارتفاعات اطراف، کوه چفت با بیش از ۳۱۰۰ متر ارتفاع در جنوب و دشت غازدانی و گلستان در غرب، پستترین نقاط آن هستند.
در این منطقه رودخانه دائمی وجود ندارد، اما به دلیل ریزش برف و باران، چشمههای فصلی و دائمی متعددی جریان دارند. برخی از معروفترین چشمهها عبارتند از: چشمه تنگ صیاد، نساء بنو، دره خرس، چشمه ماران، کاسهچی، ریزآب، آبشرشر، حسن خان، گل دره، پیرکوه، تنگ لاسان، بیدخل، کورچی، سرچشمه فرخشهر و چشمه رباط.
اقلیم
آب و هوای فرخشهر کاملاً کوهستانی است و زمستانهای بسیار سرد و تابستانهای معتدل دارد. در منطقه تنگ صیاد فرخشهر حیوانات وحشی مانند پلنگ (که تعداد دقیق آن مشخص نیست)، گرگ و کفتار زندگی میکنند.
آثار باستانی و بناهای تاریخی
فرخشهر که همواره یکی از آبادترین و پررونقترین نواحی چهارمحال و بختیاری بوده، قدمت زیادی دارد. این شهر در ابتدا در کنار راهدارخانهای در دامنه کوه «رخ» قرار داشت که موقعیتی راهبردی داشت و در مسیر جادهای بود که از «گابه» (اصفهان کنونی) به دشت «سوزیانا» (خوزستان کنونی) امتداد مییافت. این راه پس از گذر از گردنه رخ و پشت قریه شهرک، به هفشجان متصل میشد و با عبور از تنگ خراجی و مناطق پشتکوه، به استان خوزستان میرسید.
سنگ نوشته رخ
این سنگ نوشته مربوط به دوره صفوی است و در گردنه رخ فرخشهر واقع شده. این اثر در تاریخ ۸ مرداد ۱۳۸۱ با شماره ثبت ۵۹۹۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این سنگنوشته در مسیر راه باستانی اصفهان به خوزستان قرار دارد و در سال ۱۰۶۲ هجری قمری و به هنگام عبور شاه عباس صفوی از این مسیر، بر دامنه شمالی کوه رخ حک شده است.
مسجد جامع فرخشهر
این مسجد مربوط به اواخر دوره صفوی است و در مرکز شهر فرخشهر واقع شده. این اثر در تاریخ ۲۲ فروردین ۱۳۵۶ با شماره ثبت ۱۳۶۳ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و در دهه گذشته بازسازی شده است.
قلعه اسفندیار خان فرخشهر
این قلعه مربوط به اواخر دوره قاجار است و در داخل شهر فرخشهر واقع شده. این اثر در تاریخ ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ با شماره ثبت ۱۲۴۱۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این قلعه تاریخی متعلق به اسفندیار خان بختیاری بوده و در چند سال گذشته در حال مرمت و بازسازی است.
عصارخانهها
عصارخانه حاج سید حسین صالحی
این بنای تاریخی در ابتدای جاده ورودی شهر و بر روی صفهای در دامنه جنوبی تپه کلات واقع شده است. عصارخانه صالحی در پای کوه و با تراشیدن بخشی از دامنه سنگی ساخته شده و دیوار ضلع شمالی آن بخشی از بستر سنگی کوه است. این بنا ۶۰۰ متر زیربنا دارد و سبک معماری آن به شیوه ۱۰۰ تا ۲۰۰ سال گذشته و به صورت طاق و گنبد ساخته شده است. تمامی وسایل قدیمی روغنکشی دستی در این عصارخانه همچنان سالم هستند. این عصارخانه دارای سه فضای اصلی است و دو تنه چنار ۱۲ متری برای له کردن دانهها در آن وجود دارد. سنگ زیبا و نفیسی که مربوط به دوران صفوی و سال ۱۱۱۰ هجری قمری است، وجه امتیاز این بنا محسوب میشود.
عصارخانه حاج رمضانعلی
این عصارخانه در کنار مسجد جامع قرار دارد و در سال ۱۳۷۸ توسط میراث فرهنگی استان خریداری و مرمت شد. بنای آن در سال ۱۲۵۶ هجری قمری نهاده شده است.
گرمابه سادات
حمام تاریخی «سادات» فرخشهر یکی از کاملترین حمامهای دوقلوی استان است. قدمت این بنا و سبک معماری آن مشابه ساختمان قدیم مسجد جامع است که در سال ۸۹۲ هجری قمری توسط «عزیز بیک بلوردی» ساخته شد. گرمابه «سادات» با بیش از پانصد سال قدمت، قدیمیترین ساختمان موجود در فرخشهر است که در هسته اولیه شهر و در جوار مسجد جامع، بازار و میدان صفویه قرار دارد. این اثر تاریخی در سال ۸۹ با شماره ۲۹۵۸۸ در آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. پس از تکمیل مرمت، این حمام به موزه مردمشناسی فرخشهر تبدیل خواهد شد.
محلات قدیمی و دروازهها
در عصر قاجار، قهفرخ از چند محله به نامهای محله نو، محله تورگلدی، محله میر نصیر، محله شاهقلیها، محله احسنی، محله یخچال و محله قلعه مظفر خان تشکیل میشد. در آن زمان، قهفرخ دارای برج و بارو بود و ورود و خروج از طریق شش دروازه صورت میگرفت: دروازه حاج سید حسن در ضلع شرقی، دروازه سید یوسف در ضلع شرقی و دروازه غلام علی در ضلع شمالی. متأسفانه دروازهها و حصار قهفرخ در گذر زمان از بین رفتند و آخرین دروازه که تا دو دهه پیش موجود بود، دروازه سید یوسف بود که در مسیر خیابان هفتم تیر قرار داشت و ویران شد.
اماکن دیدنی
پارک جنگلی سرچشمه (پارک استخر)
پارک جنگلی سرچشمه با مساحتی بالغ بر ۱۲۰ هزار مترمربع، بزرگترین پارک جنگلی در استان چهارمحال و بختیاری است. اساس شکلگیری این پارک، چشمهای است که در بالای آن قرار دارد. یکی از ویژگیهای منحصربهفرد این پارک، وجود درختان قدیمی و کهنسال است که زیبایی خاصی به آن بخشیده است. چشمه «دیریژنو» نیز در این پارک جاری است.
بابازکی
این مکان یکی از قدیمیترین محلهای تفریحی و اعتقادی مردم فرخشهر است که دارای چشمه و غار طبیعی میباشد.
تنگ صیاد
منطقه تنگ صیاد با وسعت تقریبی ۲۷ هزار هکتار در جنوب شرقی فرخشهر و در جوار بخش دستگرد امامزاده این شهرستان واقع شده است. محیط اطراف این منطقه ۸۷ کیلومتر است. این منطقه در سال ۱۳۵۲ به عنوان منطقه حفاظت شده و بخشی از آن در سال ۱۳۷۴ به عنوان پارک ملی اعلام شد. این منطقه کوهستانی بوده و از کوههایی با ارتفاع ۲۶۰۰ تا ۳۰۰۰ متر از سطح دریا تشکیل شده است.
از مهمترین کوههای منطقه میتوان به کوه رنگرزی با ۳۱۱۴ متر ارتفاع، کوه جولان، کوه سرخ، کوه پاچفت (همایون)، کوه شهیدان و کوه برآفتاب اشاره کرد. بلندترین قله این منطقه، جیلان با ۳۱۸۹ متر ارتفاع است. منطقه تنگ صیاد دارای درههای بسیار بزرگ و وسیعی است که نه تنها زیستگاه حیات وحش، بلکه منبع غنی از گیاهان دارویی نیز محسوب میشود. از جمله این درهها میتوان به دره مارون (معصومهآباد)، بستان شیر، گل دره، ایرانچه، ماما کوله، دره سنگی و دره بید اشاره کرد.
مراکز آموزش عالی
دانشگاه پیام نور واحد فرخشهر
از سال ۱۳۸۳، شورای اسلامی شهر فرخشهر با همکاری هیئت مؤسس دانشگاه، اقدام به راهاندازی دانشگاه پیام نور واحد فرخشهر نمودند. این دانشگاه از سال ۱۳۸۶ به طور رسمی با پذیرش بیش از ۴۰۰ دانشجو در هشت رشته تحصیلی در مقطع کارشناسی آغاز به فعالیت کرد. در سال ۱۳۹۲، ساختمان جدید دانشگاه با ۱۷۰۰ متر زیربنا شامل ۶ کلاس درسی، سایت کامپیوتر و آزمایشگاه افتتاح شد. این دانشگاه هماکنون با ۸۰۰ دانشجو در مقطع کارشناسی و ۱۶ عنوان رشته تحصیلی مشغول به فعالیت است.
مرکز آموزش عالی شهید رجایی فرخشهر
مرکز علمی کاربردی علم و فرهنگ دریژنو
این مرکز در سال ۱۳۹۷ با همت جمعی از هنرمندان تئاتر فرخشهر افتتاح شد و اولین مرکز تخصصی آموزش بازیگری تئاتر، گریم سینمایی و دیگر رشتههای هنری در استان چهارمحال و بختیاری میباشد.