موقعیت جغرافیایی
بندر گناوه در طول جغرافیایی ۵۰ درجه و ۳۱ دقیقه شرقی و عرض ۲۹ درجه و ۳۴ دقیقه شمالی، در فاصله ۱۶۰ کیلومتری شمال غربی بوشهر و در کرانه خلیج فارس واقع شده است. این شهر با شبکهای منظم از خیابانها و بلوارهای اصلی مانند بلوار معلم، بلوار بسیج، خیابان جمهوری اسلامی و بلوار خلیج فارس، دسترسی آسانی را برای ساکنان و مسافران فراهم کرده است. محلههای معروفی چون عبد امام، نوروزآباد و بتون، هرکدام داستانی از تاریخ و فرهنگ این دیار را روایت میکنند. گناوه از طریق جادههای اصلی به شهرهای دیلم، گچساران و برازجان متصل میشود و بخش جنوبی آن با بلوار بندر به نوار ساحلی و بندرگاه ختم میشود. مناطق سبز و فضای باز شهری نیز عمدتاً در حاشیه غربی و جنوبغربی شهر، طراوت خاصی به این منطقه بخشیدهاند.
آب و هوا
آب و هوای گناوه گرم و مرطوب است و میزان بارندگی سالانه آن به طور متوسط ۱۵۰ میلیمتر برآورد میشود. این شهر دو فصل مشخص دارد: فصل معتدل از آبان تا اواخر اسفند که بهترین زمان برای سفر به گناوه است، و فصل گرم که هفت ماه باقیمانده سال را شامل میشود.
حمل و نقل
- بزرگراه: به طول ۸۸ کیلومتر به سمت جنوب شرقی که تا برازجان امتداد دارد.
- راه فرعی: به طول ۲۱۳ کیلومتر به سمت شمال شرقی که بندر گناوه را به مرکز شهرستان ممسنی پیوند میدهد.
- راه اصلی: به طول ۶۵ کیلومتر به سمت شمال غربی که تا بندر دیلم کشیده شده است.
گذشته و پیشینه تاریخی
نام بندر گناوه در کتابهای قدیمی به صورتهای گنابا، گنداوه، جنابه و جنابا ثبت شده است. شهر کنونی در جنوب گناوه قدیم بنا شده و گناوه قدیم به صورت نیمدایرهای در جانب شمالی آن قرار دارد. از گناوه قدیم، نقاطی با نامهای تیرسول (در زبان لری به معنای شن فشرده)، تل گنبد، تل گوری، تل مناره و تل امامزاده باقی مانده است. در ویرانههای اطراف، گوپالها (گلولههای سفالی که با منجنیق پرتاب میشدند) فراوان یافت میشود. امروزه از گناوه قدیم جز آثار سنگها و پیهای مدفون در زیر خاک و بازمانده طاقنماهای سنگی، چیزی باقی نمانده است، اما گاهوبیگاه در گودالها و حفرهها، سکهها و دستافزارهای سنگی و سفالی کشف میشود که هرکدام روایتی از گذشتههای دور را بازگو میکنند.
محلات
محلههای بندر گناوه عبارتند از: محله جمهوری اسلامی (جاده برازجان)، عبدامام، باباعلیشاه، سادات، امامزاده، نوروزآباد، کوی بسیجیان، کوی مطهری (زمین شهری)، سرخور، حرم تا حرم، بازار و محله امید (پشت بند دره).
زبان و مردمشناسی
مردم گناوه به گویش حیات داوودی از زبانهای لری جنوبی سخن میگویند. بیشتر آنان از قوم لر و از ایل حیات داوودی هستند و اقلیتی نیز از سایر لرها تشکیل شده است. این گویش شیرین و اصیل، بخشی از هویت فرهنگی این منطقه را شکل میدهد.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این شهر ۷۳,۴۷۲ نفر (۱۹,۹۷۷ خانوار) بوده است.
اقتصاد
بازار تجاری بندر گناوه امروزه به عنوان یکی از بزرگترین، مهمترین و شناختهشدهترین بازارهای جنوب کشور شناخته میشود و هر ساله میزبان هزاران نفر از مردم سراسر ایران است که برای خرید به این شهر سفر میکنند. چرخ اقتصاد گناوه بر مدار ماهیگیری، کشاورزی، دامداری و تجارت با کشورهای حوزه خلیج فارس میچرخد. تجارت و ماهیگیری مهمترین منبع درآمد اهالی را تشکیل میدهند. کشاورزی به دلیل کمبود آب، به هرس و نگهداری درختان خرما و کشت دیمی گندم و جو محدود شده است، اما خرما مانند بیشتر نواحی ساحلی خلیج فارس بازده خوبی دارد و جزو اقلام صادراتی محسوب میشود. دامداری نیز با بهرهای اندک شامل گاو و بز در برخی نقاط رایج است. به طور کلی، گناوه از نظر کشاورزی، تجاری، عملیات بندری و توسعه صنایع کوچک، استعداد فراوانی دارد.
گردشگری
سواحل زیبای خلیج فارس و غروبهای سحرانگیز آن، مهمترین جاذبههای طبیعی استان بوشهر را تشکیل میدهند. جزیره خارگ در نزدیکی شهرستان گناوه واقع شده و از مهمترین جاذبههای طبیعی منطقه و یکی از جزایر زیبای خلیج فارس است. این جزیره دارای آثار تاریخی متعددی بوده و پیش از انقلاب، از توابع دهستان حیات داوود شهرستان گناوه به شمار میرفت. ساحل بندر گناوه یکی از زیباترین سواحل جنوب ایران است و پروژه ساخت پارک ساحلی، بخش اول آن افتتاح شده و بخش دوم نیز در حال ساخت است، زیبایی این منطقه را دوچندان کرده است.
معضلات شهری
از معضلات شهر گناوه میتوان به مواردی همچون کمبود فضای سبز در برخی مناطق، ترافیک فصلی در ایام تعطیل و نیاز به توسعه زیرساختهای گردشگری اشاره کرد.
مشاهیر و مراکز درمانی
این شهر دارای مشاهیر و مفاخر فرهنگی و علمی متعددی است و مراکز درمانی آن شامل بیمارستانها و درمانگاههای دولتی و خصوصی میشود که خدمات بهداشتی مناسبی را به ساکنان و مسافران ارائه میدهند.
ورزش
باشگاه فوتبال امید گناوه از تیمهای مطرح این شهرستان است که در رقابتهای استانی و کشوری حضور فعال دارد.