جغرافیا
موقعیت جغرافیایی
شهر کامیاران در موقعیت ۴۶ درجه و ۵۵ دقیقه طول شرقی و ۳۴ درجه و ۴۸ دقیقه عرض شمالی از نصفالنهار گرینویچ و در ارتفاع متوسط ۱۳۴۰ متری از سطح دریا واقع شده است. این شهر در مسیر راهبردی سنندج به کرمانشاه قرار دارد و کرمانشاه مهمترین و نزدیکترین کلانشهر به آن محسوب میشود. فاصله کامیاران تا مرکز استان (سنندج) حدود ۶۴ کیلومتر است.
آب و هوا
کامیاران در فصلهای بهار و پاییز، آب و هوایی بینظیر و دلپذیر دارد. زمستانهایش نسبتاً سرد و تابستانهایش ملایم و خنک است؛ پس بهترین زمان برای سفر به این شهر، بهار و اوایل پاییز است.
تاریخ
قدمت کامیاران به دوران باستان بازمیگردد. در دوره حکومت آشوریان، این منطقه با ایالت «خارخار» یکی از ایالات مهم کشور آشور هممرز بوده است. کتیبه باستانی «تنگهور» در کامیاران که مربوط به دوره آشورهاست، از تمدن دیرپای این منطقه حکایت دارد.
در جریان جنگ جهانی اول و اشغال بخشهایی از ایران، نبردی سرنوشتساز در کامیاران رخ داد. در محرم سال ۱۳۳۴ قمری، نیروهای ایرانی به همراه متحدان عثمانی، با حملهای غافلگیرانه، نیروهای روسیه تزاری را در این شهر شکست سختی دادند و آنها را مجبور به عقبنشینی از سنندج به سمت زنجان کردند.
جمعیتشناسی
زبان
مردم شهر به زبان کردی با گویشهای اردلانی، گورانی، کلیایی و کرمانشاهی صحبت میکنند. این تنوع زبانی، نشاندهنده همزیستی مسالمتآمیز اقوام مختلف در این خطه است.
دین
اکثر مردم کامیاران مسلمان و پیرو مذهب سنی شافعی هستند. بخش دیگری از مردم که عمدتاً گویشوران کردی کرمانشاهی و کلیایی هستند، شیعه و یا پیرو آیین یارسان میباشند. در گذشته نیز پیروان ادیان یهود و بهایی در این شهر زندگی میکردهاند که نشان از تساهل و مدارای دیرینه در این منطقه دارد.
گردشگری
کامیاران با داشتن ۱۳۰ بنای تاریخی که ۷۴ اثر آن به ثبت ملی رسیده، یک موزه زنده از تاریخ و فرهنگ ایران است. اما جذابیت این شهر فقط به آثار تاریخی ختم نمیشود. کامیاران ۳۰ منطقه نمونه گردشگری و ۴ روستای هدف گردشگری دارد که در میان آنها، روستای شگفتانگیز پلنگان (به زبان محلی: پالنگان) میدرخشد.
روستای پلنگان با معماری پلکانی و صخرهای منحصربهفرد خود، بر دامنه کوه و در کنار رودخانهای خروشان، یکی از زیباترین روستاهای ایران است. این روستا به دلیل طبیعت بکر و خانههای سنگچین شدهاش، مقصد اصلی گردشگران داخلی و خارجی است. همین پتانسیلها باعث شده کامیاران بیشترین درصد بازدید گردشگر در استان کردستان، به ویژه در بخش گردشگری روستایی، را به خود اختصاص دهد.
تغییرات شهری
طرح جامع شهر کامیاران در تاریخ ۲ خرداد ۱۳۴۵ توسط شورای عالی شهرسازی و به پیشنهاد استاندار وقت کردستان به تصویب رسید، که پایهگذار توسعه مدرن این شهر تاریخی شد.