نام
درباره ریشه نام «خمینیشهر» باید به نامهای پیشین آن اشاره کرد:
۱. «سده» (نام پیشین تا سال ۱۳۵۴): «سده» به معنای «صد گله» یا «صد خانه»؟ یا به معنای «آبادی بزرگ»؟ روایتها مختلف است. «سده» نام ناحیهای تاریخی در غرب اصفهان بوده که شامل روستاهای متعدد (خوراسگان، سده، لنجان، فلاورجان و…) میشده است. خمینیشهر کنونی، «سده» یا «بخش مرکزی سده» نام داشت.
۲. «هومانشهر» (نام از سال ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۸): در دوره پهلوی (دولت هویدا)، نام «سده» به «هومانشهر» تغییر یافت. «هومان» (Hūmān) نام یکی از پهلوانان شاهنامه (پسر ویشک، از سپاهیان افراسیاب تورانی). انتخاب این نام به دلیل علاقه به فرهنگ باستانی و شاهنامه بود.
۳. «خمینیشهر» (از سال ۱۳۵۸ به بعد): پس از پیروزی انقلاب اسلامی (۱۳۵۷)، در سال ۱۳۵۸، به افتخار آیتالله سید روحالله خمینی (امام خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران) و به دلیل استقبال گرم مردم از انقلاب و امام، نام «هومانشهر» به «خمینیشهر» تغییر یافت. این نام تا امروز باقی مانده است.
در گویش محلی (اصفهانی-خمینیشهری)، آن را «خِمِنیشهر» (با کسره خ) تلفظ میکنند.
شیوه نگارش
در متون تاریخی دوره صفوی و قاجار (مانند تاریخ اصفهان و نصف جهان)، از این منطقه با نام «سده» یاد شده است. در دوره پهلوی (از ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۸)، «هومانشهر» به کار رفت. پس از انقلاب اسلامی و از سال ۱۳۵۸، «خمینیشهر» به عنوان نام رسمی تثبیت شد. امروزه در متون رسمی، املای «خمینیشهر» (Khomeynī Shahr) رایج است.
پیشینه
سده کهن؛ از روستاهای باغی تا سده صفوی
پیشینه سکونت در منطقه خمینیشهر (سده قدیم) به دوران پیش از اسلام (دوره ساسانی) بازمیگردد. وجود قناتها و مادیهای منشعب از زایندهرود در این منطقه نشان از قدمت کشاورزی دارد. در دوره صفوی (دوره شکوفایی اصفهان)، سده به عنوان یکی از روستاهای باغی و ییلاقی غرب اصفهان رونق یافت. باغات انگور، شالیزارهای برنج و مادیهای آب زایندهرود (به ویژه مادی سده) رونق کشاورزی را افزایش داد. در دوره قاجار، سده با جمعیتی حدود چند هزار نفر، یکی از روستاهای بزرگ اطراف اصفهان بود.
دوران پهلوی؛ هومانشهر و آغاز صنعتی شدن
در دوره پهلوی دوم (دهه ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰)، به دلیل نزدیکی به اصفهان و دسترسی به آب زایندهرود، کارخانههای بزرگی در سده تأسیس شدند:
- ذوب آهن اصفهان (در مجاورت خمینیشهر، شرق شهر – فاصله ۱۰ کیلومتری، اما بخش عظیمی از کارگران آن در خمینیشهر ساکن هستند).
- کارخانه سیمان اصفهان (سیمان سده)
- صنایع دفاعی (ساخت تجهیزات نظامی – محدوده خمینیشهر)
- صنایع نساجی و ریسندگی این صنایع، مهاجرت گسترده نیروی کار از سراسر ایران (به ویژه استانهای مرکزی، غرب و شمال غرب) را به سده (هومانشهر) رقم زد. در سال ۱۳۵۴، «سده» به شهر ارتقا یافت و «هومانشهر» نام گرفت.
خمینیشهر پس از انقلاب اسلامی
پس از انقلاب ۱۳۵۷، در سال ۱۳۵۸، نام «هومانشهر» به «خمینیشهر» تغییر یافت. با رشد صنایع (ذوب آهن، سیمان، نیروگاه، صنایع کوچک) و مهاجرت، جمعیت خمینیشهر شتابان افزایش یافت. در سال ۱۳۸۳، شهرستان خمینیشهر (با بخشهای مرکزی و درچه) از شهرستان اصفهان جدا و مستقل شد. امروزه خمینیشهر با جمعیتی نزدیک به ۳۵۰ هزار نفر (دومین شهر پرجمعیت استان اصفهان پس از اصفهان)، یکی از مهمترین قطبهای صنعتی و کشاورزی استان است. بافت شهری آن به دلیل نزدیکی به اصفهان، به صورت پیوسته با مناطق غربی اصفهان (خوراسگان، درچه، فلاورجان) ادغام شده است.
جغرافیا
شهرستان خمینیشهر (و شهر خمینیشهر) در غرب استان اصفهان، در حاشیه غربی کلانشهر اصفهان، در دشت حاصلخیز زایندهرود و در مسیر جاده اصفهان-داران-لردگان واقع شده است:
- مرکز شهرستان: شهر خمینیشهر
- فاصله تا اصفهان (مرکز استان): ۱۲ کیلومتر (۱۵ دقیقه) – ادغام شده با مناطق غربی اصفهان (حدفاصل عملاً حذف شده، پیوسته).
- فاصله تا تهران: ۴۴۰ کیلومتر (۴.۵ ساعت)
- ارتفاع از سطح دریا: ۱,۵۷۰ متر
- موقعیت جغرافیایی: جلگه زایندهرود (حاشیه شمالی رودخانه زایندهرود)، دشت حاصلخیز اصفهان
مساحت شهرستان خمینیشهر حدود ۱۸۰ کیلومتر مربع است. شهر خمینیشهر حدود ۵۰ کیلومتر مربع مساحت دارد (با احتساب حومه و شهرکها).
بخشها و شهرهای تابعه
شهرستان خمینیشهر دارای ۲ بخش و ۳ شهر است:
- بخش مرکزی: شهر خمینیشهر، دهستان ماربین علیا و سفلی (روستاهای قدیمی: ابراهیمآباد، جوزدان، خورزوق،...)
- بخش درچه: شهر درچه (درچه پیاز)، دهستان درچه
آب و هوا
خمینیشهر دارای اقلیم نیمه خشک (با تأثیر از زایندهرود) است – هوایی معتدلتر از مناطق مرکزی اصفهان به دلیل نزدیکی به رودخانه و فضای سبز:
- بهار: معتدل و دلپذیر، سبز (اردیبهشت و خرداد عالی است)
- تابستان: گرم و خشک (بیشینه ۳۶-۳۸ درجه)، شبهای خنک
- پاییز: طلایی و معتدل (بهترین فصل، شهریور و مهر عالی است)
- زمستان: سرد و خشک (کمینه تا ۵- درجه)، گاهی یخبندان و برف نادر
بارندگی سالانه کم (حدود ۱۴۰-۱۶۰ میلیمتر) و عمدتاً در زمستان و بهار. رطوبت نسبی متوسط (به لطف زایندهرود بیشتر از اصفهان مرکزی).
خطرات طبیعی
- خشکسالی و کمبود آب (مهمترین چالش): کاهش جریان آب زایندهرود (در سالهای خشک، خشک شدن کامل رودخانه در شرق اصفهان) – تأثیر مخرب بر کشاورزی (برنج، انگور) و فضای سبز.
- زلزله: خمینیشهر در کمربند لرزهخیز اصفهان قرار دارد (گسلهای فعال در شمال و غرب اصفهان).
- آلودگی هوا (متوسط تا شدید – به دلیل صنایع سنگین (ذوب آهن، سیمان، نیروگاه) و ترافیک).
- فرونشست زمین (در دشت اصفان – خمینیشهر نیز درگیر).
- سیل: مادیها و شاخههای زایندهرود در بارانهای شدید طغیانی میشوند (به ندرت).
نمای شهر
خمینیشهر شهری با بافت مدرن و گسترده (به دلیل رشد سریع جمعیت و صنعتی شدن). بافت قدیمی (محلههای «سده قدیم»، «بازار»، «حسینآباد»، «چهاربازار») با خانههای خشتی-آجری، کوچههای باریک، حیاط مرکزی، راسته بازار سرپوشیده. بافت جدید (مناطق «شهرک ولیعصر»، «مهرگان»، «شهرک قدس»، «شهرک آزادگان»، «شهرک ذوب آهن» (مسکن کارگران ذوب آهن)، «بلوار شریعتی»، «بلوار جمهوری»، «بلوار دانشگاه») با خیابانهای عریض، بلوارهای درختکاری شده، آپارتمانهای ۳ تا ۸ طبقه و برجهای مسکونی.
خیابانها و میدانهای اصلی
- میدان امام خمینی (مرکزی، قطب تجاری)
- بلوار شریعتی (طولانیترین و شلوغترین بلوار – امتداد به سمت اصفهان)
- بلوار جمهوری اسلامی
- خیابان فردوسی (بازار قدیم)
- بلوار شهید بهشتی
- خیابان طالقانی
- بلوار آزادگان (منطقه شهرک ذوب آهن)
- میدان آزادی (ورودی از سمت اصفهان)
- میدان الغدیر
- بلوار ولیعصر
معماری
معماری سنتی خمینیشهر (سده قدیم) تحت تأثیر اقلیم نیمه خشک، فرهنگ اصفهانی و معماری صفوی شکل گرفته است. معماری معاصر اما غالب است (به دلیل رشد سریع و صنعتی شدن).
ویژگیهای معماری سنتی
- خانههای حیاط مرکزی با حوض و باغچه (مانند معماری اصفهانی)
- دیوارهای ضخیم آجری
- سقف مسطح با تیر چوبی و پوشش کاهگل
- پنجرههای چوبی ارسی دار (در خانههای اعیانی)
- طاقهای گهوارهای و چهارطاقی در بازارها و مساجد
نمونههای شاخص معماری سنتی
- بازار تاریخی سده (بازار خمینیشهر، دوره قاجار و صفوی): راسته بازار سرپوشیده با طاقهای آجری و دکانهای قدیمی (فرش، پارچه، ادویه، مسگری، آهنگری) – در حال مرمت، بخشهایی فعال.
- مسجد جامع خمینیشهر (مسجد جامع سده، دوره قاجار و صفوی): بنای آجری با شبستانی ستوندار و محراب گچبری.
- حمام تاریخی سده (حمام قدیم، دوره قاجار – در حال مرمت).
- مادیهای تاریخی (مادی سده، مادی ماربین) – کانالهای آبیاری سنتی از زایندهرود.
معماری معاصر (غالب)
ساختمانهای جدید با اسکلت بتنی، نمای آجری، سفالی، کامپوزیت و سنگ (تراورتن)، سقف تخت با عایق رطوبتی، پنجرههای دوجداره آلومینیومی یا یوپیویسی. برجهای بلند مسکونی (۸-۱۲ طبقه) در مناطق جدید (مهرگان، ولیعصر، آزادگان) ساخته شدهاند. شهرک ذوب آهن (مسکن کارگران ذوب آهن) با معماری خاص دهه ۱۳۵۰ (ساختمانهای آپارتمانی میانمرتبه با فضای سبز اختصاصی).
جمعیتشناسی
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر خمینیشهر ۲۴۷,۱۲۸ نفر بوده است. برآورد سال ۱۴۰۳ جمعیت را حدود ۲۸۰,۰۰۰-۳۰۰,۰۰۰ نفر میداند (با حومه و شهرکهای ادغام شده، حدود ۳۵۰,۰۰۰ نفر). خمینیشهر دومین شهر پرجمعیت استان اصفهان (پس از اصفهان) و از شهرهای بزرگ ایران است. نرخ رشد جمعیت حدود ۱.۲ درصد در سال.
گروههای قومی (بسیار متنوع به دلیل مهاجرت کاری)
خمینیشهر به دلیل جذب کارگران از سراسر ایران (به ویژه ذوب آهن، صنایع دفاعی، سیمان) دارای تنوع قومی بسیار بالا است:
- فارسها (اصفهانیها، بومیهای سده): حدود ۴۰-۴۵ درصد، مسلمان شیعه، به فارسی با لهجه اصفهانی-خمینیشهری (نزدیک به فارسی معیار، با برخی واژگان خاص (مثل «ها» به جای «آره»، «کو» به جای «کجا»، «چِش» به جای «چی») صحبت میکنند.
- ترکهای آذربایجانی: حدود ۲۰-۲۵ درصد (مهاجران از آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل، زنجان برای کار در ذوب آهن و صنایع)، مسلمان شیعه، به ترکی آذربایجانی سخن میگویند.
- لرها (لرستان، کهگیلویه و بویراحمد، ایلام): حدود ۱۵-۲۰ درصد (مهاجران)، شیعه، به لری (گویشهای مختلف).
- کردها (کرمانشاه، کردستان، ایلام): حدود ۵-۱۰ درصد (مهاجران)، شیعه و اهل سنت (اقلیت).
- گیلکها و مازندرانیها: حدود ۵-۷ درصد (مهاجران از شمال).
- بلوچها، عربها، ارامنه (مسیحی) – اقلیتهای بسیار کوچک.
گویش
زبان رسمی و رایج در ادارات فارسی است. در سطح شهر، فارسی با لهجه اصفهانی-خمینیشهری غالب است (اما در محلههایی که مهاجران ترک و لر ساکنند، ترکی و لری نیز شنیده میشود). برخی ویژگیهای لهجه محلی:
- «ها» به جای «بله» (تصدیق)
- «کو» به جای «کجا» (مثال: «تو کو رفتی؟»)
- «چِش» یا «چی» به جای «چه»
- «هِ» به جای «هست» (اونه هِ)
دین
اکثریت قریب به اتفاق مردم خمینیشهر مسلمان و شیعه دوازدهامامی (بیش از ۹۷ درصد) هستند. اقلیتهای مذهبی شامل:
- اهل سنت (کردها، ترکمنها، بلوچهای مهاجر): حدود ۲-۳ درصد.
- مسیحیان (ارامنه – بسیار کم، شاید چند خانواده).
اقتصاد
اقتصاد خمینیشهر بر پایه صنعت (فلزات، سیمان، نیروگاه، صنایع کوچک و متوسط)، کشاورزی (برنج، انگور، غلات، باغداری)، خدمات و تجارت (نزدیکی به اصفهان) استوار است. خمینیشهر یکی از قطبهای صنعتی استان اصفهان است.
صنعت (بخش عمده و مهم)
- ذوب آهن اصفهان (شرکت ذوبآهن اصفهان – Zob Ahan): (اگرچه محدوده آن در مجاورت خمینیشهر (شرق) و لنجان (غرب) است، اما بخش بزرگی از کارگران آن در خمینیشهر ساکن هستند. ذوب آهن بزرگترین کارخانه فولادسازی ایران در دوره پهلوی (تأسیس ۱۳۵۰) و از قطبهای صنعت فولاد کشور.
- کارخانه سیمان اصفهان (سیمان سده – سیمان خمینیشهر): تأسیس دهه ۱۳۴۰، تولید سیمان تیپهای مختلف.
- نیروگاه اصفهان (نیروگاه برق – در مجاورت خمینیشهر).
- صنایع دفاعی (سازمان صنایع دفاع – مجتمعهای تولید مهمات، تجهیزات نظامی).
- شهرکهای صنعتی (شهرک صنعتی خمینیشهر، شهرک صنعتی محمودآباد): واحدهای کوچک و متوسط (تولید قطعات خودرو، صنایع غذایی، شیمیایی، پلاستیک، کاشی و سرامیک، فلزکاری، نساجی).
- صنایع کوچک و کارگاههای تولیدی (در سطح شهر).
کشاورزی
- برنج (شالیزار): خمینیشهر یکی از مناطق محدود کشت برنج در استان اصفهان (با آب زایندهرود). ارقام محلی «هاشمی»، «طارم».
- انگور و کشمش: باغات انگور در مناطق جنوبی (حاشیه زایندهرود) و غرب.
- گندم و جو (دشت خمینیشهر).
- سبزیجات و صیفیجات (گلخانهها و کشت فضای باز).
- لبنیات و دامداری (محدود).
خدمات و تجارت
- مراکز خرید بزرگ و مدرن: پاساژهای متعدد در بلوار شریعتی، میدان امام، بلوار جمهوری (به دلیل نزدیکی به اصفهان، بسیاری از مردم برای خرید به اصفهان مراجعه میکنند).
- بازار سنتی سده (بازار تاریخی) – فرش، پارچه، ادویه، آهنگری.
- فروشگاههای زنجیرهای (هایپراستار، رفاه، افق کوروش و …).
- هتلها و مهمانپذیرها (محدود).
گردشگری
خمینیشهر به تنهایی جاذبههای گردشگری شاخص (در سطح ملی) زیادی ندارد (بیشتر جاذبههای اصفهان در ۱۵ کیلومتری شرق آن هستند)، اما پارکها، تالاب بینالمللی گاوخونی (در شرق، در شهرستان ورزنه نزدیکتر است اما در محدوده جغرافیایی حوضه زایندهرود) و برخی بناهای تاریخی و باغات آن برای گردشگری داخلی (تهرانیها و اصفهانیها) جذاب است.
جاذبههای تاریخی و فرهنگی
- بازار تاریخی سده (بازار خمینیشهر): راسته بازار قاجاری و صفوی (مرمت شده؟ بخشی فعال). خریدن صنایع دستی و تماشای معماری سنتی.
- مسجد جامع خمینیشهر (مسجد جامع سده).
- بقعه امامزاده سید محمد (امامزاده خمینیشهر): زیارتگاه محلی در شمال شرق شهر.
- حمام تاریخی سده (در حال مرمت).
- مادیهای تاریخی (مادی سده، مادی ماربین) – قدمت صفوی.
جاذبههای طبیعی و تفریحی
- زایندهرود (حاشیه جنوبی خمینیشهر): در سالهای پرآبی، حاشیه رودخانه، فضای سبز و پیادهراه (بلوار ساحلی) – پیک نیک و طبیعتگردی. متأسفانه از اواخر دهه ۱۳۸۰، زایندهرود اغلب خشک است (به دلیل خشکسالی و برداشت بیرویه).
- پارکهای متعدد (پارک ملت، پارک شاهد، پارک جنگلی، پارک بانوان، پارک ساحلی).
- مینیسیتی خمینیشهر (فاز اول تکمیل شده؟ در دست احداث؟): مجموعه تفریحی-فرهنگی-تجاری بزرگ (شامل بخشهای مختلف (شهربازی، سینما، رستوران، مرکز خرید) – یکی از جاذبههای جدید خمینیشهر.
- باغات انگور (در حومه، فصل شهریور و مهر – چیدن انگور توسط گردشگران).
روستاهای هدف گردشگری
- روستای جوزدان (باغات انگور، منطقه ییلاقی)
- روستای خورزوق (بافت قدیم، باغات)
- روستای ابراهیمآباد (نزدیک به زایندهرود)
زیرساخت
ترابری
- جاده: خمینیشهر از طریق بلوار شریعتی به اصفهان (۱۲ کیلومتر) متصل است. همچنین جاده خمینیشهر-درچه-داران (شمال غرب) و جاده خمینیشهر-لنجان-فلاورجان (جنوب غرب).
- اتوبوس: پایانه مسافربری خمینیشهر (جنوب غرب) با خطوط منظم به اصفهان، تهران، قم، کاشان، شهرکرد، یزد، شیراز، اهواز، مشهد.
- تاکسی و سرویسهای آنلاین: تاکسی خطی درون شهری و بین شهری (به اصفهان بسیار زیاد). اسنپ و تپسی (در خمینیشهر و اصفهان فعال هستند – به وفور یافت میشود).
- مترو (قطار شهری): خط ۱ متروی اصفهان (ایستگاههای آن در شرق اصفهان تا شمال اصفهان است). برنامه توسعه مترو به غرب اصفهان (خمینیشهر و فلاورجان) وجود دارد اما هنوز اجرایی نشده است. اتوبوسهای تندرو (BRT) اصفهان به خمینیشهر میآیند (خط اصفهان-خمینیشهر).
- فرودگاه: نزدیکترین فرودگاه، فرودگاه بینالمللی اصفهان (شهید بهشتی) در ۳۵ کیلومتری شرق است.
فضای سبز
سرانه فضای سبز خمینیشهر خوب است (حدود ۱۸ متر مربع – به دلیل پارکهای متعدد). پارکهای اصلی:
- پارک ملت (بزرگترین پارک، مرکز شهر)
- پارک شاهد (منطقه شهرک ذوب آهن)
- پارک ساحلی زایندهرود (حاشیه رودخانه)
- پارک بانوان
- پارک جنگلی (در دست احداث)
- بلوار شریعتی (درختکاری شده)
بهداشت و سلامت
- بیمارستان شهید بهشتی خمینیشهر: بیمارستان اصلی شهرستان (بیمارستان عمومی و تخصصی) با بخشهای مختلف (داخلی، جراحی، زنان و زایمان، اطفال، آیسییو، سیسییو، اورژانس، قلب، دیالیز).
- بیمارستان تأمین اجتماعی (خمینیشهر)
- بیمارستان خصوصی (چندین کلینیک و بیمارستان کوچک خصوصی – مانند بیمارستان خاتم الانبیاء).
- بیمارستان فوق تخصصی (در اصفهان – ۱۵ دقیقه تا مرکز اصفهان، به راحتی قابل دسترس).
فرهنگ و هنر
تئاتر و سینما
- پردیس سینمایی مینیسیتی (سالنهای مدرن با سیستم دالبی دیجیتال) – مهمترین قطب سینمایی خمینیشهر.
- سینما هلال (سالن قدیمی – فعال).
- تالار فرهنگ و ارشاد اسلامی خمینیشهر (میزبان تئاترهای محلی و استانی).
موسیقی
موسیقی نواحی (اصفهانی، ترکی، لری) در مراسم عروسی و جشنهای محلی شنیده میشود. کنسرتهای موسیقی سنتی و پاپ گاهی در تالارها و سالنهای همایش برگزار میشود.
آیینها و سنتها
- آیینهای عاشورا و محرم (سینهزنی، زنجیرزنی، نخلگردانی، تعزیه) – به علت وجود مهاجران از اقوام مختلف، تنوع آیینها زیاد است.
- جشنهای نوروزی (سیزدهبهدر در پارکها و حاشیه زایندهرود).
- مراسم قالیشویان (در برخی روستاهای اطراف – محدود).
صنایع دستی
- قالی و قالیچه اصفهان (در خمینیشهر نیز بافته میشود – طرحهای لچک ترنج، شاهعباسی، گلدانی).
- گلیم و جاجیم
- مسگری (در بازار تاریخی)
- سفالگری (تکو تاک)
موزهها
خمینیشهر موزه رسمی ندارد (به دلیل نزدیکی به اصفهان، همه موزههای ملی در اصفهان قرار دارند). یک موزه کوچک مردمشناسی (در حمام تاریخی در حال مرمت) در دست تجهیز است.
ورزش
- فوتبال: پرطرفدارترین ورزش. تیم ذوب آهن اصفهان (که در لیگ برتر ایران بازی میکند) در مجاورت خمینیشهر (ورزشگاه فولادشهر در فولادشهر (لنجان) – نزدیک خمینیشهر) مستقر است. بسیاری از هواداران خمینیشهری از تیم ذوب آهن حمایت میکنند. تیم شهرداری خمینیشهر در لیگ استان اصفهان بازی میکند. ورزشگاه اصلی: ورزشگاه تختی خمینیشهر (گنجایش ۵,۰۰۰ نفر).
- کشتی (آزاد و فرنگی): خمینیشهر چندین کشتیگیر استانی و ملی پرورش داده است.
- والیبال، فوتسال، هندبال، بسکتبال (در سالنهای سرپوشیده).
- کوهنوردی (در مناطق غربی شهرستان و لنجان).
- دوچرخهسواری (بلوار شریعتی و بلوارهای درختکاری شده).
اماکن ورزشی
- ورزشگاه تختی (چمن طبیعی)
- سالن ورزشی شهدا (چندمنظوره)
- باشگاههای بدنسازی، استخرهای سرپوشیده (چندین مجموعه ورزشی خصوصی و شهرداری)
آموزش و پژوهش
- دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینیشهر (تأسیس ۱۳۶۳، یکی از بزرگترین واحدهای دانشگاه آزاد در استان اصفهان، با دانشکدههای فنی و مهندسی، علوم انسانی، علوم پایه، کشاورزی، هنر و معماری).
- دانشگاه پیام نور مرکز خمینیشهر.
- دانشگاه علمی کاربردی (چندین مرکز – فنی، کشاورزی، صنایع دستی).
- آموزشکده فنی و حرفهای (پسران و دختران).
- حوزه علمیه امام صادق (ع) (خمینیشهر).
- مرکز تحقیقات صنعتی (وابسته به ذوب آهن و صنایع دفاع – محدود).
مشکلات زیستمحیطی
- آلودگی هوا (شدید – ناشی از ذوب آهن، سیمان، نیروگاه، صنایع کوچک و خودروها) – یکی از آلودهترین شهرهای استان اصفهان.
- خشکی زایندهرود (مهمترین معضل زیستمحیطی و اقتصادی-اجتماعی) – خشک شدن رودخانه در بیش از یک دهه اخیر، تأثیر مخرب بر کشاورزی، فضای سبز، روحیه مردم و گردشگری.
- فرونشست زمین (به دلیل برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی – کل دشت اصفهان درگیر).
- فاضلاب: شبکه فاضلاب شهری در حال توسعه (بخشهای مرکزی و شهرکهای جدید تحت پوشش، برخی مناطق حومه از چاه جذبی استفاده میکنند).
- بافت فرسوده (محلههای قدیمی سده – اطراف بازار تاریخی).
- ترافیک سنگین در بلوار شریعتی (مسیر اصلی خمینیشهر به اصفهان) – به دلیل حجم بالای خودروها.
- مدیریت پسماند (منابع محدود).
سیاست
خمینیشهر مرکز شهرستان خمینیشهر در استان اصفهان است. شهرستان خمینیشهر در سال ۱۳۸۳ از شهرستان اصفهان جدا و مستقل شد. فرماندار خمینیشهر توسط استاندار اصفهان منصوب میشود. شهرداری خمینیشهر (با ۲ منطقه شهرداری (منطقه ۱ و ۲) و شهرداری درچه) توسط شورای اسلامی شهر خمینیشهر (با ۹ عضو) اداره میشود. امام جمعه خمینیشهر (نماینده ولی فقیه) از روحانیون شیعه است.
