جمعیت
بر اساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان لنجان برابر با ۲۶۲,۹۱۲ نفر بوده است. این شهرستان با جذب مهاجران از سراسر کشور، به یکی از قطبهای جمعیتی و صنعتی استان اصفهان تبدیل شده است.
موقعیت جغرافیایی
لنجان در فاصله ۳۵ کیلومتری جنوب غربی اصفهان و در ارتفاع ۱۷۰۰ متری از سطح دریا واقع شده است. این شهرستان از شرق به فلاورجان، از شمال شرق به نجفآباد، از شمال به تیران و کرون، از غرب به فرخشهر و بروجن (استان چهارمحال و بختیاری) و از جنوب به مبارکه محدود میشود. آب و هوای آن تلفیقی از اقلیم نیمه خشک مرکزی و نیمه مرطوب بختیاری است که هوایی مطبوع و دلپذیر را رقم میزند.
پیشینه تاریخی
تا پیش از تصویب قانون تقسیمات کشوری در سال ۱۳۱۶، لنجانات بخشی از شهرستان اصفهان بود. در سال ۱۳۵۲، این منطقه به دو بخش لنجان علیا و فلاورجان تقسیم شد و سرانجام در سال ۱۳۶۱، لنجان علیا به شهرستانی مستقل تبدیل گردید. امروزه لنجان شامل سه بخش (مرکزی، فولادشهر و باغ بهادران)، هشت شهر و بیش از ۳۰ روستاست.
تاریخچه نام برخی روستاهای قدیمی
- آشیان: به معنی آشیانه و دهکده
- لنجان: محل بیرون کشیده شده از جنگل
- اشترجان: به معنی تالاب
- آیدغمش: ترکیبی از «آی» (ماه) و «دغمش» (زائیدن)؛ در منابع قدیمی «ماه دینار» نامیده میشده است
- گرکن: به معنی شهر جدید
- النجان: برگرفته از «ارم گان»
جاذبههای گردشگری و تاریخی
آبشار شاهلولاک
در پنج کیلومتری شهر چرمهین و در دامنه کوههای زاگرس، آبشاری تماشایی با ارتفاع ۷۰ متر از صخرهها سرازیر میشود. در بهار و تابستان، این مکان پذیرای طبیعتگردانی است که برای شنیدن نجوای آب و آواز پرندگان به اینجا میآیند. در زمستان، آبشار کاملاً یخ میزند و قندیلهای بلورین و قطور یخ، منظرهای خیالانگیز خلق میکنند. هر ساله مراسم آیینی «شالورا» در این مجموعه برگزار میشود که از دیرباز تاکنون ادامه داشته است.
دهکده ساحلی زایندهرود
یکی از مهمترین مراکز ییلاقی اصفهان، جایی که زایندهرود با جلوهای رؤیاگون از میان بیشهها و باغها میگذرد. صدای قلقل آب، آواز پرندگان و وزش باد در شاخسار درختان، موسیقی طبیعی و آرامشبخشی را ایجاد میکند. باغبهادران و روستاهای اطراف آن با تلفیق کوه، آب زلال و سبزهزار، زیبایی خیرهکنندهای به این منطقه بخشیدهاند.
مسجد رحیمخان (مسجد جامع زرینشهر)
این مسجد با قدمت اوایل دوره قاجار، یکی از معدود بناهای تاریخی شهرستان است که با شماره ۱۵۱۹۰ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. ساخته شده به دست محمد رحیمخان ریزی، دارای شبستانی اصلی با تزئینات آجرکاری خفته-راسته، آجرکاری معقلی و کاشیکاری است. در حیاط آن، کاریز بزرگی جریان داشته و سنگ آبی ارزشمند تاریخی هنوز موجود است. علما و خوانین زرینشهر در اتاقهای مخصوصی در این مسجد به خاک سپرده شدهاند.
گرمابه حاج رضاقلی زرینشهر
این گرمابه از نوع دوقلو (زنانه و مردانه) با قدمت قاجاریه است و به تازگی با شماره ۳۱۱۹۹/۱۳۹۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کبوترخانه باغ برجی شرقی زرینشهر
این کبوترخانه دو استوانهای با قدمت صفویه، با شماره ۱۹۲۱۷/۱۳۸۶ در فهرست آثار ملی ثبت شده است. متأسفانه در سال ۱۳۹۰ به دلیل بیتوجهی مسئولان، بخشی از آن تخریب شد و هنوز بازسازی نشده است.
پل کله
پلی با قدمت اواخر دوران صفوی که امروزه به دلیل فرسودگی و ساختوسازهای غیراصولی در معرض خطر قرار دارد.
قلعه چهاربرج
بنایی زیبا بر بلندترین نقطه ارتفاعی غرب شهر باغبهادران با چهار برج دیدهبانی. قدمت آن به اواخر صفوی و اوایل قاجار بازمیگردد.
کبوترخانههای لنجان
کبوترخانههای متعدد و زیبایی در سراسر شهرستان پراکندهاند که تماشای آنها خالی از لطف نیست. در روستای کرچگان، برج کبوتری ۲۰۰ ساله وجود دارد که در گذشته به عنوان دیدهبانی نیز استفاده میشده است.
صنایع و اقتصاد
صنایع بزرگ
لنجان یکی از قطبهای صنعتی استان اصفهان است. کارخانه ذوبآهن، صنایع دفاع، کارخانه نوید منگنز و زرینخودرو از جمله صنایع مهم این منطقه هستند.
صنایع دستی
شهرستان لنجان با بهرهگیری از استعدادهای بومی، در زمینه آموزش و تولید صنایع دستی فعال است و رشتههای متنوعی به علاقهمندان آموزش داده میشود.
کشاورزی
لنجان به دلیل خاک حاصلخیز و مجاورت با زایندهرود، یکی از مهمترین قطبهای کشاورزی استان است. شالیزارهای برنج این منطقه، محصولی با نام «برنج لنجان» از نوع چمپا تولید میکنند که بسیار خوشبو و خوشطعم است. در بخش باغبهادران نیز گردو و بادام از محصولات شاخص هستند. متأسفانه خشکسالیهای اخیر، کشاورزی منطقه را با چالش مواجه کرده است.
آموزش عالی
این شهرستان دارای ۹ دانشگاه است که نقش مهمی در توسعه علمی و فرهنگی منطقه ایفا میکنند.
مردمشناسی
با تأسیس کارخانههای متعدد در دهههای اخیر، جمعیت کثیری از سراسر کشور به لنجان مهاجرت کردهاند. مردم بومی اغلب فارسیزبان هستند، اما با مهاجرت گسترده بختیاریها، قشقاییها و ترکها، امروزه ترکیبی از اقوام مختلف در این شهرستان زندگی میکنند که به غنای فرهنگی آن افزوده است.
