موقعیت
محمودآباد در مسیر جاده ساحلی و در کنار دریای مازندران قرار گرفته است. جاده محمودآباد-آمل نیز این شهر را به جاده هراز متصل میکند. از مهمترین شهرهای اطراف آن میتوان به نور در غرب، آمل در جنوب و فریدونکنار و بابلسر در شرق اشاره کرد.
جمعیت
بر اساس آخرین سرشماری (سال ۱۳۹۵)، جمعیت محمودآباد به ۳۷,۸۴۴ نفر رسیده است. این شهر رشد جمعیتی چشمگیری داشته؛ از ۱۹,۸۸۳ نفر در سال ۱۳۷۵ به ۲۷,۵۶۱ نفر در سال ۱۳۸۵ و ۳۱,۷۷۱ نفر در سال ۱۳۹۰. مردم این دیار به گویش آملی که یکی از گویشهای زبان مازندرانی است، صحبت میکنند.
تاریخچه
دوران باستان
استان مازندران پیش از اسلام «تپورستان» نام داشت که برگرفته از نام قوم تپوری است. پس از اسلام، این قوم «طبری» و سرزمینشان «طبرستان» نامیده شد. بر اساس نظر مورخان، آماردها نخستین ساکنان باستانی مازندران بودند و از آمل تا تنکابن سکونت داشتند، در حالی که تپورها از آمل تا گرگان را در اختیار داشتند. در عصر هخامنشی، اقوام تپوری، آمارد، آناریاکه و کادوسی در کرانه جنوبی دریای مازندران میزیستند.
مورخان بزرگی چون هرودوت، پلینیوس و استرابون از این اقوام یاد کردهاند. به گفته واسیلی بارتلد، تپوریها در قسمت جنوب شرقی ولایت سکونت داشتند و آماردها مغلوب اسکندر مقدونی و سپس اشکانیان شدند. در سال ۱۷۶ پیش از میلاد، فرهاد اول اشکانی قوم آمارد را به ناحیه خوار کوچاند و تپوریها تمام مازندران را تصرف کردند و این سرزمین به نام «تپورستان» معروف شد.
پیشینه
مورخان از محمودآباد با عنوان «اهلم» یاد کردهاند. اهلم یکی از بنادر مهم طبرستان بود که امروزه در شمال غربی محمودآباد واقع شده است. از قرن دوم هجری تا دوره زندیه، اهلم بندری فعال و پررونق برای شهر بزرگ آمل محسوب میشد. پس از افول اهلم، دو منطقه «تلیکسر» و «تبرآباد» جانشین آن شدند. تبرآباد آبادی بسیار پررونقی بود که تا دهانه رودخانه شهرود کنونی امتداد داشت.
پیشینه تاریخی محمودآباد به قدمت طبرستان و آمل بازمیگردد. این منطقه بخشی از آمل بوده و آمل با تاریخ چند هزارساله، زمانی پایتخت طبرستان و ایران بود. محمودآباد وارث و جانشین تمدن منطقهای است که در تاریخ به نام «اهلم» شناخته میشود.
شهر فعلی محمودآباد قدمت تاریخی زیادی ندارد. تا دوره ناصرالدینشاه، تنها اثر معماری مهم آن، راه ساحلی شاه عباسی و یک امامزاده بود. ساخت بنای فعلی شهر به حاج محمدحسنخان اصفهانی (پدر محمدحسین امینالضرب) در دوره ناصرالدینشاه بازمیگردد. او مسجد، کاروانسرا (بعدها قلعه)، بندر، حمام، ساختمان تجاری، ابنیه مسکونی و حتی راهآهن کوچکی از بندر تا دامنههای البرز احداث کرد. متأسفانه این راهآهن با کارشکنی درباریان برچیده شد، اما بقایای ریل آن هنوز در مسیر محمودآباد به آمل دیده میشود.
بافت شهری
از قدیمیترین محلههای محمودآباد میتوان به توسکا محله، سوراخ مازو (شامل سه بخش سفلی، علیا و وسطی) و آهومحله اشاره کرد. سهراه محمودآباد در مرکز شهر، آن را به سه قسمت شرقی، غربی و جنوبی تقسیم میکند.
اقتصاد
امروزه اقتصاد محمودآباد بر سه پایه گردشگری، کشاورزی و ماهیگیری استوار است. بازار این شهر در بین شهرهای کوچک اطراف مرکزیت داشته و شهرکهای توریستی فراوانی در اطراف آن رشد کردهاند. محمودآباد دارای چهار پارک به نامهای ملت، مرکزی، لاله و طاهباز است و طرح سالمسازی دریا نیز در آن اجرا میشود. هتلها و امکانات اقامتی متنوعی نیز برای گردشگران فراهم شده است.
کشاورزی
محمودآباد در جلگه جنوب دریای کاسپین واقع شده و زمینهای شالیزار حاصلخیزی دارد. این شهر یکی از قطبهای تولید برنج در شمال ایران و حتی جهان محسوب میشود. از ارقام معروف برنج کشتشده در مزارع آن میتوان به طارم عطری، ندا، نعمت، فجر، دم سیاه و ب ۱ اشاره کرد.