نامگذاری
در لغتنامه دهخدا، از این شهر با نامهای «منوقان»، «منوغان»، «منوجان» و «منوکان» یاد شده است. در متون تاریخی، مانند تاریخ گزیده، آمده: «سلطان بایزید را جهت اموال هرموز به طرف منوقان روانه کرد.» این نامها نشاندهنده قدمت و اهمیت این منطقه در مسیرهای تجاری و تاریخی ایران است.
پیشینه
منوجان در قرن چهارم هجری، به روایت شمسالدین مقدسی، جغرافیدان نامدار، دیاری آباد بوده که مردم شهرهای دیگر برای تفریح و گردش به آن میرفتند. او در کتاب «احسن التقاسیم» توصیف جذابی از این شهر دارد: «منوقان خود، در دو سوی درهای خشک و کلان جای دارد که یکی گویین و دیگری زامان نام دارد و در میان آن دو دژ جامعی همانند هست.» این توصیف، منوجان را به مقصدی برای ماجراجویان و تاریخدوستان تبدیل میکند.
موقعیت جغرافیایی
شهرستان منوجان با وسعتی معادل ۳۵۴۶۹ کیلومتر مربع، در جنوب استان کرمان واقع شده است. از جنوب به میناب، از جنوب غربی به رودان در استان هرمزگان، از جنوب شرقی به قلعه گنج و از شمال به کهنوج میرسد. نزدیکی به دریا، آب و هوای این منطقه را عمدتاً گرمسیری و مرطوب کرده است؛ رطوبت هوا بین ۶۰ تا ۵۹ درصد در فصول مختلف متغیر است و دمای متوسط آن از ۲۱ تا ۵۰ درجه سانتیگراد نوسان دارد. بارندگیها از دی تا بهمن ادامه دارد و در تابستان، طوفانهای موسمی از اقیانوس هند تأثیر خود را بر منطقه میگذارند. با این حال، خشکسالیهای سالهای ۱۳۷۳ تا ۱۳۹۰ این نظم طبیعی را بر هم زده و منطقه با کمبود شدید آب مواجه شده است.
از نظر تقسیمات کشوری، منوجان شامل دو بخش مرکزی و آسمینون و ۱۰۸ روستا و آبادی است. این شهرستان یک شورای شهر، یک شورای شهرستان، دو شورای بخش و ۶۴ شورای اسلامی روستایی دارد و از ۶ دهستان به نامهای قلعه، نودژ، بجگان، دهگان، گشمیران و چاه شاهی تشکیل شده است.
پوشش و زبان
پوشش لباس مردم منوجان شباهت زیادی به بندرعباس دارد که به دلیل نزدیکی این شهر به مرکز استان هرمزگان است. همچنین، مردم این منطقه به گویشی نزدیک به بندری صحبت میکنند که نشاندهنده پیوندهای فرهنگی عمیق با جنوب ایران است.
جاذبههای تاریخی
منوجان با پیشینهای غنی، آثار تاریخی متعددی را در خود جای داده است. از جمله میتوان به دژهای تاریخی اشاره کرد که در دل درهها و کوهها پنهان شدهاند. این جاذبهها هنوز ناشناختهاند و منتظر کاوش گردشگران ماجراجو هستند. با گسترش مطالعات و تحقیقات، میتوان این منطقه را به یکی از قطبهای گردشگری تاریخی ایران تبدیل کرد.