نام
میاندوآب در جنوب دریاچه ارومیه و میان دو رودخانه زرینهرود و سیمینهرود قرار گرفته و نام آن برگرفته از همین موقعیت است. نام قدیمی این شهر «مرحمتآباد» بوده که به دلیل اهدای زمینهای آن از سوی ناصرالدین شاه به فرزند دوستعلیخان معیرالممالک به این نام خوانده میشد.
مردم
بر اساس آخرین سرشماری، جمعیت میاندوآب ۱۳۴٬۴۲۵ نفر است که آن را به پنجمین شهر پرجمعیت آذربایجان غربی تبدیل کرده است. مردم این شهر به زبان ترکی آذربایجانی صحبت میکنند و فرهنگ غنی آذربایجانی در تمام ارکان زندگی آنها جریان دارد.
جغرافیا
وضعیت طبیعی
میاندوآب با قرار گرفتن در دشتی که چهارمین دشت حاصلخیز کشور محسوب میشود، ظرفیت بالایی برای توسعه و پیشرفت دارد. خاک مرطوب و حاصلخیز، آب فراوان برای کشتزارهای بزرگ و تنوع محصولات زراعی و سردرختی، این شهر را به یکی از قطبهای اصلی کشاورزی در آذربایجان غربی تبدیل کرده است. در گذشته، جلگه میاندوآب به کشت پنبه معروف بود و امروزه کشت چغندر قند در آن رواج دارد. این منطقه پتانسیلهای زیادی برای سرمایهگذاران داخلی و خارجی دارد.
آب و هوا
آب و هوای میاندوآب متغیر است؛ تابستانهایی نسبتاً گرم و زمستانهایی بسیار سرد دارد. میزان بارش متوسط سالانه در این منطقه ۲۸۹ میلیلیتر ثبت شده است.
موقعیت جغرافیایی
میاندوآب از موقعیت ارتباطی و جغرافیایی بینظیری برخوردار است و به عنوان چهارراه ارتباطی چهار استان شمال غربی کشور شناخته میشود. این شهر محل اتصال استانهای آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، زنجان و کردستان است. میاندوآب در حد فاصل شهرهای باروق، ملکان، شاهیندژ، بوکان و مهاباد واقع شده و پل ارتباطی مهمی بین استانهای آذربایجان غربی و شرقی محسوب میشود. مساحت شهرستان میاندوآب ۲۶۹۴ کیلومتر مربع است و در طول جغرافیایی ۴۶ درجه و ۶ دقیقه شرقی و عرض ۳۶ درجه و ۵۸ دقیقه شمالی، با ارتفاع ۱۳۱۴ متر از سطح دریا واقع شده است.
محلات
میاندوآب از محلات متعددی تشکیل شده که هر کدام قدمتی طولانی یا جدید دارند.
محلات قدیمی
برخی از محلات قدیمی میاندوآب عبارتند از:
- قرهورن: در قسمت شرقی شهر؛ نام آن از واژه «قراول ورن» در ترکی به معنی «نگهبانیدهنده» گرفته شده است.
- قجلی: در شمالشرقی شهر
- بهی: در جنوب شهر
- شللوند: در قسمت غربی شهر
- یوزباشکندی: در جنوب شهر
برخی از این محلات قبلاً روستا بودهاند که با گسترش شهر، جزئی از آن شدهاند.
محلات جدید
در چند دهه گذشته، به ویژه پس از انقلاب اسلامی، کویهای جدیدی در میاندوآب شکل گرفته است، از جمله: کوی باکری، کوی جهادگران، کوی جانبازان، کوی معلم، کوی سعادت، کوی فجر، کوی دانش، کوی المهدی و شهرک آیدین.
روستاهای امروز، کویهای آینده
با رشد و توسعه شهر، برخی روستاهای نزدیک در آستانه چسبیدن به شهر و تبدیل شدن به کوی هستند، از جمله: ابراهیمنایبکندی، بشیرخانکندی، ولیآباد، شبیلو، نصیرکندی، تقیآباد و سوگلیتپه.
پیشینه
سابقه تاریخی سکونت در دشت میاندوآب به هزارههای قبل از میلاد و دوران اورارتو برمیگردد. نخستین سند معتبر مربوط به این منطقه، سنگنبشتهای به زبان اورارتویی است که در نزدیکی روستای داشتپه یافت شده و دو قطعه بزرگ آن به موزه بریتانیا منتقل شده است.
اولین اشاره به شهر امروزی میاندوآب به زمان فتحعلیشاه قاجار میرسد. این شهر تا سال ۱۳۰۹ هجری شمسی مرکز ناحیه مرحمتآباد و از توابع مراغه به شمار میرفت. سیاحان اروپایی که تا پیش از دوره پهلوی از این منطقه دیدن میکردند، در کتابهای خود از میاندوآب یاد کردهاند.
در دوره قاجار، آغامحمدخان قاجار هزار تن از جوانان کرمان را به میاندوآب و برخی نقاط دیگر آذربایجان تبعید کرد. این کرمانیان پس از چند نسل در جمعیت شهر حل شدند و محلههایی به نام کرمانیها، سیرجانیها، زرند، راهبُر و لکها در میاندوآب شکل گرفت. تا یک نسل پیش، طایفهای در میاندوآب به فارسی با لهجه کرمانی صحبت میکردند. همچنین اقلیت بسیار اندکی از کلیمیان در این شهر زندگی میکنند.
کوههای شهرستان میاندوآب
شهرستان میاندوآب از نظر توپوگرافی، تپهماهوری و جلگهای است. به جز در شرق که دامنههای سهند در آن واقع است، بقیه مناطق تپهماهوری هستند و هرچه به شهر نزدیک میشویم از ارتفاع آنها کاسته میشود. بلندترین ارتفاع کوههای مرز آذربایجان شرقی و غربی، ۲۸۳۲ متر است. از دیگر ارتفاعات منطقه میتوان به کوههای جانآقا، عثمان اولن، آیدشه، نوروزلو (۱۴۵۰ متر)، قشلاقلو (۱۳۷۰ متر)، ارتفاعات خطایی اطراف تالاب چنگیزگلی (۱۴۵۰ متر) و کوه تلخاب یا قزلکوه (۱۶۴۵ متر) اشاره کرد.
آثار باستانی
میاندوآب بیش از ۱۰۰ اثر تاریخی دارد که ۴۳ اثر آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. برخی از مهمترین آنها عبارتند از:
-
پل تاریخی میاندوآب: در ۵ کیلومتری شهر بر روی رودخانه سیمینهرود و در کنار جاده میاندوآب به مهاباد واقع شده است. این پل با قدمت دوره قاجاریه، ۵۲ متر طول و ۷ دهانه دارد. مصالح آن در پایهها و سیلشکنها از سنگ و در بقیه قسمتها از آجر است. این اثر به شماره ۲۰۶۸ در فهرست آثار ملی ثبت شده است.
-
پل کوسالار: در ۱۰ کیلومتری شمال شرقی میاندوآب و در مسیر جاده میاندوآب به شهر چهاربرج، در روستای کوسالار بر روی کانالی به نام «آجی گوبی» ساخته شده است. این پل با قدمت اواخر دوره قاجاریه، ۲ پایه دارد که با لاشه سنگ و ملات آهک استوار شده است.
-
دیگر آثار تاریخی: مسجد طاق، تپه باستانی داشتپه، مجاری صخرهای معروف به چهلپله، امامزاده تاجن علی، قلعه هلاکو، آرامگاه ملا شهابالدین، قلعه حسینآباد، قلعه خرابه، قزلقلعه (قرون ۷ و ۸ ه.ق) و دلیکداش.
روستاهای شهرستان میاندوآب
بر اساس دادههای ایرانگاه، در شهرستان میاندوآب ۱۷۷ آبادی در ۱۱ دهستان و ۳ بخش ثبت شده است که ۱۶۹ آبادی از آنها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبتشدهی آنها ۱۰۸٬۶۶۹ نفر است. فهرست کامل را در صفحهی روستاهای شهرستان میاندوآب ببینید.
دهستانهای شهرستان میاندوآب
- دهستان زرینه رودشمالی — بخش مرکزی، ۱۲ آبادی، ۱۹٬۱۹۵ نفر جمعیت
- دهستان مکریان شمالی — بخش مرکزی، ۲۷ آبادی، ۱۳٬۲۴۹ نفر جمعیت
- دهستان مرحمت آباد — بخش مرکزی، ۱۴ آبادی، ۱۱٬۷۴۷ نفر جمعیت
- دهستان باروق — بخش باروق، ۱۹ آبادی، ۱۱٬۵۳۰ نفر جمعیت
- دهستان مرحمت آبادجنوبی — بخش مرکزی، ۱۷ آبادی، ۱۱٬۱۲۹ نفر جمعیت
- دهستان زرینه رود — بخش مرکزی، ۱۷ آبادی، ۱۰٬۷۷۹ نفر جمعیت
- دهستان زرینه رودجنوبی — بخش مرکزی، ۱۲ آبادی، ۱۰٬۳۱۹ نفر جمعیت
- دهستان مرحمت آبادشمالی — بخش مرحمت آباد، ۶ آبادی، ۷٬۵۶۰ نفر جمعیت
- دهستان مرحمت آبادمیانی — بخش مرحمت آباد، ۵ آبادی، ۶٬۱۵۰ نفر جمعیت
- دهستان آجرلوی شرقی — بخش باروق، ۲۵ آبادی، ۴٬۰۴۸ نفر جمعیت
- دهستان آجرلوی غربی — بخش باروق، ۲۳ آبادی، ۲٬۹۶۳ نفر جمعیت
پرجمعیتترین روستاهای شهرستان میاندوآب
- روستای ممه دل — دهستان زرینه رودشمالی، ۳٬۲۸۸ نفر
- روستای قپچاق — دهستان مرحمت آبادشمالی، ۳٬۱۸۳ نفر
- روستای سوگلی تپه — دهستان زرینه رودجنوبی، ۲٬۹۴۵ نفر
- روستای گل سلیمانآباد — دهستان باروق، ۲٬۹۲۳ نفر
- روستای گوگ تپه خالصه — دهستان مرحمت آباد، ۲٬۸۱۷ نفر
- روستای فسندوز — دهستان مرحمت آبادمیانی، ۲٬۶۸۱ نفر
- روستای ملاشهاب الدین — دهستان زرینه رودشمالی، ۲٬۳۱۱ نفر
- روستای نصیرکندی — دهستان زرینه رودشمالی، ۱٬۸۷۸ نفر
- روستای سرچنار — دهستان زرینه رودجنوبی، ۱٬۸۲۴ نفر
- روستای قاریاغدی — دهستان زرینه رودشمالی، ۱٬۸۲۱ نفر
بانکها و شعب بانکی میاندوآب
بر اساس دادههای ایرانگاه، ۳۴ شعبه از ۱۴ بانک در شهرستان میاندوآب فعال است که ۴ شعبه از آنها دارای خودپرداز هستند. پرشعبهترین بانکهای میاندوآب بانک سپه با ۶ شعبه، بانک ملی ایران با ۴ شعبه و بانک رفاه کارگران با ۴ شعبه هستند.
فهرست شعب بانکها در میاندوآب
- شعب بانک سپه در میاندوآب — ۶ شعبه
- شعب بانک ملی ایران در میاندوآب — ۴ شعبه، ۴ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک رفاه کارگران در میاندوآب — ۴ شعبه
- شعب بانک مسکن در میاندوآب — ۳ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در میاندوآب — ۳ شعبه
- شعب بانک ملت در میاندوآب — ۳ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در میاندوآب — ۳ شعبه
- شعب بانک تجارت در میاندوآب — ۲ شعبه
- شعب بانک اقتصاد نوین در میاندوآب — ۱ شعبه
- شعب بانک قرضالحسنه مهر ایران در میاندوآب — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در میاندوآب — ۱ شعبه
- شعب بانک قرضالحسنه رسالت در میاندوآب — ۱ شعبه
- شعب بانک سینا در میاندوآب — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در میاندوآب — ۱ شعبه
بیمارستانهای میاندوآب
در ایرانگاه ۲ بیمارستان از شهرستان میاندوآب ثبت شده است که مجموعاً ۳۸۱ تخت فعال دارند.
- بیمارستان حضرت فاطمه(س) — عمومی، ۲۳۳ تخت فعال
- بیمارستان عباسی میاندوآب — عمومی، ۱۴۸ تخت فعال