موقعیت جغرافیایی
قیروکارزین در جنوب استان فارس و در دامنههای زاگرس جنوبی جای گرفته است. این شهرستان از شمال با فیروزآباد، از شرق با جهرم و جویم، از جنوب با خنج و از غرب با فراشبند همسایه است. موقعیت استراتژیک آن در مرز میان آب و هوای گرمسیری و سردسیری، طبیعتی دوگانه و چشماندازهایی بدیع پدید آورده است.
پیشینه تاریخی
قدمت قیروکارزین به بیش از هزار سال میرسد و در منابع تاریخی از آن به عنوان بخشی از ولایت اردشیر خوره در دوره ساسانیان یاد شده است. مورخان و سیاحان بزرگی چون ابنحوقل، اصطخری و ابنبلخی در سفرنامههای خود از این منطقه سخن گفتهاند. نام «قیر» در زبان پهلوی به معنای مرز است و دلیل این نامگذاری، قرار گرفتن شهر بر خط مرز میان گرما و سرماست؛ بهگونهای که تنها ده کیلومتر به سمت شمال، هوا سردسیری و چند کیلومتر به سمت جنوب، گرمسیری میشود.
متأسفانه زلزله فروردین ۱۳۵۱ این شهرستان را به کلی ویران کرد و مردم ناچار به کوچ شدند. شهر کنونی قیر در فاصلهای از شهر کهنه بنا شده و امروز تنها خرابههایی از آن در جنوب قیر باقی مانده است.
مردمشناسی
بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت قیروکارزین ۷۱٬۲۰۳ نفر است. اکثریت مردم به زبان فارسی سخن میگویند و پیرو مذهب شیعه دوازده امامی هستند. در برخی مناطق مانند دهستان افزر، زاخرویه و محله موصلوهای شهر قیر، مردم به زبان ترکی قشقایی صحبت میکنند که بر تنوع فرهنگی منطقه افزوده است.
اقتصاد و کشاورزی؛ بهشت مرکبات ایران
قیروکارزین را به جرأت میتوان یکی از قطبهای کشاورزی ایران نامید. این شهرستان با بیش از ۲۵ هزار هکتار اراضی زراعی و ۱۴ هزار هکتار باغ مرکبات و نخل، سالانه حدود ۱۵۰ هزار تن لیموترش و ۵۶۰ هزار تن لیموشیرین تولید میکند و رتبه اول تولید لیموترش در کشور را دارد. کیفیت لیموشیرین این منطقه در جهان زبانزد است و متأسفانه گاه محصولات آن با نام دیگر شهرستانها به فروش میرسد.
عسل کُنار قیروکارزین نیز از مرغوبترین عسلهای دارویی ایران است که بیشتر راهی کشورهای حاشیه خلیج فارس میشود. همچنین بیش از ۲۰ درصد خرمای استان فارس در این شهرستان تولید میشود و خرمای زاهدی آن شهرت جهانی دارد. با این حال، نبود صنایع تبدیلی، سدی بر سر راه صادرات مستقیم این محصولات است.
در حوزه صنایع دستی نیز قالیبافی، گلیمبافی و جاجیمبافی از دیرباز در این منطقه رواج داشته است.
جاذبههای گردشگری
از تفرجگاههای طبیعی و تاریخی قیروکارزین میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مناطق بکر و سرسبز در فصل بهار
- باغهای بینهایت مرکبات که چشم هر بینندهای را خیره میکند
- خرابههای شهر کهن قیر در جنوب شهر کنونی
- قلعه پرگان از دوره سلجوقیان
