نام
درباره ریشه نام «رودبار»:
۱. رودبار به معنای «کنار رودخانه» یا «حاشیه رود»: از دو بخش «رود» (رودخانه) + «بار» (کنار، حاشیه، ساحل). «رودبار» یعنی «جایی که در کنار رودخانه واقع شده است». این نام به دلیل قرار گرفتن شهر در کنار رودخانه سفیدرود (رود سفید، بزرگترین رودخانه گیلان) بر آن نهاده شده است.
۲. «رودبار» در متون کهن: در برخی متون تاریخی از این منطقه با نام «رودبار الموت» (به دلیل مجاورت با قلاع اسماعیلیان الموت) نیز یاد شده است.
در گویش گیلکی محلی، آن را «رودبار» (با تلفظ مشابه فارسی) میگویند.
شیوه نگارش
در متون تاریخی دوره صفوی و قاجار (مانند تاریخ گیلان و مرآت البلدان)، از این منطقه با نام «رودبار» یاد شده است. در دوره پهلوی، رودبار به عنوان یکی از بخشهای شهرستان رشت شناخته میشد. پس از انقلاب ۱۳۵۷، رودبار به شهر ارتقا یافت. در سال ۱۳۶۹، زلزله مهیب رودبار-منجیل (با بزرگی ۷.۳ ریشتر) شهر رودبار و روستاهای اطراف را به طور کامل ویران کرد و بیش از ۴۰,۰۰۰ نفر جان باختند. این زلزله یکی از بزرگترین فجایع طبیعی تاریخ ایران است. پس از زلزله، رودبار از نو بازسازی شد. در سال ۱۳۷۶، شهرستان رودبار (به مرکزیت رودبار) از شهرستان رشت جدا و مستقل شد. امروزه در متون رسمی، املای «رودبار» (Roodbar) رایج است.
پیشینه
رودبار کهن؛ از تمدن مارلیک تا الموت
پیشینه سکونت در منطقه رودبار به هزاره سوم پیش از میلاد (عصر برنز) بازمیگردد. وجود تمدن مارلیک (دره رود گوهررود، نزدیک رودبار – روستای قلعهبَند (مارلیک)) با قدمت ۳۰۰۰ سال (عصر آهن) و کشف آثار طلایی نفیس (جام طلای مارلیک، گاو بالدار، الهه باروری) نشان از تمدنی بسیار پیشرفته در این منطقه دارد. اشیای مارلیک در موزه ملی ایران (تهران) و موزه رشت نگهداری میشود. در دوره ساسانی و پس از آن، منطقه رودبار به دلیل قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم (شاخه شمالی) و نزدیکی به قلاع اسماعیلیان الموت، اهمیت استراتژیک یافت. در دوره سلجوقیان، قلعه مارلیک (قبلاً قلعه مارلیک مربوط به دوره پیش از اسلام، اما در دوره سلجوقیان نیز مورد استفاده بود) و بقعه چهار امامزاده (امامزاده عبدالله، امامزاده ابوالقاسم، امامزاده طاهر، امامزاده حمزه – از نوادگان امام موسی کاظم (ع)) در رودبار ساخته شد.
دوران صفوی و قاجار؛ رونق زیتون و ابریشم
در دوره صفوی، با امنیت نسبی، رودبار رونق کشاورزی یافت. زیتون (Olea europaea) به طور گسترده در کوهپایههای رودبار کاشته شد (رودبار قطب تولید زیتون ایران). ابریشم (نوغانداری) نیز رونق داشت (توتستانها در حاشیه سفیدرود). در دوره قاجار، رودبار به عنوان یکی از مناطق ییلاقی و توقفگاه کاروانها (بین قزوین و رشت) شناخته میشد. بازار، حمام و کاروانسراهایی در آن ساخته شد.
زلزله ۱۳۶۹ و بازسازی
در سال ۱۳۶۹ (خرداد ماه)، زلزله ۷.۳ ریشتری رودبار-منجیل، شهر رودبار و بیش از ۲۰۰ روستای اطراف را با خاک یکسان کرد. بیش از ۴۰,۰۰۰ نفر جان باختند و ۶۰,۰۰۰ نفر مجروح شدند. خسارات مالی و جانی بسیار زیاد بود. این زلزله در تاریخ ایران ثبت شده است. پس از زلزله، با کمک دولت، مردم و سازمانهای بینالمللی، رودبار از نو ساخته شد. شهر جدید رودبار (بازسازی شده) با خیابانهای عریضتر، ساختمانهای مقاوم در برابر زلزله (اسکلت بتنی و فلزی) و زیرساختهای مدرن بازسازی گردید. شهر امروزی رودبار حاصل این بازسازی است و بافت قدیمی (پیش از زلزله) تقریباً به طور کامل نابود شده است.
دوران پس از بازسازی تا امروز
پس از بازسازی، رودبار رشد جمعیتی و اقتصادی تدریجی یافت. کشاورزی (زیتون، گردو، توت، غلات)، دامداری، گردشگری (تفرجگاه، سد سفیدرود، بقعه چهار امامزاده) و خدمات دولتی رونق گرفت. امروزه رودبار به عنوان قطب تولید زیتون ایران (بیش از ۵۰ درصد زیتون کشور در استان گیلان و رودبار تولید میشود) و یکی از مناطق مهم گردشگری طبیعی-تاریخی گیلان شناخته میشود.
جغرافیا
شهرستان رودبار در جنوب استان گیلان، در کوهپایههای البرز مرکزی و در دره سفیدرود واقع شده است:
- مرکز شهرستان: شهر رودبار
- فاصله تا رشت (مرکز استان): ۶۵ کیلومتر (۵۰ دقیقه)
- فاصله تا قزوین: ۸۰ کیلومتر (۱ ساعت و ۱۵ دقیقه)
- فاصله تا تهران: ۲۳۰ کیلومتر (۲ ساعت و ۴۵ دقیقه – از طریق آزادراه قزوین-رشت)
- ارتفاع از سطح دریا: ۲۵۰ متر (منطقه کوهپایهای، از مناطق پست گیلان بالاتر است)
- موقعیت جغرافیایی: دره سفیدرود (Sefidroud – سفیدرود بزرگترین رودخانه گیلان)، دامنه جنوبی البرز
مساحت شهرستان رودبار حدود ۲,۸۰۰ کیلومتر مربع است. شهر رودبار حدود ۶ کیلومتر مربع مساحت دارد.
بخشها و شهرهای تابعه
شهرستان رودبار دارای ۳ بخش و ۳ شهر است:
- بخش مرکزی: شهر رودبار، دهستان رستمآباد (جنوبی و شمالی)
- بخش عمارلو: شهر جیرنده (جیرنده)، دهستان جیرنده
- بخش خورگام: شهر برهسر، دهستان خورگام
آب و هوا
رودبار دارای اقلیم معتدل و نیمه مرطوب کوهستانی (گذر از آب و هوای خزری (گیلان) به آب و هوای خشکتر قزوین) است:
- بهار: دلپذیر، سبز، بارانی (اردیبهشت و خرداد عالی است)
- تابستان: گرم و نسبتاً خشک (بیشینه ۳۵-۳۷ درجه)، شبهای خنک – گرمتر از رشت اما خنکتر از قزوین
- پاییز: طلایی، خنک، بارانی (مهر و آبان زیبا است)
- زمستان: سرد و مرطوب (کمینه ۰-۵ درجه، گاهی تا ۵- درجه)، باران و برف متوسط
بارندگی سالانه متوسط (حدود ۵۰۰-۶۰۰ میلیمتر) و عمدتاً در پاییز، زمستان و بهار. رطوبت نسبی پایینتر از رشت (۵۰-۷۰ درصد).
خطرات طبیعی
- زلزله (مهمترین خطر تاریخی – شاهد زلزله ۱۳۶۹): رودبار در کمربند لرزهخیز البرز قرار دارد (گسلهای فعال متعدد – گسل رودبار، گسل منجیل). احتمال زلزلههای مخرب در آینده وجود دارد.
- سیل و طغیان سفیدرود: در زمان بارشهای سنگین و ذوب برف بهاری، سفیدرود طغیانی میشود (سیل ۱۳۹۸ و سالهای قبل خسارت زده است). سد سفیدرود (سد منجیل) تا حدی سیلاب را کنترل میکند اما خطر همچنان وجود دارد.
- رانش زمین (به دلیل شیب زیاد و بارش سنگین).
- بهمن و ریزش سنگ (در جادههای کوهستانی – جاده رودبار به جیرنده و برهسر در زمستان).
- خشکسالی (در سالهای کم باران – تأثیر بر باغات زیتون).
نمای شهر
رودبار شهری با بافت نوساز، مدرن و بازسازی شده (پس از زلزله ۱۳۶۹) است. بافت قدیمی (پیش از زلزله) تقریباً به طور کامل نابود شده است. شهر امروزی با خیابانهای عریض، بلوارهای درختکاری شده، ساختمانهای مقاوم (اسکلت بتنی و فلزی، حداکثر ۳-۴ طبقه) و معماری نسبتاً مدرن و یکدست (بازسازی با ضوابط ضد زلزله). بافت جدید (مناطق «شهرک ولیعصر»، «مهرگان»، «شهید رجایی»، «بلوار امام خمینی»، «بلوار انقلاب»، «میدان شهدا»، «بلوار سردار جنگل») غالب است. در حومه شهر، بافت روستایی قدیمی (در روستاهای اطراف) با خانههای آجری-گلی (بازسازی شده پس از زلزله) دیده میشود.
خیابانها و میدانهای اصلی
- میدان شهدا (مرکزی، قطب تجاری)
- خیابان امام خمینی (راسته بازار جدید)
- بلوار انقلاب (عریضترین بلوار)
- خیابان شریعتی
- خیابان طالقانی
- خیابان ولیعصر
- میدان آزادی (ورودی از سمت رشت)
- بلوار سردار جنگل
معماری
معماری رودبار به دلیل زلزله ۱۳۶۹ و بازسازی کامل شهر، عمدتاً نوین و ضد زلزله است.
ویژگیهای معماری سنتی (پیش از زلزله – اکنون نادر)
- خانههای آجری-گلی با دیوارهای ضخیم (که در زلزله فروریخت)
- سقف مسطح با تیر چوبی و کاهگل
- ایوان (ورندا) رو به رودخانه
- پنجرههای چوبی ارسی (اکثر این ساختمانها در زلزله ۱۳۶۹ تخریب شدند و امروزه تنها در برخی روستاهای بازسازی نشده دیده میشوند)
معماری معاصر (بازسازی شده – غالب)
ساختمانهای جدید با اسکلت بتنی یا فلزی (مقاوم در برابر زلزله)، نمای آجری یا سیمانی، سقف تخت با عایق رطوبتی و حرارتی (و گاهی سقف شیروانی)، پنجرههای دوجداره آلومینیومی یا یوپیویسی، کفسازی مرتفع از سطح زمین. ارتفاع حداکثر ۴ طبقه (به دلیل خطر زلزله و مقررات بازسازی). ساختمانهای دولتی (بیمارستان، ادارات، شهرداری، مدارس) با استانداردهای مدرن ساخته شدهاند.
نمونههای شاخص معماری تاریخی (بازسازی شده یا باقیمانده)
- بقعه چهار امامزاده (امامزاده عبدالله، ابوالقاسم، طاهر، حمزه): بنای تاریخی با گنبد فیروزهای و کاشیکاری، قدمت صفوی و قاجار (مرمت شده پس از زلزله). مهمترین زیارتگاه رودبار.
- سد سفیدرود (سد منجیل – در ۲۵ کیلومتری جنوب رودبار): سد بزرگ خاکی با دریاچه پشت سد، معماری مهندسی مدرن (دوره پهلوی، ساخته شده در ۱۳۴۰). یکی از بزرگترین سدهای ایران.
- بازار قدیم رودبار (بازسازی شده) – نیمه فعال.
- حمام تاریخی (در حال مرمت، اکثر بناهای تاریخی در زلزله تخریب شدند).
معماری روستایی (حومه)
در روستاهای اطراف (جیرنده، برهسر، رستمآباد، مارلیک) خانههای بازسازی شده با اسکلت فلزی و دیوارهای بلوکی سیمانی و سقف شیروانی (برای باران و برف) ساخته شدهاند.
جمعیتشناسی
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر رودبار ۲۵,۴۷۴ نفر و جمعیت کل شهرستان رودبار ۹۸,۵۴۹ نفر بوده است. برآورد سال ۱۴۰۳ جمعیت شهر رودبار را حدود ۲۷,۰۰۰-۲۹,۰۰۰ نفر میداند. نرخ رشد جمعیت حدود ۰.۸ درصد در سال (پایین، به دلیل مهاجرت به رشت و تهران).
گروههای قومی
رودبار شهری با اکثریت گیلک (گیلانی) و اقلیتهای تالش، ترک آذربایجانی، کرد و فارس است:
- گیلکها (گیلانیها، بومیهای رودبار): حدود ۷۰-۷۵ درصد، مسلمان شیعه، به زبان گیلکی (لهجه جنوبی گیلکی – رودباری، نزدیک به لهجه رشتی اما با واژگان خاص) سخن میگویند.
- تالشها (از مناطق تالش نشین (تالش، ماسال، رضوانشهر) و خود رودبار): حدود ۱۰-۱۵ درصد (در بخشهای عمارلو و خورگام)، مسلمان شیعه، به تالشی (زبان ایرانی شمال غرب) صحبت میکنند.
- ترکهای آذربایجانی (آذریها – مهاجران از استانهای آذربایجان و زنجان): حدود ۷-۱۰ درصد، شیعه، به ترکی آذربایجانی.
- فارسها (تهرانی، قزوینی) و کردها (مهاجران): حدود ۵-۸ درصد.
گویش
زبان رسمی و رایج در ادارات فارسی است. اما در سطح شهر، زبان گیلکی (لهجه رودباری) زبان مادری اکثریت است. برخی ویژگیهای گیلکی رودباری:
- شبیه به گیلکی رشتی اما با تأثیر از تالشی و فارسی قزوینی.
- «چُوری؟» (چطوری؟)، «خَارِه؟» (خوب است؟)، «بَشُم» (بروم)، «بِخار» (بخور)، «زِی» (خیلی).
دین
اکثریت قریب به اتفاق مردم رودبار مسلمان و شیعه دوازدهامامی (بیش از ۹۸ درصد) هستند. اقلیت بسیار ناچیزی از اهل سنت (در میان مهاجران) وجود ندارد.
اقتصاد
اقتصاد رودبار بر پایه کشاورزی (زیتون – قطب تولید زیتون ایران، زیتون پرورده، روغن زیتون، کنسرو زیتون)، باغداری (گردو، انار، انجیر، توت، مرکبات (محدود))، دامداری، صنایع تبدیلی (روغنکشی زیتون، کنسرو)، گردشگری (طبیعت، سد سفیدرود، امامزاده) و خدمات دولتی استوار است.
کشاورزی (بخش عمده و شاخص)
- زیتون (Olea europaea) – مهمترین و شاخصترین محصول رودبار و گیلان: رودبار قطب تولید زیتون در ایران (بیش از ۵۰ درصد زیتون کشور در استان گیلان و عمدتاً در رودبار تولید میشود). ارقام زیتون: «زیتون روغنی (ماری، زرد، روغنی محلی)»، «زیتون کنسروی (آربکین (شنگ), میشن, مانزانیلا, کرونیکی, بلیدی)». محصولات: زیتون شور (سبز و سیاه)، زیتون پرورده (با گردو، سیر، سبزیجات، انار، رب انار)، روغن زیتون (طبیعی و فرابکر – با کیفیت بالا)، کنسرو زیتون (حلقهای، بدون هسته، پرورده). باغات زیتون در دامنه کوههای رودبار و حاشیه سفیدرود (هزاران هکتار).
- گردو: باغات گردو در مناطق مرتفع (ارقام محلی).
- انار و انجیر (در دشت رودبار و کوهپایهها).
- توت (برای تغذیه کرم ابریشم و همچنین توت خوری): توتستانها در حاشیه سفیدرود – پیشینه نوغانداری (ابریشمکشی) در رودبار.
- مرکبات (لیمو، پرتقال) – محدود.
- گندم و جو (دشت رودبار – دیم و آبی محدود).
- سبزیجات و صیفیجات (گلخانههای کوچک و کشت فضای باز در بهار و تابستان).
دامداری و لبنیات
- پرورش گوسفند (نژاد قزل، لری)، بز و گاو (شیری و گوشتی – محدود).
- تولید لبنیات سنتی (پنیر محلی (پنیر لیقوانی (در رودبار نیز تولید میشود)، کره، ماست، دوغ).
صنایع تبدیلی و تولیدی
- کارخانههای روغنکشی زیتون (چندین واحد صنعتی و سنتی – تولید روغن زیتون فرابکر و تصفیه شده)
- کارخانههای تولید کنسرو زیتون و زیتون پرورده (چندین واحد – صادرات به استانهای دیگر)
- کارخانه آرد
- صنایع دستی: قالیبافی (فرش گیلان – رودبار)، گلیمبافی، جاجیمبافی، سفالگری (تکو تاک)، چادرشببافی (محدود).
خدمات و تجارت
- بازار هفتگی (روزهای جمعه یا پنجشنبه): عرضه زیتون (شور، پرورده)، روغن زیتون، گردو، انار، سبزیجات، لبنیات محلی، صنایع دستی.
- بازار روزانه (خیابان امام خمینی، میدان شهدا)
- تکفروشیهای خرد و فروشگاههای زنجیرهای محدود.
گردشگری
رودبار با مناظر طبیعی (کوهستان، دریاچه سد سفیدرود، باغات زیتون، سفیدرود)، بقعه چهار امامزاده (زیارتگاه)، سد سفیدرود و تمدن مارلیک یکی از مقاصد مهم گردشگری طبیعی-تاریخی-مذهبی استان گیلان (و نزدیک به تهران و قزوین) است.
جاذبههای طبیعی
- سد سفیدرود (سد منجیل): بزرگترین سد گیلان (خاکی با هسته رسی، ارتفاع ۱۰۶ متر). دریاچه پشت سد (دستانداز وسیع)، فضای سبز اطراف، قایقرانی (پدالو – محدود)، ماهیگیری (ماهی سفید، کپور، اردک ماهی، سوف)، پیک نیک، عکاسی. منظره کوهستان و آب بسیار زیبا. (در ۲۵ کیلومتری جنوب رودبار، جاده رودبار به قزوین – سمت راست). یکی از مهمترین جاذبههای رودبار.
- دریاچه سد سفیدرود (منطقه حفاظت شده؟) – پرندگان مهاجر در زمستان.
- باغات زیتون رودبار (اطراف شهر، روستاهای رستمآباد، توتکابن، جیرنده، برهسر): هزاران هکتار باغ زیتون، مناظر سبز و کوهستانی. برداشت زیتون در مهر و آبان (اواسط شهریور تا آبان برای ارقام مختلف). تماشای باغات و خرید زیتون تازه.
- سفیدرود (حاشیه رودخانه در رودبار و اطراف): طبیعت زیبا، ماهیگیری، پیک نیک (در نقاط امن).
- ارتفاعات و ییلاقات (جیرنده، برهسر، عمارلو، خورگام): کوهپیمایی، طبیعتگردی، عکاسی از گلهای وحشی (بهار و تابستان)، هوای خنک (ییلاق عالی).
- آبشارها و چشمههای متعدد (آبشار لونک (Lunak)، آبشار توتکابن، چشمه آب گرم).
جاذبههای تاریخی و فرهنگی
- بقعه چهار امامزاده (امامزاده عبدالله، ابوالقاسم، طاهر، حمزه): مهمترین زیارتگاه مذهبی رودبار، بقعه چهار برادر (از نوادگان امام موسی کاظم (ع)). معماری صفوی و قاجار (مرمت شده پس از زلزله). گنبد فیروزهای، کاشیکاری، ضریح نفیس. فضای معنوی زیبا.
- قلعه مارلیک (قلعهبَند، در ۱۵ کیلومتری شرق رودبار، روستای قلعهبند): محل کشف تمدن مارلیک (عصر آهن). بقایای قلعه باستانی (دوره اشکانی و ساسانی) و تپه باستانی (گورستان ۳۰۰۰ ساله). موزه کوچک در محل؟ نیاز به راهنما. برای علاقهمندان به تاریخ و باستانشناسی.
- سد سفیدرود (اثر صنعتی-تاریخی دوره پهلوی)
- بازار قدیم رودبار (بازسازی شده)
- حمام تاریخی (در حال مرمت).
روستاهای هدف گردشگری
- روستای جیرنده (جیرنده – مرکز بخش عمارلو، ییلاق، باغات گردو و زیتون)
- روستای برهسر (برهسر – مرکز بخش خورگام، ییلاق، طبیعت بکر)
- روستای رستمآباد (نخلستان؟ نه، باغات زیتون، سفیدرود)
- روستای توتکابن (زیتون، توت، سفیدرود)
- روستای قلعهبند (مارلیک – تپه باستانی)
فعالیتهای تفریحی
- پیک نیک و قایقرانی در سد سفیدرود (دریاچه پشت سد)
- بازدید از باغات زیتون و خرید مستقیم زیتون شور و روغن زیتون (در فصل برداشت – مهر و آبان)
- زیارت بقعه چهار امامزاده
- کوهنوردی و پیادهروی کوهستانی (ارتفاعات جیرنده و برهسر)
- بازدید از محوطه باستانی مارلیک (برای علاقهمندان)
- خرید زیتون پرورده، روغن زیتون و صنایع دستی
زیرساخت
ترابری
- جاده: رودبار بر روی آزادراه قزوین-رشت (آزادراه ۲) و جاده قدیم قزوین-رشت (جاده ۴۹) قرار دارد. فاصله تا رشت ۶۵ کیلومتر (۵۰ دقیقه – آزادراه)، تا قزوین ۸۰ کیلومتر (۱ ساعت و ۱۵ دقیقه)، تا تهران ۲۳۰ کیلومتر (۲ ساعت و ۴۵ دقیقه).
- اتوبوس: پایانه مسافربری رودبار (نزدیک میدان شهدا) با خطوط منظم به رشت، قزوین، تهران، لاهیجان، لنگرود، انزلی.
- تاکسی و سرویسهای آنلاین: تاکسی خطی درون شهری و بین شهری (به رشت، قزوین، جیرنده، برهسر). اسنپ و تپسی در رودبار فعال نیستند (تنها تاکسی تلفنی محلی – در رشت و قزوین فعال است).
- راهآهن: نزدیکترین ایستگاه راهآهن در قزوین (۸۰ کیلومتر) و رشت (۶۵ کیلومتر – ایستگاه راهآهن رشت) است.
- فرودگاه: نزدیکترین فرودگاه، فرودگاه بینالمللی رشت (سردار جنگل) در ۶۵ کیلومتری و فرودگاه قزوین (فرودگاه ازادی) در ۸۰ کیلومتری (پروازهای داخلی محدود) است.
فضای سبز
سرانه فضای سبز رودبار خوب است (حدود ۱۵ متر مربع). پارکهای اصلی:
- پارک سد سفیدرود (در کنار سد – فضای سبز وسیع)
- پارک ملت (مرکز شهر)
- پارک بانوان
- پارک کوهستان (دامنه کوه مشرف به رودبار)
- بلوار سردار جنگل (درختکاری شده)
بهداشت و سلامت
- بیمارستان امام خمینی (رودبار): تنها بیمارستان شهرستان، با ۹۶ تخت مصوب، بخشهای داخلی، جراحی عمومی، زنان و زایمان، اطفال، آیسییو، سیسییو، اورژانس. این بیمارستان پس از زلزله ۱۳۶۹ بازسازی و تجهیز شده است.
- بیمارستان تأمین اجتماعی (ندارد).
- درمانگاه تخصصی شهدا (محدود).
- کمبود پزشک فوق تخصص: بیماران با شرایط حاد به رشت (۶۵ کیلومتر) یا قزوین (۸۰ کیلومتر) منتقل میشوند.
فرهنگ و هنر
تئاتر و سینما
- سینما (سالن سینما ندارد – سینما قدیمی تخریب شده در زلزله). تئاترهای محلی (تعزیه، نقالی) و آیینهای سنتی در مناسبتها در تالار فرهنگ و ارشاد اسلامی رودبار و حسینیهها برگزار میشود.
موسیقی
موسیقی محلی گیلکی (رودباری) با سازهای نیانبان (نای بندری؟ اما در رودبار نیانبان رایج نیست، بیشتر دهل، سورنا، قیچک، کمانچه، دایره) – تحت تأثیر موسیقی گیلان و قزوین. در مراسم عروسی، جشنهای محلی و مذهبی نواخته میشود. آوازهای محلی (چهاربیت، تصنیف) به زبان گیلکی و گاهی تالشی.
آیینها و سنتها
- مراسم عاشورا و محرم (سینهزنی، زنجیرزنی، نخلگردانی، تعزیه) – با شور خاصی برگزار میشود.
- جشنهای نوروزی (سیزدهبهدر در سد سفیدرود و پارکها).
- جشنواره زیتون (مهر و آبان ماه) – نمایشگاه و جشن برداشت زیتون (برگزار نمیشود یا محدود).
- مراسم برداشت زیتون (مهر و آبان) – سنتی.
صنایع دستی
- قالی و قالیچه رودبار (فرش گیلان – طرحهای محلی و هندسی)
- گلیم و جاجیم
- سفالگری (تکو تاک)
- چادرشببافی (محدود)
- حصیربافی (از برگ نخل – اما در رودبار نخلستان زیاد نیست)
موزهها
رودبار موزه رسمی ندارد. اشیای باستانی مارلیک در موزه رشت و موزه ملی ایران (تهران) نگهداری میشوند. یک موزه کوچک مردمشناسی (در حال تأسیس) در رودبار وجود دارد.
ورزش
- کوهنوردی و صخرهنوردی (محبوبترین ورزش – ارتفاعات جیرنده، برهسر، عمارلو)
- کشتی (آزاد و فرنگی – رودبار کشتیگیران استانی پرورش داده است)
- فوتبال: تیم شهرداری رودبار (لیگ استان گیلان). ورزشگاه اصلی: ورزشگاه تختی رودبار (گنجایش ۳,۰۰۰ نفر).
- دوچرخهسواری کوهستان (جاده رودبار-جیرنده، رودبار-برهسر).
- قایقرانی (در سد سفیدرود – محدود).
اماکن ورزشی
- ورزشگاه تختی (چمن مصنوعی)
- سالن ورزشی شهدا (چندمنظوره – والیبال، فوتسال، بسکتبال)
- باشگاه بدنسازی (چندین باشگاه خصوصی)
آموزش و پژوهش
- دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودبار (تأسیس ۱۳۸۵، با دانشکدههای کشاورزی (زیتون)، علوم انسانی، فنی و مهندسی – کوچک).
- دانشگاه پیام نور مرکز رودبار.
- دانشگاه علمی کاربردی (مرکز رودبار) (رشتههای کشاورزی (زیتون)، صنایع دستی، گردشگری).
- آموزشکده فنی و حرفهای (مرکز رودبار) (بسیار کوچک).
- حوزه علمیه امام جعفر صادق (ع) (شیعه).
- مرکز تحقیقات زیتون کشور (وابسته به جهاد کشاورزی) – در رودبار مستقر است.
مشکلات زیستمحیطی
- خطر زلزله (مهمترین و جدیترین چالش – به دلیل تجربه زلزله ۱۳۶۹ و قرار گرفتن روی گسل).
- خشکسالی و کمبود آب در سالهای کم باران (تأثیر بر باغات زیتون – زیتون به خشکی مقاوم است اما کاهش محصول).
- آلودگی هوا (در زمستان به دلیل وارونگی دما و استفاده از سوخت مایع – محدود، نسبتاً قابل تحمل).
- فاضلاب: شبکه فاضلاب شهری در حال احداث (بخشهای مرکزی تحت پوشش، حومه از چاه جذبی استفاده میکنند).
- بافت فرسوده (محلههای بازسازی نشده پس از زلزله – در حومه).
- مدیریت پسماند (سایت دفن زباله استاندارد ندارد).
- مهاجرت جوانان به رشت و تهران (کاهش جمعیت جوان).
سیاست
رودبار مرکز شهرستان رودبار در استان گیلان است. شهرستان رودبار در سال ۱۳۷۶ از شهرستان رشت جدا و مستقل شد. فرماندار رودبار توسط استاندار گیلان منصوب میشود. شهرداری رودبار (یک منطقه شهرداری) توسط شورای اسلامی شهر رودبار (با ۷ عضو) اداره میشود. امام جمعه رودبار (نماینده ولی فقیه) از روحانیون شیعه است.
