نام
در گذشتههای دور، این منطقه «هوسم» نام داشت؛ شهری که در قرن هشتم هجری قمری بر اثر سوانح طبیعی ویران شد. اما در سال ۸۲۰ هجری قمری، سید رضی کیا (حاکم کیایی) آن را بازسازی کرد و به دلیل قرار گرفتن میان دو رودخانه کیارود و شیرارود، نام «رودسر» را بر آن نهاد. این نام، گویای هویت آبی و سرسبز این شهر است.
مردم
مردم خونگرم رودسر، گیلک هستند و به زبان گیلکی با گویش بیهپیش سخن میگویند. بیشتر ساکنان این شهر از نوادگان سادات و علویون هستند که در دوران حکومت آل بویه به این منطقه مهاجرت کردند. خاندانهای اصیلی مانند میرکیایی، کیایی، میرشکار و طالبزاده، ریشه در تاریخ پرافتخار این سرزمین دارند. سادات رودسر از ریشههای حسینی، حسنی و گاهی موسوی هستند و شجرهنامههای آنان همچنان با دقت نگهداری میشود.
رودسر از منظر تاریخ
تاریخ رودسر، داستانی شگفتانگیز از فراز و نشیبهاست. مقدسی، تاریخنگار نامدار ایران، در سال ۳۷۵ هجری قمری، هوسم را شهری با بازاری پررونق و مسجد جامعی بزرگ توصیف کرده است. او از رودخانهای پرآب سخن میگوید که از میان شهر میگذشت و پلی از قایق بر روی آن ساخته شده بود.
این ناحیه مرکز حکمرانی «داعی محمد حسن الاطروش»، حاکم علوی بود که در نیمه دوم قرن سوم هجری، بدون وابستگی به خلیفه بغداد، حکومتی مستقل در این سرزمین داشت.
حمدالله مستوفی که در سال ۷۴۰ هجری قمری از هوسم دیدن کرد، آن را بندری برای کشتیهایی میداند که از گرگان، طبرستان و شروان میآمدند. رابینو، جهانگرد معروف، نیز حدود ۸۰ سال پیش مردم رودسر را مردمانی با ملایمت طبع و علاقهمند به مذهب اسلام توصیف کرده است.
اما نقطه عطف تاریخ معاصر رودسر، به دوران رضاشاه پهلوی بازمیگردد. بین سالهای ۱۳۱۳ تا ۱۳۱۸، با ساخت کاخ شاه، بازار جدید و مجموعه میدان شهرداری (با الهام از معماری آلمانی)، چهره سنتی شهر دگرگون شد و رودسر به شهری مدرن تبدیل گشت.
جاذبههای گردشگری و تاریخی
رودسر، گنجینهای از جاذبههای دیدنی است که هر سلیقهای را راضی میکند:
-
مجموعه میدان شهرداری رودسر: کاملترین مجموعه میدان رضاشاهی در شمال کشور که شامل ۹ ساختمان اداری با معماری آلمانی است. هر ساختمان با گچبریهای منحصربهفرد خود، روایتی از تاریخ معاصر ایران را بازگو میکند. این اثر در سال ۱۳۵۶ به ثبت ملی رسیده است.
-
بقعه پیر محله: بنایی از دوره ایلخانی در روستای پیرمحله که در سال ۱۳۵۶ به ثبت ملی رسیده است.
-
خط ساحلی ماسهای: ساحلی به طول ۴۰ کیلومتر که در مقایسه با دیگر شهرهای حاشیه خزر، موقعیتی ممتاز دارد.
-
سفیدآب رحیمآباد: منطقهای پرجاذبه با آبشاری زیبا و چشمههای زلال که از کوههای پربرف سرچشمه میگیرد و از میان جنگلهای انبوه میگذرد.
-
قله سماموس (آسمان کوه): بلندترین قله گیلان با ارتفاع ۳۶۵۰ متر که بر جلگه سرسبز رودسر تکیه زده و عاشقانه به دریا مینگرد.
-
منطقه توریستی حسینآباد: منطقهای سرسبز و بکر که از اتصال رودخانه پرآب شلمان با دریا تشکیل شده است.
-
سوا چشمه آسمان رود: در نزدیکی روستای مایستان و در ۴۵ کیلومتری رحیمآباد رودسر واقع شده است.
-
منطقه اشکورات: منطقهای سرسبز با طبیعتی بکر و فوقالعاده دیدنی.
-
منطقه جنگلی سرولات (چابکسر): با رودی پرآب و زلال که نزدیکی آن به دریا، یک شاهکار طبیعت است.
-
چشمه آب معدنی جیرکل: در روستای جیرکل و در دل جنگل انبوه، با خواص شفابخش برای بیماریهای کلیوی، کبدی و گوارشی.
-
غارهای ماقبل تاریخ: غار دیارجان، غار کبیران و غار سرد دره، نشان از زندگی انسانهای اولیه در این منطقه دارند.
-
چشمههای متعدد: مانند دمکش در چابکسر و قلعه بندبن قاسمآباد.
کشاورزی
رودسر بهشتی برای علاقهمندان به محصولات ارگانیک است. برنج، چای، مرکبات، گندم، جو، فندق، گردو، حبوبات، گل گاوزبان و انواع سبزی از محصولات اصلی این منطقه هستند. تنوع محصولات باعث شده تا بازار هفتگی یکشنبهها، از رونق فراوانی برخوردار باشد.
صنایع دستی رودسر نیز شامل بافت چادرشب، لباس قاسمآبادی، حصیر، جوراب پشمی، زنبیل، نمدبافی و تولید انواع سرامیک و سفال است. نان تمیجان، کلوچه، ماهی سفید، ماهی کفال و کولی از سوغاتیهای خوشمزه این شهر هستند.
رودسر از مراکز مهم نوغانداری و تولید نخ ابریشم بوده است؛ محصولی که در دوران صفوی تنها کالای صادراتی ایران به شمار میرفت. کوزهگری، کاشیسازی و حصیربافی نیز از مشاغل سنتی این منطقه هستند.
جغرافیا
شهر رودسر در بخش غربی شهرستان رودسر واقع شده است. این شهر از شرق به کلاچای، از شمال به دریای مازندران، از غرب به شهرستان لنگرود و از جنوب به شهرستان املش و رشته کوههای البرز منتهی میشود. موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد رودسر، آن را به یکی از معدود شهرهای ایران تبدیل کرده که فاصله میان کوه و دریا در آن بسیار اندک است.