نام
در متون تاریخی، از سنندج با نام «سنه» یاد شده است. اهمیت نظامی دژ این شهر باعث شد تا آن را «سنه‌دژ» بنامند که بعدها بر اثر تغییرات آوایی به «سنندج» تبدیل شد. مردم بومی گاه این شهر را «کورسان» نیز می‌نامند. برخی ریشه این نام را «سانان دژ» به معنای قلعه و محل سان‌ها (سلاطین) می‌دانند.
تاریخچه‌ای از منطقه سنندج
شهر نو سنندج در دوره صفوی و به دستور شاه صفی در سال ۱۰۴۶ هجری قمری توسط سلیمان‌خان اردلان پایه‌گذاری شد. سلیمان‌خان پس از نابودی دژ حسن‌آباد، مرکز ایالت کردستان را به این منطقه منتقل کرد و شهر را در محل روستای سنه بنا نهاد. او دژ حکومتی را بر روی تپه‌ای ۲۰ متری ساخت و در پیرامون آن، خانه، گرمابه، بازار و مسجد ایجاد کرد. این دژ که «سنه‌دژ» نامیده شد، بعدها به سنندج تغییر نام یافت.
وضعیت طبیعی
سنندج با گستره‌ای نزدیک به ۸۰ کیلومتر مربع، آب و هوایی سرد و نیمه‌خشک دارد. متوسط دما در بهار ۱۵٫۲۰، در تابستان ۲۵٫۲۰، در پاییز ۸٫۴۰ و در زمستان ۳٫۲۰- درجه سانتی‌گراد است. بارندگی سالانه به طور میانگین ۵۰۰ میلی‌متر بوده و این شهر در فصل بهار و تابستان هوایی معتدل و دلپذیر دارد.
مردم و زبان
مردم سنندج کرد هستند و به زبان کردی با گویش اردلانی سخن می‌گویند. این گویش که یکی از برجسته‌ترین گویش‌های کردی است، ویژگی‌هایی مانند حفظ ساخت ارگاتیو در افعال گذشته دارد و از نظر زبان‌شناسان در چارچوب کردی جنوبی طبقه‌بندی می‌شود. عشایر کرد پراکنده در این منطقه شامل کومالی، جاف، گلباخی و بسیاری دیگر هستند.
دین و مذهب
دین مردم سنندج اسلام با مذهب سنی شافعی است. اقلیتی از کردهای شیعه نیز در این شهر زندگی می‌کنند. در گذشته، اقلیت‌های مسیحی و یهودی نیز در سنندج حضور داشتند و هنوز هم کنیسه‌ای با ۱۵۰ سال قدمت در این شهر فعال است که می‌توان کهن‌ترین نسخ سفر تورات را در آن یافت.
فرهنگ و هنر
موسیقی
سنندج قلب تپنده موسیقی کردی است. جشنواره سالانه «دف، نوای رحمت» که دبیرخانه دائمی آن در این شهر قرار دارد، به ساز کوبه‌ای دف اختصاص دارد و از سال ۱۳۹۶ به یک رویداد بین‌المللی تبدیل شده است. ثبت این شهر در شبکه شهرهای خلاق یونسکو در سال ۱۳۹۸، گواهی بر جایگاه والای موسیقی در سنندج است.
رقص گریان: یکی از شاخص‌ترین و عرفانی‌ترین رقص‌های کردی در منطقه، «رقص گریان» است. این رقص با حرکاتی آرام و درون‌گرایانه و ریتم خاص ۷/۸ (۲+۲+۳) اجرا می‌شود و با سازهایی چون تنبور، شمشال و دف همراهی می‌گردد. برخی پژوهشگران این رقص را با آیین‌های مهرپرستی و رقص خسروانی دوران ساسانی مرتبط می‌دانند.
سینماها
نخستین سینمای رسمی سنندج، «سینما فردوسی» بود. امروزه پردیس سینمایی بهمن با ۷ سالن، سینما شیدا و تالار فجر از سینماهای فعال شهر هستند. جالب‌ترین جاذبه سینمایی سنندج، سینمای روباز پارک امیریه در دامنه کوه آبیدر است که با پرده‌ای به ابعاد ۱۲×۲۵ متر، بزرگ‌ترین سینمای روباز جهان محسوب می‌شود.
جشن‌ها و روز سنندج
مردم سنندج نوروز و چهارشنبه سوری را به عنوان جشن‌های ملی و باستانی با شور و شوق برگزار می‌کنند. روز ۶ اردیبهشت هر سال به عنوان «روز سنه» (روز سنندج) نام‌گذاری شده است که سالروز فرمان شاه صفی برای ساخت این شهر است.
مراکز گردشگری و تاریخی
موزه‌ها
- موزه سنندج (عمارت ملا لطف الله شیخ الاسلام): این عمارت قاجاری با معماری بی‌نظیر، شامل بخش‌های باستان‌شناسی و مردم‌شناسی است. ارسی بزرگ تالار آن که ۴ سال برای ساختش زمان صرف شده، یکی از جذاب‌ترین بخش‌های موزه است.
- موزه تاریخ طبیعی: وابسته به آموزش و پرورش استان، شامل پیکره جانوران مختلف منطقه کردستان است که به صورت تاکسیدرمی به نمایش درآمده‌اند.
عمارت و خانه‌های تاریخی
از جمله عمارت‌های تاریخی سنندج می‌توان به عمارت خسروآباد، عمارت مشیر دیوان، عمارت امجدالاشراف، عمارت وکیل الملک، خانه کرد (عمارت آصف وزیری) و خانه پیر مرادی اشاره کرد.
حمام‌ها
حمام‌های تاریخی مانند حمام شیشه، حمام خان و حمام وکیل الملک از جمله آثار ارزشمند این شهر هستند.
دیگر آثار تاریخی
- پل تاریخی قشلاق: واقع در شرق سنندج بر روی رودخانه قشلاق، از آثار دوره صفویه و زندیه.
جاذبه‌های مذهبی
سنندج با بیش از ۱۴۰ مسجد، به عنوان «شهر مساجد ایران» شناخته می‌شود. از مساجد تاریخی می‌توان به مسجد دارالاحسان، مسجد دارالامان و مسجد وکیل اشاره کرد. امامزاده پیرعمر، مقبره هاجر خاتون (خواهر امام رضا) و کلیسا و کنیسه تاریخی نیز از دیگر مکان‌های مذهبی هستند.
اماکن تفریحی
- پارک جنگلی آبیدر: در غرب سنندج، بر دامنه کوه آبیدر، با چشم‌اندازی بی‌نظیر از شهر. این پارک دارای باغ امیریه، سینمای روباز و مجسمه ۱۵ متری «پدر کرد» است که بلندترین مجسمه ایران به شمار می‌آید.
- چهارباغ خسروآباد: یکی از زیباترین چهارباغ‌های ایران پس از چهارباغ اصفهان.
- سد وحدت (قشلاق): در ده کیلومتری شمال شهر، دریاچه‌ای زیبا را پدید آورده است.
اقتصاد و صنعت
سنندج دارای نیروگاه سیکل ترکیبی و چهار شهرک صنعتی است. شرکت تراکتورسازی کردستان، مجتمع پتروشیمی کردستان (بزرگ‌ترین واحد صنعتی شهر) و صنایع نساجی، کفاشی و چرم‌سازی از جمله فعالیت‌های صنعتی این شهر هستند. قالی‌بافی سنندج نیز با بافت بسیار ظریف و گره متقارن، شهرت جهانی دارد.
بازارها
بازار تاریخی سنندج که همزمان با تأسیس شهر در سال ۱۰۴۶ هجری قمری ساخته شده، در دو طرف خیابان انقلاب قرار دارد و به دو بخش بازار سنندجی و بازار آصف تقسیم می‌شود. بازار سرتپوله نیز از دیگر بازارهای مشهور این شهر است.
ترابری
- فرودگاه بین‌المللی سنندج: در جنوب شرقی شهر، با پروازهای روزانه به تهران.
- راه‌آهن: خط راه‌آهن همدان-سنندج در آبان ۱۴۰۲ افتتاح شد.
- پایانه‌های مسافربری: دو پایانه مرکزی و شمال‌غرب با ۲۴ تعاونی فعال.
روستاهای شهرستان سنندج
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان سنندج ۱۱۲ آبادی در ۱۰ دهستان و ۲ بخش ثبت شده است که ۱۰۳ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۵۸٬۵۲۱ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان سنندج ببینید.
دهستان‌های شهرستان سنندج
- دهستان حومه — بخش مرکزی، ۱۴ آبادی، ۲۴٬۸۰۳ نفر جمعیت
- دهستان آبیدر — بخش مرکزی، ۱۱ آبادی، ۶٬۰۱۰ نفر جمعیت
- دهستان کلاترزان — بخش کلاترزان، ۱۴ آبادی، ۴٬۵۲۳ نفر جمعیت
- دهستان حسین آبادجنوبی — بخش مرکزی، ۱۸ آبادی، ۳٬۹۷۵ نفر جمعیت
- دهستان ژاورودغربی — بخش کلاترزان، ۴ آبادی، ۳٬۵۰۳ نفر جمعیت
- دهستان نران — بخش مرکزی، ۱۶ آبادی، ۳٬۴۸۶ نفر جمعیت
- دهستان نگل — بخش کلاترزان، ۸ آبادی، ۳٬۲۲۰ نفر جمعیت
- دهستان سراب قامیش — بخش مرکزی، ۱۳ آبادی، ۳٬۱۷۶ نفر جمعیت
- دهستان ژاورودشرقی — بخش مرکزی، ۱۰ آبادی، ۲٬۹۷۴ نفر جمعیت
- دهستان آرندان — بخش مرکزی، ۴ آبادی، ۲٬۸۵۱ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان سنندج
- روستای نایی سر — دهستان حومه، ۱۲٬۴۸۰ نفر
- روستای ننله — دهستان حومه، ۴٬۲۱۴ نفر
- روستای کرجو — دهستان آبیدر، ۲٬۱۷۲ نفر
- روستای دوشان — دهستان حومه، ۲٬۱۶۵ نفر
- روستای اویهنگ — دهستان ژاورودغربی، ۱٬۹۰۸ نفر
- روستای آرندان — دهستان آرندان، ۱٬۶۱۸ نفر
- روستای باباریز — دهستان حومه، ۱٬۵۵۵ نفر
- روستای سراب قامیش — دهستان سراب قامیش، ۱٬۵۰۴ نفر
- روستای گریزه — دهستان حومه، ۱٬۴۳۳ نفر
- روستای دادانه — دهستان آبیدر، ۱٬۲۲۵ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی سنندج
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۱۱۹ شعبه از ۲۲ بانک در شهرستان سنندج فعال است که ۱۴ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های سنندج بانک ملی ایران با ۲۰ شعبه، بانک سپه با ۱۵ شعبه و بانک تجارت با ۱۲ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در سنندج
- شعب بانک ملی ایران در سنندج — ۲۰ شعبه، ۱۴ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک سپه در سنندج — ۱۵ شعبه
- شعب بانک تجارت در سنندج — ۱۲ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در سنندج — ۱۱ شعبه
- شعب بانک مسکن در سنندج — ۹ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در سنندج — ۹ شعبه
- شعب بانک ملت در سنندج — ۹ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در سنندج — ۹ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در سنندج — ۶ شعبه
- شعب پست بانک ایران در سنندج — ۳ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه رسالت در سنندج — ۳ شعبه
- شعب بانک سینا در سنندج — ۲ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در سنندج — ۲ شعبه
- شعب بانک دی در سنندج — ۱ شعبه
- شعب بانک کارآفرین در سنندج — ۱ شعبه
- شعب بانک اقتصاد نوین در سنندج — ۱ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در سنندج — ۱ شعبه
- شعب بانک پارسیان در سنندج — ۱ شعبه
- شعب بانک پاسارگاد در سنندج — ۱ شعبه
- شعب بانک سامان در سنندج — ۱ شعبه
- شعب بانک سرمایه در سنندج — ۱ شعبه
- شعب بانک شهر در سنندج — ۱ شعبه
بیمارستان‌های سنندج
در ایران‌گاه ۹ بیمارستان از شهرستان سنندج ثبت شده است که ۱ مورد از آن‌ها بیمارستان تخصصی‌اند و مجموعاً ۱٬۶۰۵ تخت فعال دارند.
- بیمارستان کوثر سنندج — عمومی، ۴۶۷ تخت فعال
- بیمارستان توحید سنندج — عمومی، ۳۸۴ تخت فعال
- بیمارستان بعثت سنندج — عمومی، ۳۵۴ تخت فعال
- بیمارستان تامین اجتماعی سنندج — عمومی، ۱۷۰ تخت فعال
- بیمارستان قدس سنندج — تخصصی روانپزشکی، ۱۲۵ تخت فعال
- بیمارستان آبیدر — عمومی، ۵۷ تخت فعال
- بیمارستان 524 سنندج ارتش — عمومی، ۴۸ تخت فعال
- بیمارستان آریا — عمومی
- کلینیک ویژه تخصصی دانشگاه سنندج — عمومی
دانشگاه‌های سنندج
در ایران‌گاه معرفی کامل دانشگاه کردستان از شهرستان سنندج ثبت شده است که در سال ۱۳۵۳ تاسیس شده است.
در صفحه‌ی هر دانشگاه، دانشکده‌ها، رشته‌ها، شرایط پذیرش، خوابگاه‌ها، امکانات رفاهی و راه‌های ارتباطی آن را می‌بینید.
- دانشگاه کردستان — تاسیس ۱۳۵۳، دارای خوابگاه، دارای پارک علم و فناوری
فهرست همه‌ی دانشگاه‌های کشور در صفحه‌ی دانشگاه‌های ایران در دسترس است.
نظرهای مخاطبان دربارهٔ سنندج
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر