ریشه‌شناسی نام
تا پیش از سال ۱۳۱۷ خورشیدی، این منطقه با نام ادریس‌آباد شناخته می‌شد. اما با احداث ایستگاه راه‌آهن سراسری در زمان رضاشاه، نام «شازند» برای ایستگاه انتخاب شد و سپس به کل منطقه تعمیم یافت. دلیل این نام‌گذاری، مجاورت با کوه شاه (کیخسرو) و غار شاه‌زنده یا غار کیخسرو است. بر اساس روایات شاهنامه، کیخسرو، پسر سیاوش و نوه افراسیاب، پس از کناره‌گیری از پادشاهی و انتخاب لهراسب به عنوان جانشین، به همراه شش تن از نام‌آورترین پهلوانان ایرانی (طوس، گیو، فریبرز، بیژن، گستهم و نیو) راهی این منطقه مذهبی شد. آن‌ها به کرانه کوه شاه در روستای بادامک رسیدند و کیخسرو به تنهایی از کوه بالا رفت و وارد غار شد. این غار امروزه یکی از اماکن مهم مذهبی زرتشتیان جهان به شمار می‌رود.
پیشینه تاریخی
نخستین سند مکتوب درباره شکل‌گیری شهر شازند به گزارش موسی خورزنی، جغرافیدان ارمنی در قرن پنجم میلادی بازمی‌گردد. او در شرح ایل‌های امپراتوری ساسانی، به «رستاق کرج و بابک» اشاره کرده و آن‌ها را جزو ایالت اصفهان دانسته است. شهر کرج در منطقه‌ای قرار داشت که امروزه شهرهای شازند و آستانه را در بر می‌گیرد. این شهر شکل متمرکزی نداشت و به صورت پراکنده بود. در دوره‌های بعد، نام ادریس‌آباد بر یکی از روستاهای این منطقه نهاده شد که بعدها هسته اولیه شهر شازند را تشکیل داد.
اقلیم
شازند به‌لحاظ موقعیت طبیعی، خوش‌آب‌وهواترین شهر استان مرکزی است. میانگین دما در تابستان ۲۱ درجه و در بهار ۱۳ درجه سانتی‌گراد است که آن را به معتدل‌ترین و خنک‌ترین ناحیه استان در این دو فصل تبدیل کرده است. هوای پاک و نسیم خنک کوهستانی، شازند را به مقصدی عالی برای فرار از گرمای تابستان تبدیل کرده است.
تقسیمات سیاسی
در اوایل انقلاب اسلامی، به دلیل حساسیت‌های سیاسی روی واژه «شاه»، نام شهر به سربند تغییر یافت. اما پس از ۲۵ سال و با پیگیری نماینده وقت شهر در مجلس، نام اصلی آن یعنی شازند به این شهر بازگردانده شد.
زمین‌شناسی
شهرستان شازند از غربی‌ترین بخش ساختارهای زمین‌شناسی ایران مرکزی آغاز می‌شود و با گذر از زون آذرین-دگرگونی سنندج-سیرجان به بخش شرقی زاگرس چین‌خورده ختم می‌شود. وجود سنگ‌های آهکی، دولومیتی، گرانیت، گرانودیوریت، پگماتیت، اسکارن و شیست در این منطقه، آن را به بهشتی برای زمین‌شناسان تبدیل کرده است. دشت حاصلخیز شازند که از رسوبات کواترنری تشکیل شده، به دلیل وجود ساختارهای آذرین-دگرگونی در بالادست رودخانه‌ها، سرشار از مواد معدنی است و کشاورزی پررونقی را رقم می‌زند. کوه شهباز با ارتفاع ۳۳۸۸ متر، یکی از بلندترین قله‌های منطقه در نزدیکی شهر شازند قرار دارد.
زمین‌لرزه
خوشبختانه، شهرستان شازند از وجود گسل‌های فعال و بزرگ به دور است و این موضوع آن را به منطقه‌ای امن از نظر زلزله تبدیل کرده است. نزدیک‌ترین گسل‌های زلزله‌خیز شامل گسل بروجرد و گسل میقان در اراک هستند که گاهی فعالیت آن‌ها لرزه‌های خفیفی در نواحی مرزی ایجاد می‌کند.
جمعیت
بر پایه سرشماری سال ۱۴۰۰، جمعیت شهر شازند حدود ۴۹,۷۳۸ هزار نفر بوده است. مردم این شهر به زبان‌های فارسی، لری و ترکی سخن می‌گویند و مذهبشان شیعه است.
ساختار شهری و فضای سبز
شازند از نظر پارک و فضای سبز بسیار غنی است. مهم‌ترین آن‌ها سراب عباس‌آباد است که روزانه گردشگران زیادی از شهرهای همجوار برای گذراندن اوقاتی خوش به آنجا می‌آیند. پارک‌های دیگری مانند پارک کارخانه قند، پارک تپه سنگی و پارک کلاوه نیز از جمله فضاهای سبز دلنشین این شهر هستند.
مناطق تفریحی و گردشگری
شازند مملو از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی است که هر کدام داستانی برای گفتن دارند:
- سراب عباس‌آباد: این منطقه نمونه گردشگری در دامنه کوه شهباز قرار دارد و با سرچشمه‌ای بسیار زیبا، پارک جنگلی، شهر بازی، سفره خانه سنتی، رستوران و کافی‌شاپ، مقصدی کامل برای یک روز خوش است. از ابتدای بهار تا آبان ماه، پذیرای شمار زیادی از گردشگران است.
- سراب بلاغ: یکی دیگر از چشمه‌های زیبای منطقه.
- پارک تپه سنگی محله ازنا: مکانی برای تفریح و کوهنوردی سبک.
- بقعه سهل بن علی: این زیارتگاه در شهر آستانه و در ۶ کیلومتری شازند قرار دارد.
- شهر آستانه علوی: یکی از بزرگ‌ترین مناطق مذهبی و گردشگری شهرستان که با وجود امامزادگان و مناظر طبیعی، فضایی معنوی و دلنشین دارد.
- دریاچه کوکبیه: این دریاچه که در سال‌های اخیر آبگیری شده، با چشم‌اندازی از قله‌های سر به فلک کشیده راسوند، مقصدی جذاب برای طبیعت‌دوستان است.
پیست اسکی بین‌المللی پاکل
در ۳۵ کیلومتری جنوب غربی شازند و در ارتفاع ۲۵۶۰ متری از سطح دریا، دامنه‌های شرقی زاگرس میزبان پیست اسکی پاکل هستند. این پیست با مسیر اسکی به طول ۶۰۰ متر و طول کلی ۵ کیلومتر، سه دستگاه تله‌سیژ، رستوران و تجهیزات برف‌روبی، یکی از مقاصد جذاب برای ورزش‌های زمستانی است.
صنعت و اقتصاد
اقتصاد شازند بر دو پایه اصلی کشاورزی و صنعت استوار است. کشاورزی و دامپروری از گذشته تا امروز از مشاغل اصلی مردم بوده و تقریباً تمام دشت این شهر زیر کشت می‌رود. پرورش دام، طیور و زنبور عسل نیز رونق چشمگیری دارد. با تأسیس کارخانه قند در سال ۱۳۱۷، کشت چغندر و دامپروری رونق یافت و چرخه اقتصادی مهمی ایجاد کرد. پس از انقلاب، صنایع نفتی و شیمیایی وارد منطقه شدند و شازند را به یکی از قطب‌های تولید مواد نفتی و شیمیایی کشور تبدیل کردند. از جمله صنایع مادر می‌توان به پالایشگاه نفت امام خمینی شازند، پتروشیمی شازند، نیروگاه شازند و شهرک‌های صنعتی متعدد اشاره کرد. متأسفانه کارخانه قند شازند که اولین کارخانه استان مرکزی بود، به دلیل مدیریت نامناسب و فرسودگی در سال ۱۳۸۹ تعطیل شد.
روستاهای شهرستان شازند
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان شازند ۲۲۷ آبادی در ۸ دهستان و ۳ بخش ثبت شده است که ۱۸۷ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۷۴٬۱۹۷ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان شازند ببینید.
دهستان‌های شهرستان شازند
- دهستان قره کهریز — بخش مرکزی، ۲۷ آبادی، ۲۴٬۸۶۱ نفر جمعیت
- دهستان پل دوآب — بخش زالیان، ۴۰ آبادی، ۱۶٬۳۸۲ نفر جمعیت
- دهستان نهرمیان — بخش زالیان، ۲۰ آبادی، ۹٬۲۷۱ نفر جمعیت
- دهستان هندودر — بخش سربند، ۶۱ آبادی، ۷٬۶۵۸ نفر جمعیت
- دهستان آستانه — بخش مرکزی، ۱۸ آبادی، ۷٬۱۵۳ نفر جمعیت
- دهستان مالمیر — بخش سربند، ۲۴ آبادی، ۳٬۷۸۱ نفر جمعیت
- دهستان زالیان — بخش زالیان، ۲۴ آبادی، ۲٬۸۹۸ نفر جمعیت
- دهستان کوهسار — بخش مرکزی، ۱۳ آبادی، ۲٬۱۹۳ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان شازند
- روستای بازنه — دهستان قره کهریز، ۴٬۰۲۲ نفر
- روستای حصار — دهستان پل دوآب، ۲٬۷۲۵ نفر
- روستای هفته — دهستان قره کهریز، ۲٬۶۸۷ نفر
- روستای کزاز — دهستان پل دوآب، ۲٬۱۴۸ نفر
- روستای لنجرود — دهستان پل دوآب، ۲٬۰۹۵ نفر
- روستای قدمگاه — دهستان قره کهریز، ۲٬۰۱۲ نفر
- روستای غینر — دهستان قره کهریز، ۱٬۸۲۱ نفر
- روستای اکبراباد — دهستان قره کهریز، ۱٬۶۹۴ نفر
- روستای نهرمیان — دهستان نهرمیان، ۱٬۶۵۰ نفر
- روستای باغ برافتاب — دهستان قره کهریز، ۱٬۵۵۶ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی شازند
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۲۴ شعبه از ۱۱ بانک در شهرستان شازند فعال است که ۳ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های شازند بانک کشاورزی با ۶ شعبه، بانک ملی ایران با ۳ شعبه و بانک سپه با ۳ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در شازند
- شعب بانک کشاورزی در شازند — ۶ شعبه
- شعب بانک ملی ایران در شازند — ۳ شعبه، ۳ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک سپه در شازند — ۳ شعبه
- شعب بانک تجارت در شازند — ۳ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در شازند — ۲ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در شازند — ۲ شعبه
- شعب بانک مسکن در شازند — ۱ شعبه
- شعب بانک ملت در شازند — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در شازند — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در شازند — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در شازند — ۱ شعبه
بیمارستان‌های شازند
در ایران‌گاه ۲ بیمارستان از شهرستان شازند ثبت شده است که مجموعاً ۶۳ تخت فعال دارند.
- بیمارستان تامین اجتماعی شازند — عمومی، ۶۳ تخت فعال
- درمانگاه درمان بستر امام رضا(ع) — عمومی
نظرهای مخاطبان دربارهٔ شازند
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر