پراکندگی ترکمن‌ها
بیشتر ترکمن‌ها در ترکمنستان سکونت دارند؛ جمعیت این کشور در سال ۲۰۲۲ حدود ۷ میلیون و ۵۷ هزار نفر بوده است. در ایران، ترکمن‌ها حدود ۱ درصد از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند که معادل نزدیک به ۱ میلیون نفر (بر اساس آمار سال ۲۰۲۱) است. آن‌ها بیشتر در جنوب‌شرقی دریای خزر، در دشت گرگان و اطراف رودخانه‌های اترک و گرگان‌رود زندگی می‌کنند. از لحاظ استانی، سکونتگاه‌های اصلی آن‌ها در استان‌های گلستان (به‌ویژه بخش شمالی) و خراسان شمالی (شهرستان راز و جرگلان) پراکنده است. شهرهای مهم ترکمن‌نشین ایران عبارتند از: بندر ترکمن، گنبد قابوس، کلاله، آق قلا، گمیشان، مراوه‌تپه و اینچه‌برون.
در افغانستان نیز ترکمن‌ها بیشتر در شمال‌غربی این کشور، به‌ویژه نوار مرزی دو ولایت فاریاب و جوزجان با ترکمنستان، زندگی می‌کنند.
تاریخ مختصر
نام «ترکمن» از سده‌ی پنجم هجری (یازدهم میلادی) به شکل جمع فارسی «ترکمان» توسط نویسندگانی مانند گردیزی و ابوالفضل بیهقی به کار رفته و به همان معنی «اغوز» در ترکی و «غز» در عربی و فارسی استفاده شده است. غزان نخست در آسیای مرکزی سکونت داشتند و در کتیبه‌های اورخون (مربوط به سده‌ی هشتم میلادی) از آن‌ها یاد شده است. برخی از این اقوام اغوز موفق به تشکیل دولت‌های بزرگی در جهان شدند.
موسیقی ترکمنی
ساز اصلی در موسیقی ترکمنی، دمبوره یا تنبور (همان دوتار) است. نواختن کمانچه و نی نیز در بین ترکمن‌ها رواج دارد. در دهه‌های اخیر، برخی از هنرمندان به اجرای نغمات این موسیقی با سازهای الکترونیک روی آورده‌اند.
طوایف ترکمن
عمده‌ی طوایف ترکمن ساکن در ایران شامل: خزرلی، نرزیم، آناولی، ناخورلی، چاوادار، اساری، گوکلان، سالیر، ساریق، تیکه، یومود و تورکمان هستند. همچنین طوایف بزرگ دیگری نیز وجود دارند که به طور کلی به گروه‌های مختلف تقسیم می‌شوند.
نکته‌ی قابل توجه، وجود چهار طایفه‌ی مقدس به نام «اولاد» در میان ترکمن‌هاست. این طوایف که خود را از نسل خلفای راشدین می‌دانند، در نزد ترکمن‌ها بسیار محترم شمرده می‌شوند.
ژنتیک
بر اساس مطالعات ژنتیکی، هاپلوگروپ Q-M242 که در سیبری، جنوب‌شرق آسیا و آسیای مرکزی به وفور یافت می‌شود، درصد زیادی از نسب پدری ترکمن‌ها را تشکیل می‌دهد. برای مثال، در نمونه‌ای از ترکمن‌های استان گلستان ایران، ۴۲٫۶٪ از این هاپلوگروپ مشاهده شده است. این در حالی است که هاپلوگروپ غالب در میان آذری‌ها، J2 است که نشان‌دهنده‌ی تأثیر کم تبار اغوزها در میان مردم آذربایجان می‌باشد.
مطالعات دی‌ان‌ای میتوکندریایی نیز ترکیبی از نسب‌های اوراسیای غربی و شرقی را در ترکمن‌ها نشان می‌دهد.
نگارخانه
تصاویری از فرهنگ، لباس و هنر ترکمن‌ها در این بخش قابل مشاهده است.
روستاهای شهرستان ترکمن
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان ترکمن ۴۵ آبادی در ۳ دهستان و ۲ بخش ثبت شده است که ۴۳ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۴۴٬۸۶۵ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان ترکمن ببینید.
دهستان‌های شهرستان ترکمن
- دهستان جعفربای جنوبی — بخش مرکزی، ۱۸ آبادی، ۱۸٬۱۰۹ نفر جمعیت
- دهستان جعفربای شرقی — بخش گمیشان، ۱۸ آبادی، ۱۴٬۳۵۳ نفر جمعیت
- دهستان جعفربای غربی — بخش گمیشان، ۹ آبادی، ۱۲٬۴۰۳ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان ترکمن
- روستای خواجه نفس — دهستان جعفربای غربی، ۴٬۴۰۴ نفر
- روستای سیجوال — دهستان جعفربای جنوبی، ۳٬۰۴۱ نفر
- روستای قرنجیک خواجه خان — دهستان جعفربای شرقی، ۲٬۶۸۱ نفر
- روستای بصیراباد — دهستان جعفربای غربی، ۲٬۶۴۳ نفر
- روستای چاپاقلی — دهستان جعفربای جنوبی، ۲٬۵۷۲ نفر
- روستای ارخ بزرگ — دهستان جعفربای شرقی، ۲٬۵۱۵ نفر
- روستای پنج پیکر — دهستان جعفربای جنوبی، ۲٬۲۴۲ نفر
- روستای قره قاشلی — دهستان جعفربای جنوبی، ۲٬۱۷۷ نفر
- روستای چارقلی — دهستان جعفربای غربی، ۲٬۱۵۰ نفر
- روستای خواجه لر — دهستان جعفربای شرقی، ۱٬۸۶۲ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی ترکمن
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۱۶ شعبه از ۱۱ بانک در شهرستان ترکمن فعال است که ۳ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های ترکمن بانک ملی ایران با ۳ شعبه، بانک سپه با ۳ شعبه و بانک کشاورزی با ۲ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در ترکمن
- شعب بانک ملی ایران در ترکمن — ۳ شعبه، ۳ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک سپه در ترکمن — ۳ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در ترکمن — ۲ شعبه
- شعب بانک مسکن در ترکمن — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در ترکمن — ۱ شعبه
- شعب بانک ملت در ترکمن — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در ترکمن — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در ترکمن — ۱ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در ترکمن — ۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در ترکمن — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در ترکمن — ۱ شعبه
بیمارستان‌های ترکمن
در ایران‌گاه یک بیمارستان از شهرستان ترکمن ثبت شده است که ۱۴۲ تخت فعال دارد.
- بیمارستان امام خمینی (ره) بندرترکمن — عمومی، ۱۴۲ تخت فعال
نظرهای مخاطبان دربارهٔ ترکمن
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر