ضمانتنامه حسن انجام کار و حسن انجام تعهدات؛ تفاوت‌ها، مبلغ، آزادسازی و آزاد کردن کسور ۱۰٪
پیمانکاری که قرارداد دولتی می‌گیرد، معمولاً با دو تضمین سروکار دارد که نامشان شبیه هم است و اغلب با هم اشتباه گرفته می‌شوند: «تضمین انجام تعهدات» (که در بازار هنوز «حسن انجام تعهدات» نامیده میشود) و «تضمین حسن انجام کار». اولی پیش از امضای قرارداد سپرده میشود و دومی از دل هر صورت‌وضعیت کسر میشود. در این مطلب توضیح داده‌ایم ضمانت نامه حسن انجام کار و ضمانتنامهٔ انجام تعهدات هر کدام چیست، چقدر است، کی آزاد میشود و چطور میتوان با ضمانتنامهٔ بانکی، کسور ده‌درصدی را زودتر آزاد کرد.
ضمانتنامهٔ انجام تعهدات چیست؟
وقتی در مناقصه برنده شدید، پیش از امضای قرارداد باید تضمینی بسپارید که نشان دهد قرارداد را درست و کامل اجرا می‌کنید. این همان «تضمین انجام تعهدات» است و جای ضمانتنامهٔ شرکت در مناقصه را می‌گیرد. اگر پیمانکار تعهداتش را انجام ندهد یا قرارداد به دلیل تخلف او فسخ شود، کارفرما میتواند این ضمانتنامه را ضبط کند.
بر اساس آییننامهٔ تضمین معاملات دولتی، مبلغ این تضمین به نوع معامله بستگی دارد؛ برای نمونه:
- پیمانکاری احداث، نصب و ساخت: ۵٪ مبلغ اولیهٔ قرارداد تا ۲۰ برابر سقف معاملات متوسط و ۲٫۵٪ مازاد آن.
- خرید کالا و ماشین‌آلات آماده: ۱۰٪ تا ۲۰ برابر سقف و ۵٪ مازاد.
- تعمیر، نگهداری و خدمات پشتیبانی: ۱۰٪ تا ۲۰ برابر سقف و ۵٪ مازاد.
- خدمات مشاوره: ۵٪ مبلغ قرارداد.
ضمانتنامه حسن انجام کار چیست؟
در قراردادهای پیمانکاری، کارفرما از هر پرداخت به پیمانکار (بهجز پیشپرداخت) ۱۰ درصد کسر و نگه می‌دارد. این مبلغ «کسور حسن انجام کار» یا «وجه‌الضمان» است و تضمین میکند که کار با کیفیت قراردادی انجام شده و ایرادهای دورهٔ تضمین رفع میشود.
این ده درصد در پروژه‌های بزرگ رقم سنگینی است و نقدینگی پیمانکار را قفل میکند. راه حل: آییننامهٔ تضمین معاملات دولتی اجازه می‌دهد پیمانکار در ازای ارائهٔ ضمانتنامهٔ معتبر (یا سایر تضمینهای مجاز)، کسور حسن انجام کار را تا ۱۰۰٪ آزاد کند؛ که حداکثر نیمی از آن میتواند با گواهی خالص مطالبات قطعی باشد. این همان چیزی است که در بازار «ضمانتنامهٔ حسن انجام کار» می‌گویند.
مقایسهٔ دو ضمانتنامه
| ویژگی | ضمانتنامهٔ انجام تعهدات | ضمانتنامهٔ حسن انجام کار |
|---|---|---|
| زمان ارائه | پیش از امضای قرارداد | در طول اجرا، برای آزادسازی کسور ۱۰٪ |
| هدف | تضمین اجرای کامل تعهدات قرارداد | تضمین کیفیت کار و رفع نقص در دورهٔ تضمین |
| مبلغ | درصدی از مبلغ اولیهٔ قرارداد (مثلاً ۵٪ یا ۱۰٪) | معادل کسورِ آزادشده |
| آزادسازی معمول | پس از تحویل موقت و تصویب صورتوضعیتها، طبق شرایط قرارداد | بخشی پس از تحویل موقت و بقیه پس از تحویل قطعی |
شرایط دقیق آزادسازی در «شرایط عمومی و خصوصی پیمان» هر قرارداد آمده است؛ همیشه آن بندها را مبنا قرار دهید.
آیا آزاد کردن کسور ۱۰٪ با ضمانتنامه به‌صرفه است؟
مثال: پیمانکاری با صورت‌وضعیت‌های مجموعاً ۲۰ میلیارد تومانی، ۲ میلیارد تومان کسور حسن انجام کار نزد کارفرما دارد. اگر با سپردهٔ مدت‌دار ضمانتنامه بگیرد، کارمزد سالانه طبق تعرفهٔ ۱۴۰۵ حدود ۰٫۵٪ یعنی ۱۰ میلیون تومان است (به‌علاوهٔ هزینهٔ فرصت سپرده یا وثیقه). در مقابل، ۲ میلیارد تومان نقدینگی آزاد میشود که میتواند خرید مصالح، پرداخت حقوق یا بدهی‌های گران‌تر را پوشش دهد. در اقتصاد تورمی، این معامله معمولاً به نفع پیمانکار است؛ به شرط آنکه وثیقهٔ کم‌هزینه داشته باشد. دربارهٔ کارمزد و وثیقه‌ها در ضمانتنامه بانکی چیست؟ مفصل نوشته‌ایم.
چه زمانی ضمانتنامه ضبط میشود؟
- پیمانکار کار را نیمه‌تمام رها کند یا قرارداد به دلیل تخلف او فسخ شود (تضمین انجام تعهدات).
- در دورهٔ تضمین، نقص‌های کار را در مهلت اعلام‌شده رفع نکند (حسن انجام کار).
- ضمانتنامه در سررسید تمدید نشود و کارفرما پیش از سررسید درخواست تمدید داده باشد؛ در این حالت طبق متن نمونه، بانک موظف به پرداخت است.
نکته‌های کلیدی برای پیمانکاران
- تقویم سررسیدها: ضمانت‌نامه‌های بلندمدت قراردادهای چندساله بارها تمدید می‌شوند؛ یک سررسید فراموش‌شده میتواند به ضبط برسد.
- مستندسازی تحویل: صورت‌جلسهٔ تحویل موقت و قطعی را به‌موقع امضا کنید؛ آزادسازی به آن‌ها وابسته است.
- کاهش مبلغ: در برخی قراردادها با پیشرفت کار یا تحویل موقت، امکان کاهش مبلغ تضمین وجود دارد؛ بندهای قرارداد را بخوانید.
- انطباق با متن نمونه: هر شرط اضافه در متن ضمانتنامه ممکن است باعث رد آن شود.
- پروندهٔ مالیاتی و بیمه: کارفرمایان دولتی پیش از آزادسازی تضمین‌ها معمولاً مفاصاحساب بیمه و گاهی مالیات می‌خواهند. فرایند ارسال لیست بیمه و صورتحساب‌های سامانهٔ مودیان را مرتب نگه دارید.
تضمین دیگری که بیشتر پیمانکاران با آن سروکار دارند، ضمانتنامهٔ پیشپرداخت است؛ و اگر وثیقهٔ بانکی ندارید، ضمانتنامهٔ بیمه‌ای را بررسی کنید.
پرسش‌های متداول
فرق ضمانتنامه حسن انجام کار و حسن انجام تعهدات چیست؟
ضمانتنامهٔ انجام تعهدات پیش از امضای قرارداد و برای تضمین اجرای کامل آن سپرده میشود؛ ضمانتنامهٔ حسن انجام کار در طول اجرا و برای آزاد کردن کسور ۱۰ درصدی صورتوضعیتها ارائه میشود و کیفیت کار را تضمین میکند.
ضمانتنامهٔ انجام تعهدات چند درصد است؟
در معاملات دولتی به نوع قرارداد بستگی دارد؛ مثلاً در پیمانکاری احداث ۵٪ مبلغ اولیه (تا سقف معین) و در خرید کالای آماده ۱۰٪. عدد دقیق در اسناد مناقصه و قرارداد می‌آید.
کسور حسن انجام کار چقدر است؟
کارفرما از هر پرداخت به پیمانکار، بهجز پیشپرداخت، ۱۰ درصد بهعنوان تضمین حسن انجام کار کسر میکند.
آیا میتوان کسور ۱۰٪ را آزاد کرد؟
بله. طبق آییننامهٔ تضمین معاملات دولتی، پیمانکار میتواند در ازای ارائهٔ ضمانتنامهٔ معتبر یا تضمینهای مجاز دیگر، کسور حسن انجام کار را آزاد کند.
ضمانتنامهٔ حسن انجام کار کی آزاد میشود؟
معمولاً بخشی پس از تحویل موقت و بقیه پس از تحویل قطعی و پایان دورهٔ تضمین، طبق شرایط عمومی و خصوصی پیمان.
اگر ضمانتنامه را تمدید نکنم چه میشود؟
اگر کارفرما پیش از سررسید درخواست تمدید کند و تمدید انجام نشود، طبق متن نمونهٔ دولتی بانک مبلغ را به کارفرما می‌پردازد و سپس از وثیقهٔ شما برداشت میکند.
بیشتر بخوانید در ایران‌گاه
- ضمانتنامه بانکی چیست؟
- ضمانتنامه شرکت در مناقصه
- ضمانتنامه پیشپرداخت چیست؟
- ضمانتنامه بیمه‌ای یا بانکی؟ مقایسهٔ تضمین‌ها
- شرکت معتمد مالیاتی چیست؟
- اسامی بانک‌های ایران؛ دولتی، خصوصی و قرض‌الحسنه
- پیمانکاران و کسب‌وکارهای ساختمانی
- ارسال لیست حقوق مالیات
- ارسال لیست بیمهٔ تأمین اجتماعی
نظرهای مخاطبان
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر