کلوتهای شهداد؛ شهر خیالی کویر لوت
کلوتهای شهداد در حاشیهی غربی کویر لوت و در شرق استان کرمان، یکی از شگفتانگیزترین چشماندازهای طبیعی ایران است: دشتی پهناور پوشیده از برجها و دیوارههای خاکی که از دور، شهری ویران و رهاشده به نظر میرسد.
کلوت چیست
کلوتها اشکال فرسایشی عظیمی هستند که باد و آب طی هزاران سال ساختهاند. فرایند شکلگیری آنها چنین است:
۱. در گذشتههای دور، رسوبات نرم در این منطقه انباشته شد. ۲. جریانهای آب فصلی، شیارهایی در این رسوبات پدید آورد. ۳. باد شدید و مداوم — که در این منطقه از شمال غرب به جنوب شرق میوزد — طی هزاران سال این شیارها را عمیقتر کرد و بخشهای سست را تراشید.
نتیجه، ردیفهایی از تپههای دراز و موازی است که ارتفاعشان به بیش از ۷۰ متر میرسد. جهتگیری منظم آنها دقیقاً در راستای وزش باد است.
منطقهی کلوتها با درازای حدود ۱۴۵ کیلومتر و پهنای ۸۰ کیلومتر، بزرگترین مجموعهی کلوت جهان شمرده میشود.
گرمترین نقطهی زمین
در بخش مرکزی لوت، ریگ یلان، ماهوارههای ناسا در سالهای گوناگون بالاترین دمای سطح زمین را ثبت کردهاند؛ دمایی که در برخی اندازهگیریها از ۷۰ درجهی سانتیگراد گذشته است. توجه داشته باشید که این عدد، دمای سطح خاک است و نه دمای هوا.
کویر لوت در سال ۱۳۹۵ بهعنوان نخستین میراث طبیعی جهانی ایران در فهرست یونسکو ثبت شد.
سفر به کلوتها
مسیر اصلی از کرمان به شهداد و سپس جادهی شهداد به نهبندان است. بهترین زمان بازدید آبان تا اسفند است؛ در ماههای گرم سال، سفر به این منطقه خطرناک است.
زیباترین ساعتها، طلوع و غروب آفتاب است؛ وقتی سایههای بلند، شکل کلوتها را برجسته میکنند. آسمان شب این منطقه، به سبب نبود آلودگی نوری، یکی از بهترین آسمانها برای رصد ستارگان در ایران است.
نکتهی ایمنی: ورود به بخشهای مرکزی لوت بدون راهنمای محلی، خودروی مناسب، آب کافی و تجهیزات ارتباطی بههیچوجه توصیه نمیشود.
پرسشهای پرتکرار
کلوتها چگونه ساخته شدهاند؟
بر اثر فرسایش آب و باد روی رسوبات نرم، طی هزاران سال.
گرمترین نقطهی زمین کجاست؟
بر پایهی اندازهگیریهای ماهوارهای، ریگ یلان در کویر لوت یکی از گرمترین سطوح ثبتشدهی زمین است.
بهترین زمان سفر به کلوتهای شهداد چه موقع است؟
آبان تا اسفند؛ سفر در ماههای گرم سال خطرناک است.