ریشه نام
پیشینه نام کرمانشاه
کرمانشاه در طول تاریخ نام‌های گوناگونی داشته است. در دوران باستان و زمان فرمانروایی کاسی‌ها، این منطقه «الیپی» نامیده می‌شد. در دوره هخامنشیان با نام‌های «کامبادن»، «کارمیسین»، «کارمیشین» و «کرمینشان» شناخته می‌شد. پس از اسلام، اعراب آن را «قرماسین» می‌خواندند و بعدها نام‌های «کرمانشاهان» و «کرمانشاه» رایج شد.
پس از انقلاب ۱۳۵۷، نام شهر ابتدا به «قهرمانشهر» و سپس به «باختران» تغییر یافت، اما با اعتراض گسترده مردم و تلاش‌های اسماعیل ططری، قانونی برای بازگشت نام اصلی شهر تصویب شد.
نام کرمانشاه در افسانه‌ها
در افسانه‌های ایرانی، بنای کرمانشاه را به طهمورث دیوبند، پادشاه افسانه‌ای پیشدادیان نسبت می‌دهند.
باورها در مورد نام کرمانشاه
درباره نام‌گذاری کرمانشاه باورهای متفاوتی وجود دارد. برخی نام آن را به بهرام چهارم، پادشاه ساسانی سده سوم تا چهارم میلادی منسوب می‌دانند. مردم بومی شهر را «کرماشان» تلفظ می‌کنند. محمد مکری، پژوهشگر و زبان‌شناس، معتقد است «کرمانشاه» تلفظی اشتباه اما رایج از «کرماشان» است که از «کرمانچ» یا «کرمانج» به معنای رعیت گرفته شده و «شهر رعایا» معنا می‌دهد.
تاریخ
تاریخ باستان
کرمانشاه در میانه رشته کوه زاگرس، به دلیل آب و هوای مناسب و غارهای طبیعی، همواره مورد توجه انسان‌های عصر سنگ بوده است. قدیمی‌ترین آثار سکونت انسان در این منطقه، مربوط به دوره پارینه‌سنگی کهن است و قدمت برخی از آن‌ها بین ۷۰۰ هزار تا یک میلیون سال برآورد می‌شود.
ساکنان این منطقه در دوران باستان، نخستین انسان‌هایی بودند که حدود ۹ هزار سال پیش غارنشینی را ترک کردند و به زندگی یکجانشینی روی آوردند. آن‌ها نخستین خشت خام را تولید کردند و نخستین روستای خاورمیانه را در این منطقه بنا نهادند. همچنین با اختراع سفال، به فعالیت‌های صنعتی روی آوردند.
پیش از اسلام
کرمانشاه از دوران باستان به عنوان دروازه ورودی آسیا به میان‌رودان شناخته می‌شد. در هزاره چهارم پیش از میلاد، این منطقه یکی از مراکز مهم تجاری بود. در دوران اشکانیان، شهر بزرگی در شمال شرقی کرمانشاه وجود داشت که بقایای آن در طاق‌بستان کشف شده است.
در دوران ساسانیان، کرمانشاه به یکی از شهرهای مهم حکومت تبدیل شد. خسروپرویز بناهای زیادی در این شهر ساخت و کرمانشاه را به پایتخت بهاری خود تبدیل کرد. او هر ساله در فصل بهار به این شهر می‌آمد و از باغ‌های بزرگ و آب و هوای دلپذیر آن لذت می‌برد.
دوره اسلامی
پس از حمله اعراب، کرمانشاه ویران شد و جمعیت آن کاهش یافت، اما در دوره عباسیان بار دیگر رونق گرفت. در قرن یازدهم میلادی، کرمانشاه به عنوان شهر ارشد کردستان انتخاب شد. حمله مغول در سال ۱۲۲۰ میلادی بار دیگر این شهر را ویران کرد، اما با تشکیل حکومت صفویان، کرمانشاه دوران آرامش و ترقی را تجربه کرد.
در دوره قاجار، اهمیت تجاری و استراتژیک کرمانشاه افزایش یافت و این شهر به مرکز کردستان ایران تبدیل شد. بافت تاریخی شهر کرمانشاه در این دوران شکل کنونی خود را پیدا کرد.
دوران معاصر
کرمانشاه نقش فعالی در انقلاب مشروطه داشت و در جنگ جهانی اول، محل تشکیل دولت موقت مهاجرین مشروطه‌خواه بود. این شهر در جنگ جهانی دوم به تصرف نیروهای بریتانیا درآمد و در جنگ ایران و عراق نیز خسارت‌های زیادی دید.
جغرافیا
موقعیت
شهر کرمانشاه در قسمت مرکزی استان کرمانشاه، با عرض جغرافیایی ۴۷ درجه و ۴ دقیقه شرقی و ۱۹ درجه و ۳۴ دقیقه شمالی، در ارتفاع ۱۲۰۰ متری از سطح دریا واقع شده است. فاصله زمینی کرمانشاه تا بغداد ۳۹۰ کیلومتر، تا تهران ۵۹۰ کیلومتر و تا مرز خسروی حدود ۲۰۰ کیلومتر است.
آب و هوا
کرمانشاه دارای اقلیم معتدل کوهستانی است. میانگین دمای سالانه شهر حدود ۱۴ درجه سانتی‌گراد و میزان بارش سالانه ۴۵۶.۸ میلی‌متر است. بیشترین ساعات آفتابی در ماه‌های تیر و مرداد و کمترین آن در دی و بهمن است.
ناهمواری‌ها و آب‌ها
کوه‌های مهم منطقه عبارتند از بیستون، فرخشاد، پرآو، میوله و سفیدکوه. غار پرآو که شهرت جهانی دارد، یکی از بزرگ‌ترین غارهای دنیا است. مهم‌ترین رودخانه‌های کرمانشاه شامل قره‌سو، آبشوران و چم‌بشیر و همچنین دریاچه طاق‌بستان، سراب خضر الیاس و سراب نیلوفر هستند.
معماری و آثار تاریخی
کرمانشاه گنجینه‌ای از آثار تاریخی ارزشمند است. طاق‌بستان، نماد این شهر، مجموعه‌ای از سنگ‌نگاره‌ها و سنگ‌نبشته‌های دوره ساسانی است که صحنه‌هایی از تاج‌گذاری خسروپرویز، اردشیر دوم و شاپور دوم و سوم را به تصویر می‌کشد.
سنگ‌نبشته بیستون، یکی از مهم‌ترین اسناد تاریخی جهان و ثبت‌شده در میراث جهانی یونسکو، در ۳۰ کیلومتری کرمانشاه قرار دارد. این کتیبه شرح پیروزی داریوش بزرگ بر گوماته مغ را روایت می‌کند.
در بافت تاریخی شهر، بناهای ارزشمندی از دوره قاجار به جای مانده است. تکیه معاون‌الملک با کاشی‌های منحصربه‌فرد، تکیه بیگلربیگی با آیینه‌کاری بی‌نظیر، و بازار قدیمی کرمانشاه از جمله این آثار هستند.
فرهنگ و هنر
موسیقی
کرمانشاه یکی از مراکز مهم موسیقی کردی و ایرانی است. چهره‌های نامداری مانند شهرام ناظری، کیهان کلهر و علی اکبر مرادی از این شهر برخاسته‌اند. سازهای رایج در موسیقی کردی کرمانشاه شامل تنبور، دف، شمشال و کمانچه است.
صنایع دستی
گلیم، گیوه، جاجیم، نمد، انواع آلات موسیقی (دف، تنبور، تار) و چرم از جمله صنایع دستی شاخص کرمانشاه هستند.
فرهنگ خوراک
فرهنگ خوراک کرمانشاه از تنوع بالایی برخوردار است. غذاهایی مانند دنده کباب، خورش خلال بادام، خورش کنگر، خورش ریواس، آبگوشت کرمانشاهی و آش عباسعلی، و شیرینی‌هایی مانند نان برنجی، کاک، نان شکری و نان خرمایی از جمله معروف‌ترین آن‌ها هستند. کرمانشاه در سال ۱۴۰۰ به عنوان «شهر خلاق خوراک‌شناسی» یونسکو ثبت شد و در سال ۱۴۰۳ نیز به شبکه شهرهای خلاق حوزه نان یونسکو پیوست.
مردم
زبان
زبان مردم کرمانشاه کردی است و گویش‌های مختلف کردی جنوبی (کلهری، سنجابی، زنگنه‌ای)، کردی سورانی (جافی و اردلانی)، گورانی-هورامی و لکی در این شهر تکلم می‌شود. همچنین لهجه فارسی کرمانشاهی نیز در این شهر رایج است.
مذهب
بیشتر مردم کرمانشاه پیرو یکی از سه مذهب تشیع، تسنن و اهل حق (یارسان) هستند. اقلیت‌های دینی کوچکی از زرتشتیان، مسیحیان و کلیمیان نیز در این شهر زندگی می‌کنند.
اقتصاد
پالایشگاه نفت کرمانشاه که در سال ۱۳۰۱ تأسیس شد، یکی از مهم‌ترین واحدهای صنعتی منطقه است. بازار قدیمی کرمانشاه نیز همچنان به عنوان مرکز خرید سنتی شهر اهمیت دارد. علاوه بر این، ۲۷ بازارچه ثابت و هفت بازار محلی (روزبازار) در نقاط مختلف شهر برپا می‌شود.
حمل و نقل
فرودگاه بین‌المللی اشرفی اصفهانی کرمانشاه، استانداردترین فرودگاه غرب کشور است و پروازهای داخلی و خارجی (دبی، دمشق، استانبول) را پوشش می‌دهد. ایستگاه راه‌آهن کرمانشاه در اسفند ۱۳۹۶ افتتاح شد و این شهر را به تهران متصل می‌کند.
روستاهای شهرستان کرمانشاه
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان کرمانشاه ۶۳۶ آبادی در ۱۳ دهستان و ۴ بخش ثبت شده است که ۵۴۲ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۱۲۴٬۰۷۴ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان کرمانشاه ببینید.
دهستان‌های شهرستان کرمانشاه
- دهستان دورودفرامان — بخش مرکزی، ۳۴ آبادی، ۲۳٬۲۴۱ نفر جمعیت
- دهستان میان دربند — بخش مرکزی، ۷۵ آبادی، ۲۲٬۶۳۹ نفر جمعیت
- دهستان بالادربند — بخش مرکزی، ۴۲ آبادی، ۱۴٬۴۹۲ نفر جمعیت
- دهستان سرفیروزآباد — بخش فیروزاباد، ۹۴ آبادی، ۱۳٬۱۲۵ نفر جمعیت
- دهستان ماهیدشت — بخش ماهیدشت، ۶۸ آبادی، ۹٬۵۳۸ نفر جمعیت
- دهستان پشت دربند — بخش مرکزی، ۳۶ آبادی، ۸٬۱۸۴ نفر جمعیت
- دهستان سنجابی — بخش کوزران، ۶۷ آبادی، ۷٬۱۰۷ نفر جمعیت
- دهستان چقانرگس — بخش ماهیدشت، ۳۴ آبادی، ۶٬۰۳۷ نفر جمعیت
- دهستان قره سو — بخش مرکزی، ۴۷ آبادی، ۵٬۹۸۷ نفر جمعیت
- دهستان جلال وند — بخش فیروزاباد، ۵۲ آبادی، ۵٬۲۵۷ نفر جمعیت
- دهستان عثمان وند — بخش فیروزاباد، ۵۱ آبادی، ۳٬۸۸۴ نفر جمعیت
- دهستان رازآور — بخش مرکزی، ۱۲ آبادی، ۳٬۰۳۷ نفر جمعیت
- دهستان هفت آشیان — بخش کوزران، ۲۴ آبادی، ۱٬۵۴۶ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان کرمانشاه
- روستای نوکان — دهستان دورودفرامان، ۱۰٬۳۷۷ نفر
- روستای توکل‌آباددره دراز — دهستان بالادربند، ۷٬۴۲۹ نفر
- روستای کرناچی — دهستان میان دربند، ۴٬۸۳۶ نفر
- روستای ده پهن — دهستان دورودفرامان، ۳٬۴۶۷ نفر
- روستای قزانچی — دهستان میان دربند، ۲٬۳۰۱ نفر
- روستای گاوبنده — دهستان میان دربند، ۲٬۲۴۲ نفر
- روستای جیرانبلاغ — دهستان سرفیروزآباد، ۱٬۹۵۹ نفر
- روستای شهرک سرابله — دهستان میان دربند، ۱٬۱۲۰ نفر
- روستای ورمنجه — دهستان میان دربند، ۱٬۰۸۲ نفر
- روستای سیاه کمر — دهستان بالادربند، ۱٬۰۲۹ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی کرمانشاه
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۲۷۲ شعبه از ۲۳ بانک در شهرستان کرمانشاه فعال است که ۳۷ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های کرمانشاه بانک ملی ایران با ۵۳ شعبه، بانک سپه با ۵۱ شعبه و بانک تجارت با ۲۵ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در کرمانشاه
- شعب بانک ملی ایران در کرمانشاه — ۵۳ شعبه، ۳۷ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک سپه در کرمانشاه — ۵۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در کرمانشاه — ۲۵ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در کرمانشاه — ۲۴ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در کرمانشاه — ۲۱ شعبه
- شعب بانک مسکن در کرمانشاه — ۲۰ شعبه
- شعب بانک ملت در کرمانشاه — ۱۹ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در کرمانشاه — ۱۳ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در کرمانشاه — ۱۰ شعبه
- شعب بانک سینا در کرمانشاه — ۷ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در کرمانشاه — ۴ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه رسالت در کرمانشاه — ۴ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در کرمانشاه — ۴ شعبه
- شعب بانک پارسیان در کرمانشاه — ۳ شعبه
- شعب پست بانک ایران در کرمانشاه — ۳ شعبه
- شعب بانک کارآفرین در کرمانشاه — ۲ شعبه
- شعب بانک اقتصاد نوین در کرمانشاه — ۲ شعبه
- شعب بانک سرمایه در کرمانشاه — ۲ شعبه
- شعب بانک دی در کرمانشاه — ۱ شعبه
- شعب بانک گردشگری در کرمانشاه — ۱ شعبه
- شعب بانک پاسارگاد در کرمانشاه — ۱ شعبه
- شعب بانک سامان در کرمانشاه — ۱ شعبه
- شعب بانک شهر در کرمانشاه — ۱ شعبه
بیمارستان‌های کرمانشاه
در ایران‌گاه ۲۷ بیمارستان از شهرستان کرمانشاه ثبت شده است که ۵ مورد از آن‌ها بیمارستان تخصصی‌اند و مجموعاً ۲٬۷۷۰ تخت فعال دارند.
- بیمارستان امام رضا (ع) کرمانشاه — عمومی، ۷۱۱ تخت فعال
- بیمارستان فارابی کرمانشاه — تخصصی روانپزشکی، ۲۶۵ تخت فعال
- بیمارستان آیت الله طالقانی کرمانشاه — عمومی، ۲۲۰ تخت فعال
- بیمارستان بیستون کرمانشاه — عمومی، ۲۲۰ تخت فعال
- بیمارستان امام علی (ع) کرمانشاه — تخصصی قلب، ۲۱۱ تخت فعال
- بیمارستان امام خمینی (ره) کرمانشاه — عمومی، ۱۸۷ تخت فعال
- بیمارستان دکتر محمد کرمانشاهی کرمانشاه — تخصصی اطفال، ۱۸۲ تخت فعال
- بیمارستان امام حسین (ع) کرمانشاه — عمومی، ۱۴۵ تخت فعال
- بیمارستان حضرت ابوالفضل (ع) کرمانشاه — عمومی، ۱۲۳ تخت فعال
- بیمارستان شهدا کرمانشاه — عمومی، ۱۲۰ تخت فعال
- بیمارستان حضرت معصومه (س) کرمانشاه — عمومی، ۱۱۵ تخت فعال
- بیمارستان معتضدی کرمانشاه — تخصصی زنان و زایمان، ۹۳ تخت فعال
- بیمارستان حکیم کرمانشاه — عمومی، ۶۳ تخت فعال
- بیمارستان گلستان کرمانشاه — تخصصی سوانح و سوختگی، ۵۹ تخت فعال
- بیمارستان سجاد کرمانشاه — عمومی، ۵۶ تخت فعال
- بیمارستان رازی کرمانشاه — عمومی
- بیمارستان سینا کرمانشاه — عمومی
- بیمارستان شهید فهمیده کرمانشاه — عمومی
- بیمارستان شهیددکتربهشتی کرمانشاه — عمومی
- بیمارستان چهارمین شهید محراب کرمانشاه — عمومی
- کلینیک فوق تخصصی دکتر محمدرضا فتاحی — عمومی
- کلینیک مرکز جامع بیماران خاص کرمانشاه — عمومی
- کلینیک ویژه حاج دایی کرمانشاه — عمومی
- کلینیک ویژه فوق تخصصی مهدیه کرمانشاه — عمومی
- کلینیک ویژه مادر کرمانشاه — عمومی
- کلینیک ویژه هلال احمر کرمانشاه — عمومی
- کلینیک ویژه پردیس کرمانشاه — عمومی
دانشگاه‌های کرمانشاه
در ایران‌گاه معرفی کامل ۲ دانشگاه دولتی شهرستان کرمانشاه ثبت شده است که قدیمی‌ترین آن‌ها دانشگاه رازی با تاسیس در سال ۱۳۵۱ است.
در صفحه‌ی هر دانشگاه، دانشکده‌ها، رشته‌ها، شرایط پذیرش، خوابگاه‌ها، امکانات رفاهی و راه‌های ارتباطی آن را می‌بینید.
- دانشگاه رازی — تاسیس ۱۳۵۱، دارای خوابگاه، دارای پارک علم و فناوری
- دانشگاه صنعتی کرمانشاه — تاسیس ۱۳۸۶، دارای خوابگاه، دارای پارک علم و فناوری
فهرست همه‌ی دانشگاه‌های کشور در صفحه‌ی دانشگاه‌های ایران در دسترس است.
نظرهای مخاطبان دربارهٔ کرمانشاه
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر