منطقه ۲۰ تهران (شهر ری)
شهر ری، که امروزه به عنوان منطقه ۲۰ شهرداری تهران شناخته میشود، کهنترین و تاریخیترین سکونتگاه شهری پایتخت است. این منطقه که در جنوبیترین بخش تهران واقع شده، با قدمتی بیش از هزاران سال، نه تنها گهواره تمدن در فلات مرکزی ایران بوده، بلکه امروزه به عنوان یکی از مهمترین مراکز زیارتی و گردشگری کشور محسوب میشود. وجود حرم مطهر حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)، آثار باستانی ارزشمند و بازارهای سنتی، شهر ری را به مقصدی بینظیر برای زائران، گردشگران و علاقهمندان به تاریخ تبدیل کرده است. در این راهنما، به معرفی کامل این منطقه کهن و پرجاذبه میپردازیم.
موقعیت مکانی و محدوده جغرافیایی
منطقه ۲۰ شهرداری تهران که بخش عمدهای از شهر تاریخی ری را در بر میگیرد، در جنوبیترین نقطه پایتخت واقع شده است. این منطقه که به دلیل وجود حرم مطهر امامزادهای به قدمت بیش از هزار سال، به «قبله تهران» نیز معروف است، از چهار سو به معابر و شهرستانهای مهمی محدود میشود:
- شمال: بزرگراه آزادگان
- جنوب: بزرگراه شهید آوینی
- شرق: بزرگراه امام علی (ع)
- غرب: صالحآباد و مبارکآباد
این منطقه با مساحتی بالغ بر ۲,۲۰۰ هکتار در محدوده شهری و ۱۷,۸۰۰ هکتار در حریم، از شمال با مناطق ۱۵، ۱۶ و ۱۹ و از سایر جهات با شهرستانهای ری، اسلامشهر، رباطکریم و ورامین همجوار است. منطقه ۲۰ تنها منطقه جنوبی تهران است که کاملاً در جنوب اتوبان آزادگان قرار گرفته است.
تاریخچه؛ از تمدن ۸۰۰۰ ساله تا شهر مدرن
شهر ری، که امروزه بخش اعظم منطقه ۲۰ را تشکیل میدهد، یکی از کهنترین شهرهای ایران با قدمتی بیش از ۸۰۰۰ سال است. شواهد باستانشناسی نشان میدهد که تپههای باستانی چشمه علی، شاهد شکلگیری اولین اجتماعات انسانی در کنار چشمهای دائمی بودهاند.
در طول تاریخ، ری همواره یکی از مهمترین شهرهای ایران بوده و در دورههای مختلف از جمله مادها، هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان، از جایگاه ویژهای برخوردار بوده است. در دوره اسلامی نیز این شهر به عنوان یکی از مراکز علمی و فرهنگی جهان اسلام شناخته میشد.
امروزه، منطقه ۲۰ شهرداری تهران با حفظ بافت تاریخی و فرهنگی خود، به عنوان یکی از خاصترین مناطق پایتخت، تلفیقی از بافت مسکونی، مذهبی و فضای شهری پویا را به نمایش میگذارد.
محلههای منطقه ۲۰ تهران
منطقه ۲۰ تهران از ۷ ناحیه و ۲۰ محله تشکیل شده است. از مهمترین محلههای این منطقه کهن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
| نام محله | ویژگیهای شاخص |
|---|---|
| صفاییه (چشمه علی) | نزدیک به چشمه علی، بافت تاریخی و گردشگری |
| ابنبابویه | مجاورت با آرامستان ابنبابویه، بافت مذهبی |
| دولتآباد | یکی از محلههای قدیمی و شناختهشده ری |
| شیخ صدوق (ظهیرآباد) | محلهای با بافت مسکونی و دسترسی مناسب |
| حمزهآباد | از محلههای مرکزی و پرجمعیت ری |
| فیروزآبادی | محلهای با سابقه تاریخی |
| هاشمآباد | نزدیک به بازار سنتی ری |
| شهید آوینی | محلهای با بافت جدیدتر |
محلههای مرکزی و شمالی این منطقه از قیمت بالاتری برخوردارند، در حالی که محلههای جنوب و جنوب شرقی گزینههای مقرونبهصرفهتری را ارائه میدهند.
حملونقل و دسترسی
مترو
ایستگاه متروی شهرری، یکی از مهمترین ایستگاههای خط ۱ متروی تهران، در این منطقه واقع شده است. این ایستگاه در سال ۱۳۸۱ به بهرهبرداری رسید و نزدیکترین ایستگاه به حرم مطهر حضرت عبدالعظیم (ع) محسوب میشود.
- آدرس ایستگاه: شهر ری، میدان شهید غیبی، خیابان شهید برداران داسار
- خطوط: خط ۱ (فعال) و در آینده خط ۶ (در دست توسعه)
بزرگراهها
دسترسی به منطقه ۲۰ از طریق شبکه گستردهای از بزرگراهها به راحتی امکانپذیر است:
- بزرگراه آزادگان (در شمال)
- بزرگراه امام علی (ع) (در شرق)
- بزرگراه شهید آوینی (در جنوب)
- بزرگراه شهید تندگویان
خودروی شخصی
برای دسترسی با خودرو، میتوانید از مسیرهای مختلفی مانند بلوار شهید دستواره، کمربندی شهرری و خیابان فدائیان اسلام استفاده کنید که به میدان حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) ختم میشوند.
جاذبههای گردشگری و تاریخی
حرم مطهر حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)
حرم شاه عبدالعظیم، که در زبان محلی به «شابدلعظیم» نیز معروف است، مهمترین جاذبه منطقه ۲۰ و یکی از مهمترین زیارتگاههای شیعیان در ایران است.
- تاریخچه: بنای آرامگاه مربوط به دورههای ایلخانی، صفوی و قاجار است. شالوده اصلی آن در نیمه دوم قرن سوم هجری شکل گرفته است.
- معماری: معماری این حرم ترکیبی از هنر دورههای مختلف است. در ماه محرم سال ۹۴۴ هجری به فرمان شاه طهماسب صفوی، ایوان آستان بنا شد. ضریح مطهر با نقرهکاریهای نفیس تزئین شده است.
- ثبت ملی: این اثر در تاریخ ۱۱ بهمن ۱۳۳۴ با شماره ثبت ۴۰۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چشمه علی
چشمه علی یکی از نقاط باستانی، دیدنی و گردشگری شهر ری است که در ۶ کیلومتری جنوب شرقی تهران قرار دارد.
- قدمت: پیشینه چشمه علی به حدود ۸۰۰۰ سال پیش بازمیگردد.
- نام باستانی: نام باستانی این چشمه «سورین» بوده که احتمالاً برگرفته از نام دودمانی بزرگ در دوره اشکانی و ساسانی است.
- ثبت ملی: چشمه علی در ۲۵ فروردین ماه ۱۳۱۳ با شماره ۲۰۲ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده و همچنین به عنوان سومین اثر طبیعی استان تهران در فهرست آثار طبیعی ایران نیز به ثبت رسیده است.
بازار تاریخی شهر ری
بازار شهر ری یکی از قدیمیترین و بااصالتترین بازارهای اطراف تهران است.
- قدمت: این بازار مربوط به اواخر دوره قاجار است و قدمتی بیش از ۵۰۰ سال دارد.
- موقعیت: بازار در شمال آرامگاه حضرت عبدالعظیم (ع) واقع شده است.
- معماری: بازار متشکل از دو راسته است که در محل تلاقی خود یک چهارسوق را تشکیل میدهند.
- محصولات: این محل از قدیمالایام یکی از مراکز فروش ادویه، داروهای سنتی و کالاهای تجاری بوده که از طریق جاده ابریشم وارد ری میگردید.
- ثبت ملی: این اثر در تاریخ ۲ اسفند ۱۳۷۶ با شماره ثبت ۱۹۶۷ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دیگر جاذبههای دیدنی
- برج طغرل: یادگاری از دوره سلجوقیان در شهر ری
- گورستان ابنبابویه: آرامستان تاریخی و مذهبی در مجاورت چشمه علی
- آتشکده بهرام: از آثار باستانی دوره ساسانی
- امامزاده حمزه و امامزاده طاهر: در محوطه حرم مطهر
امکانات رفاهی و خدمات شهری
بوستانها و فضای سبز
منطقه ۲۰ تهران دارای بوستانها و فضاهای سبز متنوعی است که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
| نام بوستان | موقعیت |
|---|---|
| بوستان ایثار (شهید شیرودی) | خیابان فدائیان اسلام، بلوار امام حسین، خیابان آیتالله منتظری |
| بوستان جهانآرا | جوانمرد قصاب، بلوار دستواره، خیابان کمیل، خیابان امام |
مراکز خرید و بازارهای محلی
علاوه بر بازار تاریخی ری، بازارچهها و مراکز خرید محلی متعددی در سطح منطقه فعال هستند که نیازهای روزمره ساکنان را تأمین میکنند.
شهرداری منطقه ۲۰
دفتر شهرداری منطقه ۲۰ در محله ولیآباد، شهر ری واقع شده است. آدرس دقیق: تهران، منطقه ۲۰، محله شهید آوینی، شهر ری، خیابان شهرداری، جنب دادگستری.
قیمت مسکن و بازار املاک
منطقه ۲۰ تهران به دلیل موقعیت مکانی و بافت تاریخی، از قیمتهای نسبتاً مناسبی برخوردار است. رنج نرمال قیمت خانه و آپارتمان در این منطقه حدوداً از متری ۷۹,۱۰۰,۰۰۰ تومان شروع میشود. واحدهای تقریباً نوساز با قیمت متری ۶۵ تا ۷۰ میلیون تومان معامله میشوند.
مزایای زندگی در منطقه ۲۰ تهران
زندگی در منطقه ۲۰ تهران با مزایای متعددی همراه است:
- بافت تاریخی و فرهنگی غنی: زندگی در یکی از کهنترین مناطق ایران
- امکان زیارت آسان: دسترسی فوری به حرم مطهر حضرت عبدالعظیم (ع)
- دسترسی عالی به حملونقل عمومی: ایستگاه متروی شهرری در خط ۱
- قیمتهای مناسب مسکن: نسبت به بسیاری از مناطق تهران
- آبوهوای گرم و خشک: مناسب برای علاقهمندان به اقلیم گرم
نکات مهم برای ساکنان و بازدیدکنندگان
- بهترین زمان بازدید: فصلهای بهار و پاییز به دلیل هوای معتدل
- مدت زمان پیشنهادی: برای بازدید از حرم، بازار و آثار تاریخی، حداقل یک روز کامل زمان در نظر بگیرید
- حملونقل: استفاده از مترو (خط ۱، ایستگاه شهرری) بهترین گزینه است
- پوشش مناسب: به عنوان یک منطقه مذهبی، رعایت شئونات اسلامی در بازدید از حرم و اماکن متبرکه الزامی است
- بازار تاریخی: حتماً از بازار سنتی ری دیدن کنید و از خرید سوغاتی و صنایعدستی غافل نشوید
جدول اطلاعات کاربردی منطقه ۲۰ تهران (شهر ری)
| موارد | توضیحات |
|---|---|
| نام رسمی | منطقه ۲۰ شهرداری تهران (شهر ری) |
| نام دیگر | قبله تهران |
| موقعیت | جنوبیترین منطقه تهران |
| مساحت شهری | ۲,۲۰۰ هکتار |
| تعداد نواحی | ۷ ناحیه |
| تعداد محلهها | ۲۰ محله |
| شهردار | غلامرضا شنگی قهی (از تیر ۱۴۰۲) |
| نزدیکترین ایستگاه مترو | ایستگاه شهرری (خط ۱) |
| بزرگراههای اصلی | آزادگان، امام علی (ع)، شهید آوینی |
| جاذبههای اصلی | حرم حضرت عبدالعظیم (ع)، چشمه علی، بازار تاریخی ری، برج طغرل |
| محلههای شاخص | صفاییه، ابنبابویه، دولتآباد، شیخ صدوق |
| رنج قیمت هر متر مربع | از حدود ۷۹ میلیون تومان |
پرسشهای پرتکرار
۱. منطقه ۲۰ تهران کجاست و شامل چه مناطقی میشود؟
منطقه ۲۰ در جنوبیترین بخش تهران واقع شده و بخش عمدهای از شهر تاریخی ری را در بر میگیرد. این منطقه از شمال به بزرگراه آزادگان، از جنوب به بزرگراه شهید آوینی، از شرق به بزرگراه امام علی (ع) و از غرب به صالحآباد و مبارکآباد محدود میشود.
۲. چگونه با مترو به منطقه ۲۰ (شهر ری) برویم؟
با استفاده از خط ۱ متروی تهران، در ایستگاه شهرری پیاده شوید. این ایستگاه در میدان شهید غیبی، خیابان شهید برداران داسار واقع شده و نزدیکترین ایستگاه به حرم مطهر است.
۳. حرم حضرت عبدالعظیم (ع) در چه سالی ثبت ملی شده است؟
حرم مطهر حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) در تاریخ ۱۱ بهمن ۱۳۳۴ با شماره ثبت ۴۰۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
۴. بازار تاریخی شهر ری چه ویژگیهایی دارد؟
بازار شهر ری مربوط به اواخر دوره قاجار با قدمتی بیش از ۵۰۰ سال است که در شمال آرامگاه حضرت عبدالعظیم (ع) واقع شده و متشکل از دو راسته بازار است که در محل تلاقی خود یک چهارسوق را تشکیل میدهند.
۵. قیمت مسکن در منطقه ۲۰ تهران چقدر است؟
رنج نرمال قیمت خانه و آپارتمان در منطقه ۲۰ حدوداً از متری ۷۹ میلیون تومان شروع میشود. واحدهای تقریباً نوساز با قیمت متری ۶۵ تا ۷۰ میلیون تومان معامله میشوند.
سخن پایانی
منطقه ۲۰ تهران (شهر ری)، با بیش از هشت هزار سال قدمت و بافت تاریخی و فرهنگی بینظیر، یکی از ارزشمندترین و کهنترین مناطق ایران به شمار میرود. از حرم مطهر حضرت عبدالعظیم (ع) با معماری چشمنواز و فضای معنوی گرفته تا چشمه علی با قدمت ۸۰۰۰ ساله، بازار تاریخی با قدمت ۵۰۰ ساله و برج طغرل یادگار سلجوقیان، این منطقه برای هر سلیقهای چیزی برای ارائه دارد. با دسترسی آسان از طریق مترو و بزرگراهها، منطقه ۲۰ نه تنها یک مقصد زیارتی و گردشگری، بلکه گزینهای مناسب برای سکونت با قیمتهای مقرونبهصرفه در جنوب پایتخت است.