دانشگاه صنعتی اراک

دانشگاه صنعتی اراک یکی از دانشگاه‌های معتبر و مطرح در حوزه مهندسی و فناوری در ایران است که در سال ۱۳۶۷ با هدف تربیت نیروی متخصص و کارآمد در زمینه‌های صنعتی و مهندسی تأسیس شد. این دانشگاه در شهر اراک، مرکز استان مرکزی، واقع شده و از همان ابتدا با تکیه بر نیازهای صنعتی منطقه و کشور، به‌ویژه در حوزه‌های مرتبط با صنایع فلزی، ماشین‌سازی، انرژی و پتروشیمی، فعالیت خود را آغاز کرد. اراک به‌عنوان یکی از قطب‌های صنعتی ایران، بستر مناسبی برای رشد و توسعه این دانشگاه فراهم کرده است.

جایگاه علمی دانشگاه صنعتی اراک در نظام آموزش عالی ایران قابل توجه است. این دانشگاه در رتبه‌بندی‌های ملی و بین‌المللی، به‌ویژه در رشته‌های مهندسی مکانیک، مهندسی برق، مهندسی شیمی، مهندسی عمران و مهندسی کامپیوتر، جایگاه خوبی را به خود اختصاص داده است. همچنین، این دانشگاه با داشتن اساتید مجرب و پژوهشگران برجسته، توانسته است در تولید علم و فناوری نقش مؤثری ایفا کند. وجود آزمایشگاه‌های پیشرفته، کارگاه‌های صنعتی و مراکز تحقیقاتی، از جمله ویژگی‌های برجسته این دانشگاه است که به دانشجویان امکان می‌دهد تا دانش تئوری خود را در عمل به کار گیرند.

یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد دانشگاه صنعتی اراک، ارتباط نزدیک با صنایع بزرگ کشور است. این دانشگاه با شرکت‌ها و کارخانه‌های مهمی مانند شرکت آلومینیوم ایران (ایرالکو)، شرکت ماشین‌سازی اراک، پتروشیمی شازند و صنایع فولاد اراک همکاری تنگاتنگی دارد. این همکاری‌ها به صورت پروژه‌های تحقیقاتی مشترک، کارآموزی دانشجویان و برگزاری دوره‌های تخصصی نمود پیدا می‌کند. این ارتباط صنعتی باعث شده تا فارغ‌التحصیلان این دانشگاه از مهارت‌های عملی بالایی برخوردار بوده و به راحتی جذب بازار کار شوند.

اهمیت دانشگاه صنعتی اراک در نظام آموزش عالی ایران از چند جنبه قابل بررسی است. اولاً، این دانشگاه به عنوان یکی از مراکز اصلی تربیت مهندس در منطقه مرکزی ایران، نقش کلیدی در تأمین نیروی انسانی متخصص برای صنایع بزرگ این منطقه ایفا می‌کند. ثانیاً، با توجه به رویکرد پژوهش‌محور خود، در حل مسائل فنی و صنعتی کشور مشارکت فعال دارد و پروژه‌های زیادی را با هدف بومی‌سازی فناوری‌های پیشرفته انجام داده است. ثالثاً، این دانشگاه با برگزاری همایش‌ها و کنفرانس‌های علمی ملی و بین‌المللی، به ارتقای سطح علمی و فناوری کشور کمک می‌کند.

در مجموع، دانشگاه صنعتی اراک به دلیل تاریخچه غنی، جایگاه علمی قوی، ارتباط گسترده با صنعت و تأثیرگذاری در توسعه منطقه‌ای و ملی، یکی از دانشگاه‌های برتر صنعتی ایران محسوب می‌شود و نقش مهمی در پیشبرد اهداف علمی و صنعتی کشور دارد.

دانشگاه صنعتی اراک یکی از دانشگاه‌های معتبر و صنعتی ایران است که در شهر اراک، مرکز استان مرکزی، واقع شده است. تاریخچه تأسیس این دانشگاه به اوایل دهه ۱۳۶۰ خورشیدی بازمی‌گردد، زمانی که نیاز به تربیت نیروی متخصص در زمینه‌های فنی و مهندسی در منطقه صنعتی اراک (که به دلیل وجود صنایع سنگین مانند ماشین‌سازی، آلومینیوم‌سازی و پتروشیمی شهرت دارد) احساس می‌شد.

سال تأسیس و بنیان‌گذاران:
دانشگاه صنعتی اراک در سال ۱۳۶۲ خورشیدی (۱۹۸۳ میلادی) با نام «آموزشکده فنی اراک» فعالیت خود را آغاز کرد. این مرکز در ابتدا زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و با حمایت مسئولان استان مرکزی، به‌ویژه صنایع بزرگ منطقه، تأسیس شد. بنیان‌گذاران اصلی این دانشگاه، گروهی از استادان و مهندسان برجسته صنعتی و دانشگاهی بودند که با هدف ایجاد پلی میان صنعت و آموزش عالی، گام برداشتند. از جمله شخصیت‌های کلیدی می‌توان به دکتر محمدحسین رفیعی (از چهره‌های علمی و صنعتی) و مهندس علی‌اکبر حیدری (از مدیران صنایع ماشین‌سازی اراک) اشاره کرد که در شکل‌گیری اولیه آن نقش مؤثری داشتند.

مراحل توسعه:

• مرحله اول (۱۳۶۲-۱۳۷۰): این مرکز در ابتدا در ساختمانی کوچک در جنوب شهر اراک با پذیرش دانشجو در رشته‌های محدود مانند الکترونیک و مکانیک آغاز به کار کرد.
• مرحله دوم (۱۳۷۰-۱۳۸۰): در سال ۱۳۷۲، با تصویب شورای گسترش آموزش عالی، به «دانشکده فنی و مهندسی اراک» ارتقا یافت و رشته‌های جدیدی مانند مهندسی شیمی و عمران به آن اضافه شد. در این دوره، زمینی به مساحت ۳۰ هکتار در منطقه پردیسان اراک برای احداث ساختمان جدید اختصاص یافت.
• مرحله سوم (۱۳۸۰-۱۳۹۰): در سال ۱۳۸۵، با ارتقا به «دانشگاه صنعتی اراک»، این مرکز به یکی از قطب‌های آموزشی و پژوهشی صنعتی در غرب ایران تبدیل شد. دانشکده‌های تخصصی مانند مهندسی برق، مهندسی صنایع و مهندسی مواد تأسیس شدند.
• مرحله چهارم (۱۳۹۰ تاکنون): دانشگاه با راه‌اندازی مقاطع تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکتری) و ایجاد مراکز تحقیقاتی مانند «مرکز تحقیقات فناوری‌های نوین» و «پارک علم و فناوری»، به توسعه کیفی روی آورد.

تحولات مهم و نقاط عطف تاریخی:

• ۱۳۷۲: ارتقا از آموزشکده به دانشکده فنی و مهندسی و آغاز ساخت پردیس جدید.
• ۱۳۸۵: تصویب نهایی به عنوان دانشگاه صنعتی و استقلال کامل اداری و مالی.
• ۱۳۹۰: راه‌اندازی اولین دوره دکتری در رشته مهندسی مکانیک.
• ۱۳۹۵: امضای تفاهم‌نامه همکاری با صنایع بزرگ اراک (مانند شرکت ماشین‌سازی و آلومینیوم‌سازی) برای پروژه‌های پژوهشی مشترک.
• ۱۴۰۰: کسب رتبه برتر در جشنواره ملی پژوهش و فناوری و افزایش تعداد دانشجویان به بیش از ۸ هزار نفر.

این دانشگاه امروزه با ۱۰ دانشکده و ۵۰ رشته تحصیلی در مقاطع مختلف، نقش کلیدی در توسعه صنعتی و علمی استان مرکزی ایفا می‌کند.

استان مرکزی، شهر اراک. دانشگاه صنعتی اراک در شهر اراک و در کیلومتر ۵ جاده اراک-تهران (جاده قدیم تهران) واقع شده است. این دانشگاه دارای یک پردیس اصلی است و پردیس یا شعبه دیگری در سایر شهرها یا استان‌ها ندارد.

دانشگاه صنعتی اراک روی نقشه‌ی ایران‌گاه

دانشگاه صنعتی اراک در شهرستان اراک در استان مرکزی قرار دارد. استان مرکزی در ایران‌گاه ۳ دانشگاه دولتی ثبت‌شده دارد.

• راهنمای شهر اراک — تاریخ، جاذبه‌ها و اطلاعات شهری
• استان مرکزی — شهرستان‌ها، جغرافیا و اطلاعات استان
• روستاهای شهرستان اراک — ۲۰۰ آبادی
• روستاهای استان مرکزی — ۱٬۱۱۸ آبادی
• اوقات شرعی اراک — اذان صبح، ظهر و مغرب

دانشگاه‌های دیگر استان مرکزی

• دانشگاه اراک — تاسیس ۱۳۵۰، شهرستان اراک
• دانشگاه تفرش — تاسیس ۱۳۷۰، شهرستان تفرش

فهرست کامل دانشگاه‌های کشور را در صفحه‌ی دانشگاه‌های ایران ببینید.

تعداد دانشجویان و اعضای هیئت علمی دانشگاه صنعتی اراک به شرح زیر است:

• تعداد دانشجو: حدود ۴,۵۰۰ نفر

  • کارشناسی: حدود ۳,۲۰۰ نفر
  • کارشناسی ارشد: حدود ۱,۱۰۰ نفر
  • دکتری تخصصی: حدود ۲۰۰ نفر

• تعداد اعضای هیئت علمی: حدود ۲۰۰ نفر (شامل اساتید تمام وقت با درجات علمی مختلف از استادیار تا استاد تمام).

توجه داشته باشید که این ارقام تقریبی و بر اساس آخرین آمار رسمی منتشر شده (تا سال ۱۴۰۲) است و ممکن است با تغییرات سالانه (مانند پذیرش دانشجویان جدید یا جذب هیئت علمی) اندکی تفاوت داشته باشد.

دانشگاه صنعتی اراک با برخورداری از امکانات و تجهیزات متنوع، محیطی مناسب برای تحصیل و پژوهش فراهم کرده است. در ادامه، این امکانات به صورت دسته‌بندی‌شده ارائه می‌شوند:

کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی:
دانشگاه دارای کتابخانه مرکزی با مجموعه‌ای غنی از کتب تخصصی، پایان‌نامه‌ها و مجلات علمی فارسی و لاتین است. این کتابخانه به سیستم جستجوی الکترونیکی مجهز بوده و امکان دسترسی به پایگاه‌های داده معتبر (مانند ScienceDirect و Springer) را فراهم می‌کند. همچنین کتابخانه‌های تخصصی در دانشکده‌ها (مانند مهندسی برق و مکانیک) وجود دارد.

آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های آموزشی:
دانشگاه دارای آزمایشگاه‌های پیشرفته در رشته‌های مهندسی مانند مکانیک (شامل ترمودینامیک، مقاومت مصالح و دینامیک)، برق (الکترونیک، قدرت و مخابرات)، شیمی (شیمی تجزیه و پلیمر) و کامپیوتر (شبکه و هوش مصنوعی) است. کارگاه‌های ماشین‌افزار، جوشکاری و ریخته‌گری نیز با تجهیزات مدرن (مانند دستگاه‌های CNC) برای آموزش عملی در دسترس هستند.

سالن‌های ورزشی و امکانات رفاهی:
مجموعه ورزشی دانشگاه شامل سالن‌های سرپوشیده برای ورزش‌های والیبال، بسکتبال، فوتسال و بدمینتون، همچنین زمین چمن مصنوعی فوتبال، پیست دو و میدانی و سالن بدنسازی با تجهیزات مدرن است. استخر سرپوشیده و سونا نیز برای استفاده دانشجویان و اساتید فعال هستند.

مراکز فرهنگی و هنری:
فعالیت‌های فرهنگی از طریق کانون‌های دانشجویی (مانند کانون شعر، تئاتر، موسیقی و فیلم) و تشکل‌های اسلامی انجام می‌شود. سالن اجتماعات مرکزی با ظرفیت ۵۰۰ نفر برای برگزاری همایش‌ها، جشنواره‌ها و اردوهای فرهنگی-تفریحی (مانند اردوهای راهیان نور) مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین نمازخانه مرکزی و کتابخانه تخصصی مذهبی در محوطه دانشگاه وجود دارد.

فضای سبز و محیط زیست:
محوطه دانشگاه با درختان کهنسال، چمن‌کاری گسترده و حوضچه‌های آب، فضایی دلنشین برای استراحت و مطالعه ایجاد کرده است. مسیرهای پیاده‌روی و نیمکت‌های چوبی در نقاط مختلف تعبیه شده و سیستم آبیاری قطره‌ای برای حفظ منابع آب استفاده می‌شود.

سلف‌سرویس و رستوران‌ها:
دانشگاه دارای سلف‌سرویس مرکزی با ظرفیت پذیرایی همزمان ۸۰۰ نفر است که وعده‌های غذایی (صبحانه، ناهار و شام) را با منوی متنوع و قیمت‌های یارانه‌ای ارائه می‌دهد. همچنین بوفه‌های متعدد در دانشکده‌ها و خوابگاه‌ها، میان‌وعده‌های سبک و نوشیدنی‌های سرد/گرم عرضه می‌کنند.

سایر امکانات:

• مرکز بهداشت و درمان: با پزشک عمومی، دندانپزشک و مشاوره روانشناسی
• خوابگاه‌های دانشجویی: مجهز به اینترنت، سالن مطالعه و اتاق‌های ۲ تا ۴ نفره
• مرکز کامپیوتر و اینترنت: با دسترسی ۲۴ ساعته به شبکه پرسرعت
• پارکینگ عمومی: با ظرفیت ۵۰۰ خودرو برای اساتید و دانشجویان

این امکانات، دانشگاه صنعتی اراک را به محیطی پویا و کامل برای رشد علمی و فرهنگی تبدیل کرده است.

دانشگاه صنعتی اراک برای اسکان دانشجویان خود، به ویژه دانشجویان غیربومی، خوابگاه‌های متنوعی در اختیار دارد. این خوابگاه‌ها به دو دسته اصلی خوابگاه‌های خودگردان و خوابگاه‌های دولتی تقسیم می‌شوند. تعداد کل خوابگاه‌های تحت پوشش این دانشگاه حدود 7 الی 8 بلوک است که در مجتمع‌های مختلفی مانند خوابگاه‌های «شهید بهشتی»، «شهید رجایی» و «فاطمیه» (ویژه خواهران) واقع شده‌اند.

ظرفیت و شرایط اسکان: ظرفیت هر بلوک بسته به نوع اتاق‌ها متفاوت است. اتاق‌ها معمولاً به صورت 2، 3 یا 4 نفره طراحی شده‌اند. خوابگاه‌های دولتی اولویت اسکان با دانشجویان کارشناسی است و خوابگاه‌های خودگردان (مانند برخی بلوک‌های شهید بهشتی) با هزینه بالاتر، برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی یا متقاضیان با اولویت کمتر در نظر گرفته می‌شود. شرایط اسکان شامل رعایت مقررات انضباطی، عدم استفاده از وسایل گرمایشی غیرمجاز و سکونت در طول ترم تحصیلی است.

امکانات: خوابگاه‌ها از امکانات اولیه مانند تخت، میز، صندلی، کمد، یخچال و سیستم سرمایشی و گرمایشی (کولر آبی یا گازی و رادیاتور) برخوردارند. سرویس‌های بهداشتی و حمام معمولاً به صورت اشتراکی در هر طبقه یا بلوک تعبیه شده است. امکانات رفاهی شامل سالن مطالعه، سالن تلویزیون، بوفه، اتاق اینترنت و نمازخانه در مجتمع خوابگاهی موجود است. سرویس اتوبوس دانشگاه نیز برای تردد دانشجویان از خوابگاه به محل دانشگاه ارائه می‌شود.

هزینه تقریبی و ثبت‌نام: هزینه خوابگاه بر اساس نوع (دولتی یا خودگردان) و تعداد نفرات اتاق متغیر است. برای خوابگاه‌های دولتی، مبلغ شهریه ثابت ترمی حدود 1 تا 3 میلیون تومان (بسته به ترم و نوسانات) است. خوابگاه‌های خودگردان معمولاً 3 تا 7 میلیون تومان به ازای هر ترم هزینه دارند. ثبت‌نام از طریق سامانه جامع امور دانشجویی صندوق رفاه (srdl.ir) انجام می‌شود. دانشجویان پس از اعلام فراخوان (معمولاً قبل از شروع هر ترم)، با ورود به سامانه و تکمیل فرم درخواست، اولویت‌بندی می‌شوند. پذیرش نهایی بر اساس معدل، بومی‌بودن و ظرفیت خوابگاه صورت می‌گیرد.

دانشگاه صنعتی اراک با هدف تأمین رفاه و آسایش دانشجویان، تسهیلات متنوعی در حوزه‌های مختلف ارائه می‌دهد. در بخش تغذیه، سلف‌سرویس‌های دانشگاه در دو نوبت ناهار و شام فعال هستند و وعده‌های غذایی با قیمت‌های یارانه‌ای و با رعایت استانداردهای بهداشتی توزیع می‌شوند. دانشجویان می‌توانند از طریق سامانه تغذیه، وعده‌های خود را رزرو کنند.

برای سلامت و ورزش، باشگاه‌های ورزشی مجهز به امکانات بدنسازی، سالن‌های چندمنظوره برای رشته‌های والیبال، بسکتبال، فوتسال و تنیس روی میز هستند. همچنین استخر سرپوشیده دانشگاه با سیستم تصفیه مدرن و رختکن مجزا برای برادران و خواهران، در روزهای هفته فعال است و دانشجویان می‌توانند با ثبت‌نام در ترم‌های آموزشی از آن استفاده کنند.

کتابخانه مرکزی دانشگاه با فضایی آرام و مدرن، بیش از ۵۰ هزار جلد کتاب تخصصی و عمومی، منابع دیجیتال، پایگاه‌های اطلاعاتی علمی و سالن‌های مطالعه مجزا (برادران و خواهران) را ارائه می‌دهد. خدمات امانت کتاب، اینترنت رایگان و پرینت نیز در دسترس است.

برای تفریح و نشاط، فضاهای تفریحی شامل باغچه‌های سبز، محوطه‌های نشیمن، نمازخانه، سالن سینما و آمفی‌تئاتر برای برگزاری جشن‌ها و برنامه‌های فرهنگی وجود دارد. درمانگاه دانشگاه با پزشک عمومی، خدمات ویزیت رایگان، پانسمان و تزریقات را در ساعات اداری ارائه می‌دهد و در موارد اورژانسی، دانشجویان به بیمارستان‌های سطح شهر ارجاع داده می‌شوند. همچنین مرکز مشاوره دانشجویی با حضور روانشناسان و مشاوران تحصیلی، خدمات مشاوره فردی، گروهی، روان‌سنجی و کارگاه‌های مهارت‌های زندگی را به‌صورت رایگان و محرمانه برگزار می‌کند تا دانشجویان در زمینه‌های تحصیلی، شغلی و شخصی حمایت شوند.

دانشگاه صنعتی اراک با توجه به موقعیت جغرافیایی خود در جنوب شرقی شهر، امکانات حمل‌ونقل دانشجویی متنوعی را فراهم کرده است. این دانشگاه سرویس‌های ایاب‌وذهاب ویژه‌ای برای دانشجویان ارائه می‌دهد که عمدتاً از طریق اتوبوس‌های اختصاصی در مسیرهای اصلی شهر، به‌ویژه از میادین و پایانه‌های مرکزی مانند میدان شهدا و پایانه مسافربری، تردد می‌کنند. این سرویس‌ها در دو نوبت صبح و عصر، متناسب با برنامه آموزشی، فعال هستند و هزینه آن‌ها نسبت به نرخ عمومی حمل‌ونقل شهری کمتر است.

از نظر دسترسی به حمل‌ونقل عمومی، دانشگاه در مجاورت بلوارهای اصلی قرار دارد و ایستگاه‌های اتوبوس شهری در نزدیکی درب اصلی آن موجود است که دانشجویان را به مناطق مختلف شهر متصل می‌کند. با این حال، شهر اراک فاقد خطوط مترو و سامانه BRT (اتوبوس تندرو) است؛ بنابراین، گزینه‌های اصلی حمل‌ونقل دانشجویی به سرویس‌های اختصاصی دانشگاه و اتوبوس‌های شهری محدود می‌شود. به‌تازگی، دانشگاه اقدام به افزایش ناوگان و بهبود زمان‌بندی سرویس‌ها کرده است تا نیازهای جابجایی دانشجویان را بهتر پوشش دهد.

دانشگاه صنعتی اراک یکی از دانشگاه‌های معتبر صنعتی ایران است که در رتبه‌بندی‌های داخلی و بین‌المللی جایگاه قابل قبولی دارد. در رتبه‌بندی ISC (مرکز استنادی علوم جهان اسلام) که یکی از معتبرترین نظام‌های ارزیابی داخلی است، این دانشگاه معمولاً در رتبه‌های حدود ۵۰ تا ۷۰ در میان دانشگاه‌های جامع و صنعتی کشور قرار می‌گیرد. در رتبه‌بندی وبومتریکس (Webometrics) که بر اساس حضور و تأثیر وب‌سایت دانشگاه‌هاست، دانشگاه صنعتی اراک در رتبه‌های حدود ۸۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ جهانی و در سطح ملی در رتبه‌های ۸۰ تا ۱۰۰ جای دارد.

در نظام رتبه‌بندی تایمز (Times Higher Education) که شاخص‌هایی مانند آموزش، پژوهش، استنادات و درآمد صنعتی را ارزیابی می‌کند، این دانشگاه معمولاً در رتبه‌های ۱۰۰۰+ جهانی و در میان دانشگاه‌های جوان و صنعتی ایران در رتبه‌های متوسط رو به بالا قرار می‌گیرد. از نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران، دانشگاه صنعتی اراک در گروه دانشگاه‌های صنعتی نوع دوم (توسعه‌یافته) رتبه‌بندی می‌شود و در ارزیابی‌های سالانه، معمولاً در رتبه‌های ۴۰ تا ۶۰ در میان دانشگاه‌های صنعتی کشور قرار دارد. این دانشگاه در زمینه مهندسی‌های مکانیک، برق و مواد عملکرد بهتری دارد.

دانشگاه صنعتی اراک یکی از دانشگاه‌های معتبر صنعتی ایران است که دانشکده‌های خود را در حوزه‌های فنی، مهندسی و علوم پایه سازماندهی کرده است. در ادامه، فهرست کامل دانشکده‌های این دانشگاه به‌صورت دسته‌بندی‌شده ارائه می‌شود:

دانشکده‌های فنی و مهندسی

• دانشکده مهندسی برق: شامل گروه‌های آموزشی مهندسی برق (گرایش‌های قدرت، کنترل، مخابرات و الکترونیک).
• دانشکده مهندسی مکانیک: با گروه‌های مهندسی مکانیک (طراحی جامدات، تبدیل انرژی و ساخت و تولید).
• دانشکده مهندسی عمران: شامل گروه‌های مهندسی عمران (گرایش‌های سازه، زلزله، ژئوتکنیک و آب و سازه‌های هیدرولیکی).
• دانشکده مهندسی صنایع: با گروه‌های مهندسی صنایع (گرایش‌های تولید صنعتی، بهینه‌سازی سیستم‌ها و لجستیک).
• دانشکده مهندسی مواد و متالورژی: شامل گروه‌های مهندسی مواد (شناسایی و انتخاب مواد، شکل‌دهی و خواص مواد).
• دانشکده مهندسی کامپیوتر و فناوری اطلاعات: با گروه‌های مهندسی کامپیوتر (نرم‌افزار، سخت‌افزار و فناوری اطلاعات).

دانشکده علوم پایه

• دانشکده علوم پایه: شامل گروه‌های آموزشی ریاضی، فیزیک، شیمی و زیست‌شناسی که دروس پایه را برای سایر رشته‌ها پوشش می‌دهند.

دانشکده‌های میان‌رشته‌ای و تخصصی

• دانشکده مهندسی شیمی: با گروه‌های مهندسی شیمی (گرایش‌های فرآیند، پلیمر و نفت).
• دانشکده مهندسی نفت و پتروشیمی: شامل گروه‌های مهندسی نفت (اکتشاف، حفاری و بهره‌برداری) و مهندسی پتروشیمی.

دانشکده‌های دیگر

• دانشکده مدیریت و حسابداری: با گروه‌های مدیریت صنعتی، مدیریت فناوری اطلاعات و حسابداری.
• دانشکده فنی و مهندسی (پردیس): شامل برخی رشته‌های فنی و مهندسی در مقاطع کاردانی و کارشناسی.

این ساختار، دانشگاه صنعتی اراک را به یکی از مراکز آموزشی و پژوهشی مهم در غرب ایران تبدیل کرده است.

دانشگاه صنعتی اراک به عنوان یکی از دانشگاه‌های معتبر مهندسی و صنعتی ایران، طیف گسترده‌ای از رشته‌های تحصیلی را در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری ارائه می‌دهد. این دانشگاه با تمرکز بر علوم پایه و مهندسی، به ویژه در حوزه‌های فنی و صنعتی، شناخته می‌شود.

در مقطع کارشناسی، دانشگاه صنعتی اراک رشته‌های متنوعی را در دانشکده‌های مختلف ارائه می‌دهد. از جمله رشته‌های پرطرفدار و معروف می‌توان به مهندسی برق (گرایش‌های قدرت، الکترونیک و مخابرات)، مهندسی مکانیک (با گرایش‌های طراحی جامدات، حرارت و سیالات و ساخت و تولید)، مهندسی عمران (با گرایش‌های عمران عمومی و نقشه‌برداری) و مهندسی کامپیوتر (با گرایش نرم‌افزار) اشاره کرد. همچنین رشته‌هایی مانند مهندسی صنایع، مهندسی شیمی، مهندسی مواد و مهندسی معدن نیز در این مقطع ارائه می‌شوند. در دانشکده علوم پایه، رشته‌های ریاضیات و کاربردها، فیزیک و شیمی نیز وجود دارند.

در مقطع کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی اراک تنوع بیشتری دارد و رشته‌های تخصصی‌تری را پوشش می‌دهد. از جمله رشته‌های پرطرفدار در این مقطع می‌توان به مهندسی برق (با گرایش‌های سیستم‌های قدرت، مهندسی کنترل و مخابرات)، مهندسی مکانیک (با گرایش‌های تبدیل انرژی و طراحی کاربردی)، مهندسی عمران (با گرایش‌های سازه، زلزله، ژئوتکنیک و مهندسی آب و فاضلاب)، مهندسی کامپیوتر (با گرایش‌های هوش مصنوعی و معماری سیستم‌های کامپیوتری) و مهندسی صنایع (با گرایش‌های بهینه‌سازی سیستم‌ها و لجستیک و زنجیره تامین) اشاره کرد. همچنین رشته‌هایی مانند مهندسی مواد، مهندسی شیمی، مهندسی معدن و مهندسی پزشکی (بیومواد) نیز در این مقطع ارائه می‌شوند.

در مقطع دکتری، دانشگاه صنعتی اراک رشته‌های محدودتری دارد اما در سطح تخصصی بالا. از جمله رشته‌های دکتری می‌توان به مهندسی برق (با گرایش سیستم‌های قدرت)، مهندسی مکانیک (با گرایش تبدیل انرژی)، مهندسی عمران (با گرایش سازه)، مهندسی کامپیوتر (با گرایش هوش مصنوعی) و مهندسی صنایع (با گرایش بهینه‌سازی) اشاره کرد. همچنین در برخی سال‌ها، رشته‌هایی مانند مهندسی شیمی و مهندسی مواد نیز در مقطع دکتری دانشجو می‌پذیرند.

در مجموع، رشته‌های مهندسی برق، مکانیک، عمران و کامپیوتر به دلیل ارتباط مستقیم با بازار کار صنعتی ایران و وجود اساتید مجرب، از محبوب‌ترین و پرطرفدارترین رشته‌های دانشگاه صنعتی اراک در تمام مقاطع تحصیلی محسوب می‌شوند.

دانشگاه صنعتی اراک به عنوان یکی از مراکز آموزش عالی مهندسی در ایران، مزایا و معایب خاص خود را دارد. در ادامه، این موارد به صورت متوازن تحلیل می‌شوند:

مزایا:

1. تخصص در رشته‌های فنی و مهندسی: این دانشگاه با تمرکز بر رشته‌های صنعتی مانند مهندسی مکانیک، برق، مواد و شیمی، آموزش تخصصی و عملی مناسبی ارائه می‌دهد. وجود آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مجهز، فرصت یادگیری عملی را افزایش می‌دهد.
2. ارتباط با صنعت: به دلیل نزدیکی به شهرک‌های صنعتی اراک (مانند شهرک صنعتی امیرکبیر و هپکو)، دانشجویان امکان کارآموزی و پروژه‌های صنعتی دارند که شانس اشتغال را بالا می‌برد.
3. هزینه‌های پایین‌تر زندگی: نسبت به کلانشهرهایی مانند تهران، هزینه مسکن و خوراک در اراک کمتر است و این برای دانشجویان غیربومی مزیت محسوب می‌شود.
4. اساتید مجرب و باانگیزه: بسیاری از اساتید این دانشگاه تجربه صنعتی دارند و به دلیل کلاس‌های کمتراکم (در مقایسه با دانشگاه‌های بزرگ)، ارتباط مؤثرتری با دانشجویان برقرار می‌کنند.

معایب:

1. محدودیت در تنوع رشته‌ها: این دانشگاه عمدتاً بر رشته‌های فنی متمرکز است و رشته‌های علوم انسانی، هنر یا پزشکی را پوشش نمی‌دهد. برای دانشجویانی که به دنبال تحصیلات میان‌رشته‌ای هستند، گزینه محدودی است.
2. آلودگی هوای اراک: شهر اراک به دلیل وجود صنایع سنگین (مانند پالایشگاه و پتروشیمی) با آلودگی هوا مواجه است که می‌تواند بر سلامت و کیفیت زندگی دانشجویان تأثیر منفی بگذارد.
3. فقدان امکانات رفاهی مدرن: خوابگاه‌ها و امکانات تفریحی (مانند سالن‌های ورزشی و فضاهای فرهنگی) در مقایسه با دانشگاه‌های بزرگ‌تر مانند صنعتی شریف یا تهران، سطح پایین‌تری دارند.
4. فرصت‌های تحقیقاتی محدودتر: به دلیل بودجه کمتر و تعداد پروژه‌های پژوهشی بین‌المللی، دانشجویان ممکن است برای انتشار مقاله در مجلات معتبر یا همکاری با محققان خارجی با چالش مواجه شوند.

نتیجه‌گیری: دانشگاه صنعتی اراک برای دانشجویانی که به دنبال آموزش عملی در رشته‌های فنی با هزینه پایین و ارتباط با صنعت هستند، انتخاب مناسبی است. با این حال، محدودیت در تنوع رشته‌ها، آلودگی هوا و امکانات رفاهی متوسط، چالش‌های اصلی آن محسوب می‌شوند.

دانشگاه صنعتی اراک یکی از دانشگاه‌های معتبر صنعتی ایران است که پذیرش در آن عمدتاً از طریق آزمون سراسری (کنکور) سازمان سنجش آموزش کشور انجام می‌شود. مسیرهای اصلی پذیرش به شرح زیر است:

1. پذیرش از طریق کنکور سراسری: اصلی‌ترین روش، شرکت در کنکور سراسری رشته‌های ریاضی و فنی (برای اکثر رشته‌ها) و علوم تجربی (برای برخی رشته‌های مرتبط) است. داوطلبان بر اساس رتبه کسب‌شده و ظرفیت هر رشته، انتخاب رشته کرده و پس از اعلام نتایج نهایی، پذیرفته می‌شوند. این روش برای مقاطع کارشناسی پیوسته و کارشناسی ارشد (از طریق کنکور کارشناسی ارشد) و دکتری (از طریق کنکور دکتری) کاربرد دارد.

2. پذیرش از طریق المپیادهای علمی: دانش‌آموزان ممتاز دارای مدال طلا، نقره یا برنز المپیادهای علمی کشوری (مانند ریاضی، فیزیک، شیمی، کامپیوتر و زیست‌شناسی) می‌توانند بدون شرکت در کنکور و با ارائه مدارک و تأیید بنیاد ملی نخبگان، در رشته‌های مرتبط پذیرش شوند. این روش معمولاً برای مقطع کارشناسی است.

3. سهمیه‌های مختلف: در پذیرش از طریق کنکور، سهمیه‌های مختلفی اعمال می‌شود که شامل سهمیه ایثارگران (خانواده شهدا، جانبازان و آزادگان)، سهمیه رزمندگان، سهمیه مناطق (مناطق ۱، ۲ و ۳ بر اساس سطح توسعه‌یافتگی) و سهمیه بهیاران (برای رشته‌های پزشکی) است. این سهمیه‌ها درصدی از ظرفیت را به خود اختصاص می‌دهند و داوطلبان با اولویت سهمیه ارزیابی می‌شوند.

4. آزمون‌های دیگر و شرایط خاص: برای مقطع کارشناسی ارشد و دکتری، علاوه بر کنکور، پذیرش از طریق آزمون‌های اختصاصی دانشگاه (در صورت اعلام) یا استعداد درخشان (با معدل بالا و رتبه برتر) امکان‌پذیر است. همچنین، پذیرش بدون کنکور در برخی رشته‌های کارشناسی ناپیوسته (با مدرک کاردانی) و پذیرش بر اساس سوابق تحصیلی (معدل دیپلم) در برخی رشته‌های کارشناسی پیوسته با ظرفیت محدود انجام می‌شود. شرایط خاص هر مقطع شامل داشتن مدرک دیپلم یا پیش‌دانشگاهی (برای کارشناسی) و مدرک کارشناسی (برای کارشناسی ارشد) و مدرک کارشناسی ارشد (برای دکتری) است. همچنین، داوطلبان باید از نظر معدل و رتبه حدنصاب لازم را کسب کنند.

با توجه به اطلاعات موجود در سال‌های اخیر (۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲)، رتبه‌های قبولی در رشته‌های پرطرفدار دانشگاه صنعتی اراک به تفکیک مناطق و نوع کنکور به شرح زیر است. لازم به ذکر است که این ارقام تقریبی بوده و هر سال بسته به ظرفیت و داوطلبان تغییر می‌کنند.

رشته مهندسی برق (گرایش‌های قدرت و الکترونیک):

• منطقه ۱: رتبه‌های بین ۱۵,۰۰۰ تا ۲۵,۰۰۰ در کنکور ریاضی.
• منطقه ۲: رتبه‌های بین ۳۰,۰۰۰ تا ۴۵,۰۰۰.
• منطقه ۳: رتبه‌های بین ۴۵,۰۰۰ تا ۶۰,۰۰۰.
• کنکور کاردانی به کارشناسی: رتبه‌های حدود ۵,۰۰۰ تا ۱۰,۰۰۰.

رشته مهندسی مکانیک:

• منطقه ۱: رتبه ۲۰,۰۰۰ تا ۳۰,۰۰۰.
• منطقه ۲: رتبه ۳۵,۰۰۰ تا ۵۰,۰۰۰.
• منطقه ۳: رتبه ۵۰,۰۰۰ تا ۶۵,۰۰۰.
• کنکور کاردانی: رتبه‌های حدود ۷,۰۰۰ تا ۱۲,۰۰۰.

رشته مهندسی کامپیوتر:

• منطقه ۱: رتبه ۱۰,۰۰۰ تا ۱۸,۰۰۰.
• منطقه ۲: رتبه ۲۰,۰۰۰ تا ۳۵,۰۰۰.
• منطقه ۳: رتبه ۳۵,۰۰۰ تا ۵۰,۰۰۰.
• کنکور کاردانی: رتبه‌های ۴,۰۰۰ تا ۸,۰۰۰.

رشته مهندسی عمران:

• منطقه ۱: رتبه ۲۵,۰۰۰ تا ۴۰,۰۰۰.
• منطقه ۲: رتبه ۴۰,۰۰۰ تا ۵۵,۰۰۰.
• منطقه ۳: رتبه ۵۵,۰۰۰ تا ۷۰,۰۰۰.
• کنکور کاردانی: رتبه‌های ۱۰,۰۰۰ تا ۱۵,۰۰۰.

توجه: برای رشته‌های پرطرفدارتر مانند مهندسی کامپیوتر و برق، رقابت شدیدتر است و رتبه‌های بالاتر (نزدیک به محدوده پایین‌تر) شانس قبولی بیشتری دارند. همچنین، داوطلبان مناطق محروم (منطقه ۳) با رتبه‌های بالاتری پذیرفته می‌شوند. برای اطلاعات دقیق‌تر، مراجعه به دفترچه انتخاب رشته سازمان سنجش در سال جاری توصیه می‌شود.

دانشگاه صنعتی اراک به عنوان یکی از دانشگاه‌های برتر صنعتی کشور، عمدتاً در حوزه مهندسی و فناوری شناخته می‌شود و در برخی گرایش‌ها به دلیل ارتباط با صنایع منطقه‌ای و کیفیت آموزشی، پیشرو است. یکی از رشته‌های برتر این دانشگاه، مهندسی مکانیک است که در گرایش‌های طراحی جامدات، تبدیل انرژی و ساخت و تولید شهرت دارد. دلیل برتری آن، وجود آزمایشگاه‌های پیشرفته و همکاری نزدیک با صنایع خودروسازی و ماشین‌سازی اراک (مانند شرکت ماشین‌سازی اراک و هپکو) است که دانشجویان را با نیازهای واقعی صنعت آشنا می‌کند. همچنین، اساتید مجرب و پروژه‌های کاربردی، فارغ‌التحصیلان این رشته را برای بازار کار آماده می‌کند.

رشته مهندسی برق نیز با گرایش‌های قدرت و کنترل، از دیگر حوزه‌های قوی دانشگاه است. دلیل برتری آن، تمرکز بر سیستم‌های قدرت و اتوماسیون صنعتی است که به دلیل وجود نیروگاه‌ها و صنایع فولاد در استان مرکزی، تقاضای بالایی دارد. آزمایشگاه‌های مجهز به تجهیزات مدرن و پروژه‌های پژوهشی در زمینه شبکه‌های هوشمند، این رشته را متمایز کرده است.

مهندسی مواد و متالورژی نیز یکی دیگر از گرایش‌های شاخص است. نزدیکی به معادن سنگ آهن و صنایع فولاد (مانند فولاد اراک) باعث شده تا این رشته در زمینه فرآوری مواد و متالورژی استخراجی پیشرو باشد. تحقیقات در زمینه نانومواد و آلیاژهای پیشرفته نیز از دیگر عوامل برتری آن است.

در نهایت، مهندسی شیمی با گرایش‌های پلیمر و فرآیند، به دلیل ارتباط با پتروشیمی و صنایع شیمیایی منطقه، جایگاه خوبی دارد. وجود کارخانه‌های پتروشیمی و پالایشگاه در استان، فرصت‌های کارآموزی و تحقیقاتی را برای دانشجویان فراهم کرده است. به طور کلی، برتری این رشته‌ها به دلیل پیوند قوی با صنایع بومی، اساتید متخصص و امکانات آزمایشگاهی است.

این دانشگاه دولتی است و شهریه ندارد، فقط شهریه خوابگاه و سلف دریافت می‌شود.

دانشگاه صنعتی اراک برای حمایت از دانشجویان مستعد و نیازمند، انواع بورس‌ها، وام‌ها و کمک‌های تحصیلی را ارائه می‌دهد که عمدتاً از طریق صندوق رفاه دانشجویان وزارت علوم و منابع داخلی دانشگاه مدیریت می‌شوند. این حمایت‌ها شامل موارد زیر است:

انواع بورس‌ها:

• بورس استعداد درخشان: به دانشجویان ممتاز (رتبه‌های برتر کنکور یا معدل بالا) تعلق می‌گیرد و معمولاً شامل تخفیف شهریه یا کمک هزینه تحصیلی است. شرایط دریافت: معدل بالای ۱۷ و عدم مشروطی.
• بورس نیازمندی (بورس رفاهی): برای دانشجویان کم‌بضاعت که مدارک مالی (مانند معرفی‌نامه از کمیته امداد یا بهزیستی) ارائه دهند. مبلغ آن متغیر و معمولاً بین ۵ تا ۱۵ میلیون ریال در هر ترم است.
• بورس ورزشی یا فرهنگی: به دانشجویان فعال در زمینه ورزش قهرمانی یا فعالیت‌های فرهنگی-هنری با تایید معاونت دانشجویی اعطا می‌شود.

انواع وام‌ها (صندوق رفاه):

• وام تحصیلی: مبلغ پایه حدود ۲ تا ۴ میلیون ریال در ماه برای هر دانشجو (با نرخ سود ۴٪).
• وام مسکن (خوابگاه): برای دانشجویان غیربومی و ساکن خوابگاه، به‌صورت ودیعه یا کمک هزینه.
• وام ضروری: برای موارد خاص مانند درمان یا خرید تجهیزات آموزشی، تا سقف ۱۰ میلیون ریال.

نحوه درخواست:
دانشجویان باید در سامانه صندوق رفاه دانشجویان (refah.saorg.ir) ثبت‌نام کرده و مدارک لازم (مانند فرم‌های مالی، گواهی اشتغال به تحصیل، و مدارک نیازمندی) را بارگذاری کنند. پس از تأیید توسط کمیته رفاه دانشگاه، مبالغ به حساب دانشجو واریز می‌شود. مهلت ثبت‌نام معمولاً در ابتدای هر ترم از طریق اطلاعیه‌های دانشگاه اعلام می‌گردد. برای بورس‌های خاص، مصاحبه یا ارزیابی تکمیلی نیز ممکن است انجام شود.

دانشگاه صنعتی اراک در راستای بین‌المللی‌سازی فعالیت‌های علمی و پژوهشی خود، همکاری‌های قابل توجهی با دانشگاه‌ها و مراکز خارجی برقرار کرده است. این همکاری‌ها عمدتاً در قالب قراردادهای تبادل دانشجو، پروژه‌های مشترک تحقیقاتی و عضویت در شبکه‌های بین‌المللی شکل گرفته‌اند.

در زمینه تبادل دانشجو، این دانشگاه با چندین دانشگاه معتبر از جمله دانشگاه‌هایی در کشورهای آلمان، چین و ترکیه تفاهم‌نامه امضا کرده است. این قراردادها امکان تبادل سالانه دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری را فراهم می‌کنند که می‌توانند یک یا دو ترم تحصیلی را در دانشگاه میزبان بگذرانند. به عنوان مثال، برنامه تبادل با دانشگاه فنی برلین (آلمان) در رشته مهندسی مکانیک اجرا می‌شود و دانشجویان فرصت استفاده از آزمایشگاه‌های پیشرفته را دارند.

در بخش پروژه‌های مشترک تحقیقاتی، دانشگاه صنعتی اراک با مراکز تحقیقاتی مانند مؤسسه ماکس پلانک آلمان و دانشگاه علم و صنعت مالزی همکاری دارد. این پروژه‌ها عمدتاً در حوزه‌های فناوری نانو، انرژی‌های تجدیدپذیر و مهندسی مواد متمرکز هستند. به عنوان نمونه، پروژه مشترک با دانشگاه شانگهای چین روی بهینه‌سازی سلول‌های خورشیدی نتایجی در قالب مقالات ISI به همراه داشته است.

این دانشگاه همچنین عضویت فعال در شبکه‌های بین‌المللی مانند "اتحادیه دانشگاه‌های جهان اسلام" (FUIW) و "شبکه دانشگاه‌های فناوری ایران و آلمان" (GTI) دارد. عضویت در این شبکه‌ها امکان شرکت در کنفرانس‌های بین‌المللی، فرصت‌های مطالعاتی اساتید و دریافت گرنت‌های تحقیقاتی مشترک را فراهم کرده است. در مجموع، این همکاری‌ها به ارتقای جایگاه علمی دانشگاه و افزایش تبادل دانش فنی کمک شایانی کرده است.

دانشگاه صنعتی اراک به عنوان یکی از دانشگاه‌های معتبر صنعتی ایران، چندین مجله علمی و نشریه تخصصی در حوزه‌های فنی و مهندسی منتشر می‌کند که نقش مهمی در انتشار یافته‌های پژوهشی دارند. از جمله مهم‌ترین این نشریات می‌توان به "مجله مهندسی مکانیک و انرژی" (Journal of Mechanical Engineering and Energy) اشاره کرد که به زبان انگلیسی منتشر می‌شود و مقالاتی در زمینه‌های طراحی مکانیک، انرژی‌های تجدیدپذیر و سیستم‌های حرارتی ارائه می‌دهد. این مجله دارای ضریب تأثیر (Impact Factor) نسبتاً پایینی است و در پایگاه‌های بین‌المللی مانند Scopus و ISC نمایه می‌شود، اما به دلیل تخصصی بودن، در میان محققان داخلی و منطقه‌ای محبوبیت دارد.

دیگر نشریه برجسته این دانشگاه، "مجله مهندسی برق و کامپیوتر" (Journal of Electrical and Computer Engineering) است که به دو زبان فارسی و انگلیسی منتشر می‌شود و حوزه‌هایی مانند سیستم‌های قدرت، الکترونیک و هوش مصنوعی را پوشش می‌دهد. اعتبار این مجله در سطح ملی خوب است و در ارزیابی‌های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، رتبه "الف" را دارد. همچنین، نشریه "علوم و مهندسی مواد" (Materials Science and Engineering) با تمرکز بر متالورژی، نانومواد و پلیمرها منتشر می‌شود که ضریب تأثیر آن در حدود ۰.۵ تا ۱ است و در پایگاه ISC نمایه شده است.

به طور کلی، مجلات دانشگاه صنعتی اراک عمدتاً در سطح ملی و منطقه‌ای معتبر هستند و ضریب تأثیر آن‌ها در مقایسه با مجلات بین‌المللی برتر پایین‌تر است، اما برای پژوهشگران داخلی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی منابع ارزشمندی محسوب می‌شوند. این نشریات تحت نظارت هیئت تحریریه متخصص و با فرآیند داوری همتا منتشر می‌شوند و به ترویج علم در حوزه‌های صنعتی کمک می‌کنند.

دانشگاه صنعتی اراک با هدف ارتباط مؤثر با صنعت و اقتصاد، قراردادها و پروژه‌های صنعتی متعددی را در قالب تفاهم‌نامه‌های همکاری و طرح‌های پژوهشی اجرا کرده است. این دانشگاه با شرکت‌های بزرگ صنعتی استان مرکزی، از جمله صنایع فلزی، پتروشیمی، خودروسازی و انرژی، همکاری نزدیکی دارد. یکی از زمینه‌های اصلی همکاری، انجام پروژه‌های کاربردی در حوزه مهندسی مکانیک، برق، مواد و شیمی است که به حل مشکلات تولید، بهبود بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها کمک می‌کند. برای مثال، دانشگاه در بهینه‌سازی فرآیندهای ذوب و ریخته‌گری در کارخانه‌های فولاد و آلومینیوم نقش داشته است.

علاوه بر این، دانشگاه صنعتی اراک با ایجاد مراکز رشد و پارک علم و فناوری، بستری برای تجاری‌سازی ایده‌ها و جذب سرمایه‌گذاری فراهم کرده است. این مراکز از شرکت‌های دانش‌بنیان و استارت‌آپ‌ها حمایت می‌کنند و محصولاتی مانند قطعات صنعتی، سیستم‌های کنترل هوشمند و مواد پیشرفته را به بازار عرضه می‌کنند. همچنین، برگزاری دوره‌های آموزشی و کارآموزی برای دانشجویان و کارکنان صنایع، بخش دیگری از این همکاری‌هاست که به انتقال دانش فنی و تربیت نیروی متخصص می‌انجامد.

در مجموع، این تعاملات نه‌تنها به توسعه فناوری و افزایش تولید ملی کمک کرده، بلکه منبع درآمدی برای دانشگاه ایجاد و ارتباط آن را با اقتصاد منطقه تقویت نموده است.

دانشگاه صنعتی اراک در سال‌های اخیر روند رو به رشدی در انتشار مقالات ISI توسط اعضای هیئت علمی خود داشته است. بر اساس آمارهای موجود، تعداد مقالات منتشرشده در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی مانند Web of Science و Scopus به طور متوسط سالانه حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ مقاله بوده است. این تعداد با توجه به محدودیت تعداد اعضای هیئت علمی (حدود ۲۰۰ نفر) نشان‌دهنده بهره‌وری علمی قابل قبولی است.

کیفیت مقالات نیز بهبود یافته و بخش قابل توجهی از آن‌ها در مجلات با ضریب تأثیر بالا (Q1 و Q2) منتشر شده است. حوزه‌های برتر انتشار شامل مهندسی مکانیک (به‌ویژه طراحی و ساخت، ترمودینامیک)، مهندسی برق (سیستم‌های قدرت و الکترونیک)، مهندسی شیمی (کاتالیست و فرآیندهای جداسازی)، و مهندسی مواد (نانومواد و خواص مکانیکی) هستند. همچنین در حوزه‌های بین‌رشته‌ای مانند انرژی‌های تجدیدپذیر و مهندسی محیط زیست نیز مقالات شاخصی دیده می‌شود. این دستاوردها نشان‌دهنده تمرکز دانشگاه بر پژوهش‌های کاربردی و بین‌المللی است.

دانشگاه صنعتی اراک به عنوان یکی از دانشگاه‌های مطرح صنعتی کشور، عمدتاً در رشته‌های مهندسی و فنی متمرکز است. در رتبه‌بندی‌های داخلی مانند رتبه‌بندی ISC و نظام‌های ارزیابی وزارت علوم، این دانشگاه در رشته‌های مهندسی مکانیک، مهندسی برق (به ویژه گرایش قدرت و کنترل)، مهندسی شیمی و مهندسی مواد از جایگاه قابل قبولی برخوردار است. به طور معمول، این دانشگاه در میان دانشگاه‌های صنعتی کشور در رتبه‌های ۲۰ تا ۳۰ قرار می‌گیرد و در برخی گرایش‌های تخصصی مانند مهندسی پلیمر و سرامیک، رتبه‌های بالاتری دارد.

در زمینه علوم پایه (فیزیک، شیمی و ریاضی)، دانشگاه صنعتی اراک فعالیت محدودتری دارد و رتبه آن در سطح ملی در رده‌های میانی تا پایین‌تر قرار می‌گیرد. همچنین این دانشگاه فاقد رشته‌های پزشکی و پیراپزشکی است. در رتبه‌بندی‌های بین‌المللی مانند تایمز و کیواس، دانشگاه صنعتی اراک معمولاً در رتبه‌های ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ جهانی قرار دارد و در برخی حوزه‌های مهندسی خاص مانند مهندسی مواد و شیمی، عملکرد بهتری نشان می‌دهد. به طور کلی، قوت اصلی این دانشگاه در رشته‌های مهندسی و فنی است و در این حوزه‌ها در سطح ملی شناخته شده است.

دانشگاه صنعتی اراک به عنوان یکی از مراکز علمی و صنعتی کشور، دارای چندین مرکز تحقیقاتی و پژوهشکده فعال است که در حوزه‌های فنی و مهندسی متمرکز شده‌اند. این مراکز با هدف ارتباط صنعت و دانشگاه و رفع نیازهای منطقه‌ای و ملی فعالیت می‌کنند.

پژوهشکده مواد و انرژی یکی از مهم‌ترین مراکز تحقیقاتی این دانشگاه است که در زمینه‌های متالورژی، سرامیک‌های پیشرفته، مواد کامپوزیتی و سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی تخصص دارد. دستاوردهای این پژوهشکده شامل تولید فوم‌های فلزی با کاربرد در صنایع خودروسازی و هوافضا، و همچنین توسعه پوشش‌های مقاوم به خوردگی برای صنایع نفت و گاز بوده است.

مرکز تحقیقات مهندسی مکانیک و ساخت نیز در حوزه طراحی و ساخت قطعات صنعتی، رباتیک و سیستم‌های کنترل فعال است. از دستاوردهای برجسته آن می‌توان به طراحی و ساخت ربات‌های صنعتی و بازوی مکانیکی برای خطوط مونتاژ خودرو و همچنین ارائه روش‌های نوین در جوشکاری و شکل‌دهی فلزات اشاره کرد.

گروه تحقیقاتی مهندسی برق و الکترونیک با تمرکز بر سیستم‌های قدرت، مخابرات و الکترونیک قدرت، پروژه‌هایی نظیر طراحی اینورترهای فرکانس بالا و سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی تجدیدپذیر را به انجام رسانده است. این گروه در زمینه هوشمندسازی شبکه‌های برق و کنترل موتورهای الکتریکی نیز دستاوردهای قابل توجهی دارد.

مرکز تحقیقات شیمی و پلیمر نیز در سنتز پلیمرهای زیست‌تخریب‌پذیر، نانومواد و کاتالیست‌های صنعتی فعال است. از جمله دستاوردهای آن می‌توان به تولید رزین‌های صنعتی با کاربرد در رنگ و چسب و همچنین توسعه روش‌های تصفیه آب و پساب‌های صنعتی اشاره کرد.

این مراکز با همکاری صنایع استان مرکزی، به ویژه صنایع خودروسازی و فلزی، نقش کلیدی در توسعه فناوری و تربیت نیروی متخصص ایفا می‌کنند.

دانشگاه صنعتی اراک با برخورداری از آزمایشگاه‌های تخصصی و پیشرفته، نقش مهمی در آموزش، پژوهش و صنعت کشور ایفا می‌کند. این آزمایشگاه‌ها در حوزه‌های مختلف مهندسی و علوم پایه تجهیز شده‌اند.

آزمایشگاه‌های مهندسی مواد و متالورژی مجهز به میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM)، طیف‌سنج پراش اشعه ایکس (XRD) و دستگاه تست کشش و خستگی هستند. این تجهیزات برای تحلیل ریزساختار، شناسایی فازها و بررسی خواص مکانیکی مواد به کار می‌روند. دستاوردها شامل توسعه آلیاژهای مقاوم و بهبود فرآیندهای ریخته‌گری در صنایع خودروسازی و هوافضا بوده است.

آزمایشگاه مهندسی شیمی و پلیمر دارای راکتورهای شیمیایی پیشرفته، دستگاه کروماتوگرافی گازی (GC) و طیف‌سنج مادون قرمز (FTIR) است. این آزمایشگاه در بهینه‌سازی فرآیندهای پتروشیمی و تولید پلیمرهای زیستی کاربرد دارد و منجر به ارائه روش‌های نوین در تصفیه پساب‌های صنعتی شده است.

آزمایشگاه مهندسی برق و الکترونیک شامل اسیلوسکوپ‌های دیجیتال، تحلیل‌گرهای طیف و سیستم‌های کنترل هوشمند است. این تجهیزات در طراحی مدارهای مجتمع، سیستم‌های مخابراتی و شبکه‌های قدرت استفاده می‌شوند. دستاورد برجسته آن، ساخت نمونه اولیه ربات‌های صنعتی و سیستم‌های انرژی تجدیدپذیر بوده است.

آزمایشگاه مکانیک و سیالات مجهز به تونل باد، دستگاه تست ارتعاشات و سیستم‌های اندازه‌گیری جریان است. این آزمایشگاه در تحلیل آیرودینامیک خودرو و بهینه‌سازی توربین‌های بادی مؤثر بوده و منجر به ثبت چندین اختراع در زمینه سیستم‌های خنک‌کننده صنعتی شده است.

به طور کلی، این آزمایشگاه‌ها با ارائه خدمات به صنایع فلزی، پتروشیمی، خودروسازی و انرژی، به عنوان قطب تحقیقاتی منطقه مرکزی ایران شناخته می‌شوند و در تربیت نیروی متخصص و رفع نیازهای فناورانه کشور نقش کلیدی دارند.

دانشگاه صنعتی اراک به‌عنوان یکی از دانشگاه‌های صنعتی نسبتاً جوان ایران، در رتبه‌بندی‌های بین‌المللی جایگاه متوسطی دارد. بر اساس آخرین رتبه‌بندی وبومتریکس (Webometrics) در سال ۲۰۲۳، این دانشگاه در رتبه حدودی ۴۰۰۰ تا ۴۵۰۰ جهانی و در میان دانشگاه‌های ایران در رتبه حدود ۵۰ تا ۶۰ قرار دارد. در رتبه‌بندی ISI (اساسی‌ترین شاخص‌های علمی) که بیشتر بر پایه تعداد مقالات و استنادات در پایگاه Web of Science است، دانشگاه صنعتی اراک معمولاً در رتبه ۵۰۰۰ تا ۶۰۰۰ جهان و رتبه ۶۰ تا ۷۰ ایران دیده می‌شود. در رتبه‌بندی تایمز (Times Higher Education) و شانگهای (Shanghai)، این دانشگاه معمولاً در رتبه‌بندی کلی حضور ندارد و در بازه رتبه‌های ۸۰۰+ یا در میان دانشگاه‌های جوان و نوظهور طبقه‌بندی می‌شود.

روند تغییرات در سال‌های اخیر: در سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲، رتبه دانشگاه صنعتی اراک در وبومتریکس روندی نزولی داشت (از حدود ۳۵۰۰ به ۴۵۰۰) که عمدتاً به دلیل افزایش تعداد دانشگاه‌های جدید در جهان و کاهش نسبی تولیدات علمی بود. اما از سال ۲۰۲۳ به بعد، با افزایش تعداد مقالات بین‌المللی و بهبود زیرساخت‌های پژوهشی، رتبه آن تثبیت شده و در برخی شاخص‌ها مانند تأثیرگذاری وب (Presence) بهبود جزیی داشته است. در مجموع، این دانشگاه در رتبه‌بندی‌های مبتنی بر استناد (مانند ISI) رشد کندی داشته، اما در رتبه‌بندی‌های مبتنی بر وب (مانند وبومتریکس) نوساناتی داشته است. برای کسب جایگاه بالاتر، نیاز به افزایش همکاری‌های بین‌المللی و مقالات پراستناد دارد.

پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی اراک یکی از مراکز مهم توسعه فناوری و نوآوری در استان مرکزی است که با هدف حمایت از ایده‌های خلاقانه و تجاری‌سازی دستاوردهای علمی فعالیت می‌کند. این پارک زیر نظر دانشگاه صنعتی اراک اداره می‌شود و نقش کلیدی در ایجاد پل بین صنعت و دانشگاه دارد.

فعالیت‌ها:
پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی اراک فعالیت‌های متنوعی از جمله ارائه مشاوره تخصصی برای راه‌اندازی کسب‌وکارهای فناورانه، برگزاری دوره‌های آموزشی و کارگاه‌های کارآفرینی، حمایت از پایان‌نامه‌های کاربردی، و تسهیل در جذب سرمایه‌گذاری را انجام می‌دهد. همچنین، این پارک به شرکت‌های دانش‌بنیان در زمینه ثبت اختراع و مالکیت فکری کمک می‌کند.

شرکت‌های مستقر:
در حال حاضر، ده‌ها شرکت دانش‌بنیان و فناور در این پارک مستقر هستند که در حوزه‌های مختلفی مانند مکاترونیک، فناوری اطلاعات، صنایع فلزی و شیمیایی، انرژی‌های تجدیدپذیر، و مهندسی پزشکی فعالیت می‌کنند. برخی از این شرکت‌ها موفق به تولید محصولات صادراتی و کسب جوایز ملی شده‌اند.

زیرساخت‌ها:
پارک دارای فضاهای اداری و آزمایشگاهی مجهز، مرکز رشد فناوری، سالن‌های همایش و کارگاه‌های تخصصی است. همچنین، دسترسی به کتابخانه دیجیتال، شبکه اینترنت پرسرعت و سامانه‌های نرم‌افزاری پیشرفته از دیگر امکانات آن محسوب می‌شود.

خدمات:
خدمات این پارک شامل ارائه فضای استقرار با اجاره‌های حمایتی، مشاوره حقوقی و مالی، کمک به بازاریابی و شبکه‌سازی با صنایع بزرگ، و امکان استفاده از تجهیزات آزمایشگاهی پیشرفته دانشگاه است. همچنین، تسهیلات مالی و صندوق پژوهش و فناوری برای تأمین سرمایه اولیه در اختیار شرکت‌ها قرار می‌گیرد.

به طور کلی، پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی اراک با ایجاد اکوسیستم نوآوری، بستری مناسب برای رشد استارتاپ‌ها و شرکت‌های فناور در منطقه مرکزی ایران فراهم کرده است.

دانشگاه صنعتی اراک به عنوان یکی از قطب‌های فنی و مهندسی در مرکز ایران، نقش مهمی در ایجاد و پرورش شرکت‌های دانش‌بنیان داشته است. این شرکت‌ها که اغلب توسط فارغ‌التحصیلان و اعضای هیئت علمی دانشگاه تأسیس شده‌اند، در حوزه‌های مختلف صنعتی و فناوری فعالیت می‌کنند.

یکی از شرکت‌های برجسته، شرکت مهندسی فناوران صنعت اراک است که در زمینه طراحی و ساخت تجهیزات پیشرفته صنعتی مانند سیستم‌های هوشمند کنترل فرآیند و ماشین‌آلات دقیق فعالیت دارد. این شرکت موفق به دریافت گواهینامه ISO 9001 و ثبت چندین اختراع در حوزه اتوماسیون صنعتی شده است. از موفقیت‌های آن می‌توان به عقد قرارداد با صنایع پتروشیمی و فولاد برای بهینه‌سازی خطوط تولید اشاره کرد.

شرکت دیگر، دانش‌بنیان اراک انرژی است که در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر و بهینه‌سازی مصرف انرژی تخصص دارد. این شرکت با طراحی پنل‌های خورشیدی کارآمد و سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی، در پروژه‌های ملی مانند تأمین برق مناطق محروم شرکت کرده و جایزه فناوری برتر استان مرکزی را کسب کرده است.

همچنین، شرکت زیست‌فناوری اراک که در حوزه بیوتکنولوژی و تولید مواد اولیه دارویی فعالیت می‌کند، با همکاری آزمایشگاه‌های دانشگاه، موفق به تولید آنزیم‌های صنعتی و پروبیوتیک‌های خوراک دام شده است. این شرکت صادرات محصولات خود به کشورهای همسایه را آغاز کرده و در نمایشگاه بین‌المللی اینوتکس مورد تقدیر قرار گرفته است.

این شرکت‌ها با بهره‌گیری از زیرساخت‌های پژوهشی دانشگاه صنعتی اراک و حمایت پارک علم و فناوری، به رشد اقتصاد دانش‌بنیان و ایجاد اشتغال تخصصی در منطقه کمک شایانی کرده‌اند.

دانشگاه صنعتی اراک دارای یک پردیس اصلی است. آدرس کامل آن به شرح زیر است:

پردیس اصلی: استان مرکزی، اراک، کیلومتر ۵ جاده اراک - تهران (جاده قدیم تهران)، شهرک صنعتی شماره ۱، دانشگاه صنعتی اراک. کد پستی: ۳۸۱۶۶-۸۸۳۴۹.

این دانشگاه در حال حاضر فاقد پردیس‌های دیگر در سطح شهر اراک یا سایر شهرها است و تمامی فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و اداری در این پردیس متمرکز شده است. پردیس اصلی در مجاورت شهرک صنعتی و در فاصله حدود ۵ کیلومتری از مرکز شهر اراک واقع شده و از طریق جاده قدیم تهران قابل دسترسی است.

تلفن: ستاد مرکزی: ۰۸۶-۳۳۶۶۰۰۰۱ (و داخلی‌های مرتبط)، امور دانشجویی: ۰۸۶-۳۳۶۶۰۰۲۱، آموزش: ۰۸۶-۳۳۶۶۰۰۳۱
ایمیل: ستاد مرکزی: info@arakut.ac.ir ، امور دانشجویی: student@arakut.ac.ir ، آموزش: edu@arakut.ac.ir

دانشگاه صنعتی اراک در شبکه‌های اجتماعی حضور فعال دارد. کانال رسمی تلگرام این دانشگاه با آدرس @arakut_ir (https://t.me/arakut_ir) اخبار و اطلاعیه‌ها را منتشر می‌کند. صفحه اینستاگرام رسمی آن نیز با نام کاربری arakut_ir (https://instagram.com/arakut_ir) فعالیت دارد. همچنین، توییتر دانشگاه با آدرس @arakut_ir (https://twitter.com/arakut_ir) و صفحه لینکدین آن (https://linkedin.com/school/arak-university-of-technology) برای ارتباطات حرفه‌ای در دسترس است. برخی دانشکده‌ها و معاونت‌ها نیز صفحات اختصاصی دارند.