همه دورههای جام جهانی فوتبال | مرور کامل تمامی ادوار از ۱۹۳۰ تا ۲۰۲۶
جام جهانی فوتبال بزرگترین و معتبرترین رقابت ملی فوتبال جهان است که از سال ۱۹۳۰ تاکنون برگزار میشود. این مسابقات هر چهار سال یکبار بهترین تیمهای ملی جهان را گرد هم میآورد و صحنه خلق خاطراتی شده است که در تاریخ ورزش جاودانه ماندهاند.
در طول نزدیک به یک قرن برگزاری جام جهانی، کشورهای مختلفی قهرمان شدهاند، ستارههای بزرگی ظهور کردهاند و مسابقاتی برگزار شدهاند که هنوز هم درباره آنها صحبت میشود. در این مطلب، همه دورههای جام جهانی فوتبال را از نخستین دوره در اروگوئه تا جام جهانی ۲۰۲۶ مرور میکنیم.
جام جهانی ۱۹۳۰؛ آغاز تاریخ در اروگوئه
- میزبان: اروگوئه
- قهرمان: اروگوئه
- نایبقهرمان: آرژانتین
نخستین جام جهانی تاریخ با حضور ۱۳ تیم برگزار شد. بسیاری از کشورهای اروپایی به دلیل سختی سفر دریایی در مسابقات شرکت نکردند. در نهایت اروگوئه با شکست آرژانتین در فینال، نخستین قهرمان جهان شد.
تیمها و گلهای جام جهانی اول
- تعداد تیمها: ۱۳ تیم (بدون مقدماتی، فقط دعوتنامه)
- بهترین گلزن: گیرمو استابیله (آرژانتین) - ۸ گل
- تعداد کل گلها: ۷۰ گل در ۱۸ بازی (میانگین ۳.۸۹)
اولین گل تاریخ توسط لوسین لوران (فرانسه). اولین و تنها جامی که بدون مقدماتی برگزار شد. آمریکا به مقام سوم رسید (بهترین نتیجه تاریخش).
جام جهانی ۱۹۳۴؛ نخستین جام جهانی اروپا
- میزبان: ایتالیا
- قهرمان: ایتالیا
- نایبقهرمان: چکسلواکی
این دوره اولین جام جهانی بود که مرحله مقدماتی داشت. ایتالیا با حمایت گسترده هواداران خود توانست عنوان قهرمانی را کسب کند.
ترینهای دومین دوره جام جهانی
- تعداد تیمها: ۱۶ تیم (اولین بار با مقدماتی و سیستم حذفی مستقیم)
- بهترین گلزن: اولدریش نیدلی (چکسلواکی) - ۵ گل
- تعداد کل گلها: ۷۰ گل در ۱۷ بازی (میانگین ۴.۱۲)
اولین جامی که میزبان (ایتالیا) برای صعود مجبور به بازی مقدماتی شد. اولین بازی با وقت اضافه و اولین ضربات پنالتی در تاریخ جام جهانی (ایتالیا vs اسپانیا در یکچهارم نهایی.)
جام جهانی ۱۹۳۸؛ تکرار قهرمانی ایتالیا
- میزبان: فرانسه
- قهرمان: ایتالیا
- نایبقهرمان: مجارستان
ایتالیا دومین قهرمانی متوالی خود را جشن گرفت و به نخستین تیم تاریخ تبدیل شد که از عنوان قهرمانی جام جهانی دفاع میکند.
سومین جام به میزبانی فرانسه
- تعداد تیمها: ۱۵ تیم (اتریش پس از انضمام به آلمان کنار رفت)
- بهترین گلزن: لئونیداس (برزیل) - ۷ گل
- تعداد کل گلها: ۸۴ گل در ۱۸ بازی (میانگین ۴.۶۷)
اولین و تنها باری که قهرمان دوره قبل (ایتالیا) بدون شکست دو جام پیاپی برد. برزیل برای اولین بار در اروپا به نیمهنهایی رسید.
جام جهانی ۱۹۴۲ و ۱۹۴۶؛ قربانی جنگ جهانی
جنگ جهانی دوم باعث شد این دو دوره برگزار نشوند. این تنها وقفه بزرگ تاریخ جام جهانی محسوب میشود.
جام جهانی ۱۹۵۰؛ معجزه ماراکانا
- میزبان: برزیل
- قهرمان: اروگوئه
- نایبقهرمان: برزیل
اولین جام پس از جنگ جهانی
شکست برزیل مقابل اروگوئه در ورزشگاه ماراکانا یکی از بزرگترین شگفتیهای تاریخ فوتبال را رقم زد.
- تعداد تیمها: ۱۳ تیم (پس از جنگ جهانی دوم)
- بهترین گلزن: آدمیر (برزیل) - ۸ گل (مشترک)
- تعداد کل گلها: ۸۸ گل در ۲۲ بازی (میانگین ۴)
معروف به «ماراکاناسو»: شکست ۲-۱ برزیل مقابل اروگوئه در بازی تعیینکننده. انگلستان اولین حضور پس از مخالفتهای قبلی.
جام جهانی ۱۹۵۴؛ شگفتی آلمان غربی
- میزبان: سوئیس
- قهرمان: آلمان غربی
- نایبقهرمان: مجارستان
آلمان غربی در حالی قهرمان شد که مجارستان شکستناپذیرترین تیم جهان محسوب میشد. این مسابقه به «معجزه برن» مشهور شد.
سیستم عجیب بازی تیمها
- تعداد تیمها: ۱۶ تیم (سیستم گروهی عجیب با ۴ گروه ۴ تیمی، اما هر تیم فقط دو بازی)
- بهترین گلزن: ساندور کوچیش (مجارستان) - ۱۱ گل
- تعداد کل گلها: ۱۴۰ گل در ۲۶ بازی (میانگین ۵.۳۸، بالاترین تاریخ)
پرگلترین جام از نظر میانگین. مجارستان «تیم طلایی» با ۹-۰ کره جنوبی و ۸-۳ آلمان غربی، اما در فینال ۳-۲ مغلوب آلمان غربی شد (معجزه برن).
جام جهانی ۱۹۵۸؛ ظهور پله
- میزبان: سوئد
- قهرمان: برزیل
- نایبقهرمان: سوئد
اولین جام با حضور پله
- تعداد تیمها: ۱۶ تیم
- بهترین گلزن: ژوست فونتن (فرانسه) - ۱۳ گل (رکورد)
- تعداد کل گلها: ۱۲۶ گل در ۳۵ بازی (میانگین ۳.۶)
ظهور پله ۱۷ ساله. تنها جامی که یک تیم اروپایی (سوئد) میزبان و نایب قهرمان شد. فرانسه با ۲۳ گل زده، بهترین خط حمله یک دوره.
جام جهانی ۱۹۶۲؛ تداوم قدرت برزیل
- میزبان: شیلی
- قهرمان: برزیل
- نایبقهرمان: چکسلواکی
برزیل دومین قهرمانی متوالی خود را کسب کرد و به قدرت اول فوتبال جهان تبدیل شد.
یک جام پرگل
- تعداد تیمها: ۱۶ تیم
- بهترین گلزن: پنج بازیکن با ۴ گل (آلبرت، گارینشا، ایوانف، یرکوویچ، سانچز)
- تعداد کل گلها: ۸۹ گل در ۳۲ بازی (میانگین ۲.۷۸)
خشنترین جام تاریخ (بازی شیلی-ایتالیا به «نبرد سانتیاگو» معروف شد). برزیل بدون پله مصدوم، دومین قهرمانی پیاپی را برد.
جام جهانی ۱۹۶۶؛ تنها قهرمانی انگلیس
- میزبان: انگلیس
- قهرمان: انگلیس
- نایبقهرمان: آلمان غربی
تنها قهرمانی تاریخ انگلیس در جام جهانی در این دوره رقم خورد.
جامی با حضور کره شمالی
- تعداد تیمها: ۱۶ تیم
- بهترین گلزن: اوزه بیو (پرتغال) - ۹ گل
- تعداد کل گلها: ۸۹ گل در ۳۲ بازی (میانگین ۲.۷۸)
بحثانگیزترین گل تاریخ (گل هارست در فینال که از خط عبور کرد یا نه). پرتغال در اولین حضورش به مقام سوم رسید. کره شمالی شگفتیساز (برد برابر ایتالیا و صعود به یکچهارم)
جام جهانی ۱۹۷۰؛ بهترین تیم تاریخ؟
- میزبان: مکزیک
- قهرمان: برزیل
- نایبقهرمان: ایتالیا
بسیاری از کارشناسان تیم برزیل ۱۹۷۰ را بهترین تیم تاریخ فوتبال میدانند.
اولین جام با کارت زرد و قرمز
- تعداد تیمها: ۱۶ تیم
- بهترین گلزن: گرد مولر (آلمان غربی) - ۱۰ گل
- تعداد کل گلها: ۹۵ گل در ۳۲ بازی (میانگین ۲.۹۷)
اولین جام با کارت زرد و قرمز. برزیل به سومین قهرمانی رسید و جام ژول ریمه را برای همیشه تصاحب کرد. ایتالیا ۴-۳ آلمان غربی در «بازی قرن نیمه نهایی».
جام جهانی ۱۹۷۴؛ ظهور فوتبال مدرن
- میزبان: آلمان غربی
- قهرمان: آلمان غربی
- نایبقهرمان: هلند
هلند با فوتبال توتال جهان را متحول کرد اما جام را آلمان برد.
معرفی جام جدید
- تعداد تیمها: ۱۶ تیم (دور دوم گروهی جدید)
- بهترین گلزن: گژگوش لاتو (لهستان) - ۷ گل
- تعداد کل گلها: ۹۷ گل در ۳۸ بازی (میانگین ۲.۵۵)
معرفی جام جدید (فیفا). هلند با «فوتبال توتال» و یوهان کرایف شگفتیساز. آلمان غربی پس از باخت به آلمان شرقی در گروه، قهرمان شد.
جام جهانی ۱۹۷۸؛ نخستین حضور ایران
- میزبان: آرژانتین
- قهرمان: آرژانتین
- نایبقهرمان: هلند
ایران برای نخستین بار در تاریخ خود به جام جهانی راه یافت.
یک جام جنجالی
- تعداد تیمها: ۱۶ تیم
- بهترین گلزن: ماریو کمپس (آرژانتین) - ۶ گل
- تعداد کل گلها: ۱۰۲ گل در ۳۸ بازی (میانگین ۲.۶۸)
جنجال بر سر بازی ۶-۰ آرژانتین مقابل پرو برای صعود به فینال. هلند دومین نایب قهرمانی پیاپی. تونس اولین پیروزی یک تیم آفریقایی (۳-۱ مقابل مکزیک).
جام جهانی ۱۹۸۲؛ افزایش تیمها به ۲۴ کشور
- میزبان: اسپانیا
- قهرمان: ایتالیا
- نایبقهرمان: آلمان غربی
برای نخستین بار تعداد تیمها از ۱۶ به ۲۴ تیم افزایش یافت.
طولانیترین جام جهانی
- تعداد تیمها: ۲۴ تیم (اولین بار)
- بهترین گلزن: پائولو روسی (ایتالیا) - ۶ گل
- تعداد کل گلها: ۱۴۶ گل در ۵۲ بازی (میانگین ۲.۸۱)
طولانیترین جام (۵۲ بازی). ایتالیا پس از شروع ضعیف (سه تساوی در گروه) قهرمان شد. مجارستان ۱۰-۱ السالوادور (بزرگترین برد تاریخ جام).
جام جهانی ۱۹۸۶؛ جام مارادونا
- میزبان: مکزیک
- قهرمان: آرژانتین
- نایبقهرمان: آلمان غربی
مارادونا با نمایشهای تاریخی خود آرژانتین را قهرمان جهان کرد.
جام معروف به دست خدا
- بهترین گلزن: گری لینکر (انگلستان) - ۶ گل
- تعداد کل گلها: ۱۳۲ گل در ۵۲ بازی (میانگین ۲.۵۴)
«دست خدا» و گل قرن اثر مارادونا. مکزیک اولین کشوری که دو بار میزبان شد. کانادا اولین حضور.
جام جهانی ۱۹۹۰؛ دفاع آهنین ایتالیا
- میزبان: ایتالیا
- قهرمان: آلمان غربی
- نایبقهرمان: آرژانتین
یکی از کمگلترین دورههای تاریخ جام جهانی بود.
جام کمگل
- تعداد تیمها: ۲۴ تیم
- بهترین گلزن: سالواتوره اسکیلاچی (ایتالیا) - ۶ گل
- تعداد کل گلها: ۱۱۵ گل در ۵۲ بازی (میانگین ۲.۲۱، کمترین میانگین پس از جنگ)
کمگلترین جام. رکورد بیشترین کارت قرمز (۱۶ اخراج). کامرون تا یکچهارم نهایی پیش رفت (روژه میلا ۳۸ ساله). آرژانتین با ۴ گل زده در ۷ بازی به فینال رسید.
جام جهانی ۱۹۹۴؛ پایان انتظار برزیل
- میزبان: آمریکا
- قهرمان: برزیل
- نایبقهرمان: ایتالیا
برای نخستین بار قهرمان جام جهانی در ضربات پنالتی مشخص شد.
فینال بدون گل
- تعداد تیمها: ۲۴ تیم
- بهترین گلزن: هریستو استویچکوف (بلغارستان) و اولگ سالنکو (روسیه) - ۶ گل
- تعداد کل گلها: ۱۴۱ گل در ۵۲ بازی (میانگین ۲.۷۱)
سالنکو ۵ گل در یک بازی (روسیه ۶-۱ کامرون) - رکورد. دیهگو مارادونا مثبت اعلام شد و اخراج شد. برزیل پس از ۲۴ سال قهرمان شد و فینال بدون گل (۳-۲ در پنالتی). آمار تماشاگران رکورد زد (۳.۵ میلیون.)
جام جهانی ۱۹۹۸؛ خاطره شیرین ایران
- میزبان: فرانسه
- قهرمان: فرانسه
- نایبقهرمان: برزیل
پیروزی ایران مقابل آمریکا یکی از مهمترین لحظات تاریخ فوتبال ایران محسوب میشود.
اولین جام با 32 تیم
- تعداد تیمها: ۳۲ تیم (اولین بار)
- بهترین گلزن: داور شوکر (کرواسی) - ۶ گل
- تعداد کل گلها: ۱۷۱ گل در ۶۴ بازی (میانگین ۲.۶۷)
فرانسه با زینالدین زیدان اولین قهرمانی خود را کسب کرد. کرواسی در اولین حضورش سوم شد. برزیل در فینال ۳-۰ باخت (ماجرای رونالدو قبل از بازی).
جام جهانی ۲۰۰۲؛ نخستین جام جهانی آسیا
- میزبان: کره جنوبی و ژاپن
- قهرمان: برزیل
- نایبقهرمان: آلمان
رونالدو با هشت گل نقش اصلی قهرمانی برزیل را ایفا کرد.
اولین جام جهانی با میزبانی مشترک
- تعداد تیمها: ۳۲ تیم
- بهترین گلزن: رونالدو (برزیل) - ۸ گل
- تعداد کل گلها: ۱۶۱ گل در ۶۴ بازی (میانگین ۲.۵۲)
اولین جام مشترک و اولین جام در آسیا. بزرگترین شگفتی: کره جنوبی به نیمهنهایی رسید، ترکیه سوم شد. آلمان ۸-۰ عربستان (بزرگترین برد آن دوره). برزیل پنجمین قهرمانی.
جام جهانی ۲۰۰۶؛ شکوه ایتالیا
- میزبان: آلمان
- قهرمان: ایتالیا
- نایبقهرمان: فرانسه
فینال با اخراج زینالدین زیدان و قهرمانی ایتالیا به پایان رسید.
ضربه سر زیدان
- تعداد تیمها: ۳۲ تیم
- بهترین گلزن: میروسلاو کلوزه (آلمان) - ۵ گل
- تعداد کل گلها: ۱۴۷ گل در ۶۴ بازی (میانگین ۲.۳۰)
سر معروف زینالدین زیدان به مارکو ماتراتزی در فینال. ایتالیا با ۱۲ گل زده قهرمان شد. پرتغال و هلند «نبرد نورنبرگ» (۴ کارت قرمز). رونالدو رکورد گرد مولر را شکست (۱۵ گل).
جام جهانی ۲۰۱۰؛ نخستین قهرمانی اسپانیا
- میزبان: آفریقای جنوبی
- قهرمان: اسپانیا
- نایبقهرمان: هلند
اسپانیا با نسل طلایی خود به نخستین قهرمانی جهان رسید.
اولین جام در آفریقا
- تعداد تیمها: ۳۲ تیم
- بهترین گلزن: توماس مولر (آلمان) - ۵ گل (و ۳ پاس گل)
- تعداد کل گلها: ۱۴۵ گل در ۶۴ بازی (میانگین ۲.۲۷)
اولین جام در آفریقا. اسپانیا با یک گل در فینال (اینیستا) قهرمان شد. بوق ووووزلا مشهور شد. نیوزیلند تنها تیم بدون باخت (سه تساوی). پل بزرگترین اختاپوس پیشگوی جهان.
جام جهانی ۲۰۱۴؛ فاجعه برزیل
- میزبان: برزیل
- قهرمان: آلمان
- نایبقهرمان: آرژانتین
شکست ۷ بر ۱ برزیل برابر آلمان یکی از شوکآورترین نتایج تاریخ فوتبال بود.
جام شگفتیها
- تعداد تیمها: ۳۲ تیم
- بهترین گلزن: خامس رودریگز (کلمبیا) - ۶ گل
- تعداد کل گلها: ۱۷۱ گل در ۶۴ بازی (میانگین ۲.۶۷)
«مینیراسو» برزیل ۱-۷ آلمان در نیمهنهایی (بزرگترین شکست تاریخ برزیل). آلمان چهارمین قهرمانی. خامس گل اول دوری را زد. لیونل مسی بهترین بازیکن جام شد. آلمان ۴-۰ پرتغال (هتتریک مولر).
جام جهانی ۲۰۱۸؛ نسل طلایی فرانسه
میزبان: روسیه
قهرمان: فرانسه
نایبقهرمان: کرواسی
درخشش امباپه، فرانسه را به دومین قهرمانی جهان رساند.
اولین جام با V.A.R
- تعداد تیمها: ۳۲ تیم
- بهترین گلزن: هری کین (انگلستان) - ۶ گل
- تعداد کل گلها: ۱۶۹ گل در ۶۴ بازی (میانگین ۲.۶۴)
اولین جام با VAR. فرانسه دومین قهرمانی. کرواسی (نایبقهرمان) بهترین عملکردش. بلژیک سوم شد. پرگلترین بازی: بلژیک ۵-۲ تونس. رکورد بیشترین گل به خودی (۱۲ گل).
جام جهانی ۲۰۲۲؛ پایان رؤیای مسی
- میزبان: قطر
- قهرمان: آرژانتین
- نایبقهرمان: فرانسه
اولین جام در زمستان
یکی از بهترین فینالهای تاریخ جام جهانی برگزار شد و لیونل مسی سرانجام جام را بالای سر برد.
- تعداد تیمها: ۳۲ تیم (آخرین دوره ۳۲ تیمی)
- بهترین گلزن: کیلیان امباپه (فرانسه) - ۸ گل
- تعداد کل گلها: ۱۷۲ گل در ۶۴ بازی (میانگین ۲.۶۹)
اولین جام در زمستان و در خاورمیانه. آرژانتین پس از ۳۶ سال قهرمان شد. بهترین فینال تاریخ (۳-۳ و پنالتی). امباپه هتتریک در فینال (دومین نفر بعد از هارست). لیونل مسی رکورد بیشترین بازی (۲۶) و بیشترین پاس گل (۸) را زد. مراکش اولین تیم آفریقایی در نیمهنهایی.
جام جهانی ۲۰۲۶؛ بزرگترین جام جهانی تاریخ
میزبان: آمریکا، کانادا و مکزیک
تعداد تیمها: ۴۸ تیم
جام جهانی ۲۰۲۶ نخستین دورهای خواهد بود که با حضور ۴۸ تیم برگزار میشود و رکورد تعداد مسابقات و کشورهای شرکتکننده را خواهد شکست.
مطالب مرتبط
- قهرمانان جام جهانی فوتبال؛ فهرست کامل قهرمانان جهان از ۱۹۳۰ تا امروز
- سوالات متداول درباره جام جهانی فوتبال
- تیم ملی فوتبال آرژانتین در جام جهانی ۲۰۲۶
- رکوردداران جام جهانی فوتبال؛ بزرگترین رکوردهای تاریخ جام جهانی از ۱۹۳۰ تا امروز
- تیم ملی فوتبال آلمان در جام جهانی ۲۰۲۶
- تیم ملی فوتبال فرانسه در جام جهانی ۲۰۲۶
همچنین ببینید: همهی مطالب «جام جهانی».