ملک‌الشعرای بهار؛ شاعر، روزنامه‌نگار و پژوهشگر
محمدتقی بهار، مشهور به ملک‌الشعرای بهار، آخرین شاعر بزرگ سنت کلاسیک فارسی و در عین حال یکی از فعال‌ترین چهره‌های فرهنگی و سیاسی ایران معاصر است. او در آنِ واحد شاعر، روزنامه‌نگار، پژوهشگر ادبی، نماینده‌ی مجلس و استاد دانشگاه بود.
زندگی بهار
بهار در سال ۱۲۶۵ خورشیدی در مشهد زاده شد. پدرش محمدکاظم صبوری، ملک‌الشعرای آستان قدس رضوی بود و بهار پس از درگذشت او، همین لقب را از مظفرالدین‌شاه دریافت کرد.
او از جوانی وارد فعالیت سیاسی شد. در جریان جنبش مشروطه، شعرهای او به یکی از رساترین صداهای آزادی‌خواهی تبدیل شد. روزنامه‌ی «نوبهار» را در مشهد منتشر کرد و به سبب مقاله‌هایش بارها با توقیف و تبعید روبه‌رو شد. بعدها چند دوره نماینده‌ی مجلس شورای ملی بود و مدتی نیز وزیر فرهنگ شد.
بهار در دانشگاه تهران استاد ادبیات بود و شاگردان بسیاری تربیت کرد. او در سال ۱۳۳۰ خورشیدی در تهران درگذشت و در آرامگاه ظهیرالدوله به خاک سپرده شد.
شعر بهار
دیوان بهار حدود چهل هزار بیت دارد. او در قصیده استاد بود و زبانش، استواری و فخامت شعر سبک خراسانی را به یاد می‌آورد؛ چنان‌که او را «آخرین قصیده‌سرای بزرگ زبان فارسی» خوانده‌اند.
اما محتوای شعر او کاملاً امروزی است: آزادی، قانون، وطن، نقد استبداد و رنج مردم. شعرهای سیاسی او در دوران مشروطه و پس از آن، نقش مهمی در فضای فکری آن روزگار داشتند.
از مشهورترین شعرهای او، قصیده‌ای است با مطلع:
با شحنه بگویید که خون سیاوش ریزند به دشت و ننشیند به بساطش
و نیز مسمط مشهور «مرغ سحر» که با آهنگ‌سازی مرتضی نی‌داوود به یکی از ماندگارترین ترانه‌های ایرانی تبدیل شد و هنوز پس از یک قرن خوانده می‌شود:
مرغ سحر ناله سر کن داغ مرا تازه‌تر کن
سبک‌شناسی؛ کار پژوهشی بهار
کتاب سه‌جلدی «سبک‌شناسی» یا «تاریخ تطور نثر فارسی» مهم‌ترین اثر پژوهشی بهار و یکی از پایه‌های مطالعات ادبی در ایران است. او در این کتاب، تحول نثر فارسی را از آغاز تا دوره‌ی معاصر بررسی کرده و ویژگی‌های سبکی هر دوره را با تحلیل متن‌ها نشان داده است. این کتاب هنوز از منابع اصلی درسی رشته‌ی ادبیات فارسی است.
افزون بر آن، بهار تصحیح چند متن کهن، از جمله «تاریخ سیستان» و «مجمل‌التواریخ»، را نیز بر عهده داشت.
جایگاه بهار
بهار نمونه‌ی روشن شاعری است که با زبان سنت، حرف‌های تازه زد. او با نوگرایانی مانند نیما یوشیج هم‌روزگار بود و در بحث‌های ادبی آن دوره، از موضع دفاع از قالب‌های کلاسیک سخن می‌گفت؛ اما محتوای سیاسی و اجتماعی شعرش، او را در کنار نوگرایان قرار می‌داد.
پرسش‌های پرتکرار
چرا به او ملک‌الشعرا می‌گویند؟
این لقب رسمی شاعر دربار یا آستان قدس رضوی بود و بهار آن را پس از پدرش دریافت کرد.
مهم‌ترین اثر پژوهشی بهار چیست؟
کتاب «سبک‌شناسی» درباره‌ی تاریخ تطور نثر فارسی.
ترانه‌ی مرغ سحر سروده‌ی کیست؟
شعر آن از ملک‌الشعرای بهار و آهنگ آن از مرتضی نی‌داوود است.
نظرهای مخاطبان
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر