رشته‌کوه البرز؛ دیوار سبز شمال ایران
رشته‌کوه البرز دیواری است که شمال ایران را از فلات مرکزی جدا می‌کند و بیش از هر عارضه‌ی طبیعی دیگری، اقلیم ایران را شکل داده است. سرسبزی سواحل دریای خزر و خشکی فلات مرکزی، هر دو نتیجه‌ی وجود همین رشته‌کوه‌اند.
گستره‌ی البرز
البرز به شکل کمانی از شمال غرب ایران آغاز می‌شود، در امتداد ساحل جنوبی دریای خزر پیش می‌رود و در شرق به کوه‌های خراسان می‌پیوندد. درازای آن نزدیک به ۹۰۰ کیلومتر است و پهنایش در جاهایی به بیش از ۱۰۰ کیلومتر می‌رسد.
این رشته‌کوه را معمولاً به سه بخش تقسیم می‌کنند:
- البرز غربی: از منطقه‌ی طارم و رودبار تا دره‌ی سفیدرود
- البرز مرکزی: بلندترین بخش، شامل دماوند و علم‌کوه
- البرز شرقی: از منطقه‌ی فیروزکوه تا مرزهای خراسان
قله‌های بلند
- دماوند با ۵۶۷۱ متر: بلندترین قله‌ی ایران و خاورمیانه
- علم‌کوه با حدود ۴۸۵۰ متر در منطقه‌ی تخت سلیمان: دومین قله‌ی بلند ایران و مقصد اصلی کوهنوردان فنی، به‌ویژه به سبب دیواره‌ی شمالی آن که از دشوارترین مسیرهای صخره‌نوردی خاورمیانه است
- آزادکوه، خلنو، شاهوار و ده‌ها قله‌ی چهارهزار متری دیگر
نقش البرز در اقلیم ایران
توده‌های هوای مرطوبی که از روی دریای خزر می‌گذرند، وقتی به دیواره‌ی البرز می‌رسند بالا می‌روند، سرد می‌شوند و بارششان را در دامنه‌ی شمالی فرو می‌ریزند. نتیجه، یکی از شدیدترین تضادهای اقلیمی جهان در فاصله‌ای کوتاه است: دامنه‌ی شمالی با بیش از ۱۰۰۰ میلی‌متر بارش سالانه و پوشیده از جنگل‌های هیرکانی، و دامنه‌ی جنوبی خشک و کم‌باران.
همین ویژگی سبب شده در فاصله‌ی چند ساعت رانندگی، از جنگل انبوه به بیابان برسید.
گذرگاه‌ها و جاده‌ها
عبور از البرز همیشه دشوار بوده و جاده‌های آن از دیدنی‌ترین مسیرهای ایران‌اند: جاده‌ی چالوس (کرج–چالوس)، جاده‌ی هراز (آمل–تهران)، جاده‌ی فیروزکوه و گردنه‌های حیران و کندوان. تونل کندوان و بزرگراه تهران–شمال، تلاش‌های مهندسی برای کوتاه کردن همین مسیرها بوده‌اند.
طبیعت و مناطق حفاظت‌شده
در دامنه‌های البرز، مناطق حفاظت‌شده‌ی متعددی وجود دارد؛ از جمله پارک ملی لار، منطقه‌ی حفاظت‌شده‌ی البرز مرکزی و پارک ملی گلستان در شرق. بز و پازن، قوچ و میش، خرس قهوه‌ای و پلنگ ایرانی از جانوران این کوهستان‌اند.
پرسش‌های پرتکرار
طول رشته‌کوه البرز چقدر است؟
نزدیک به ۹۰۰ کیلومتر، از شمال غرب ایران تا مرزهای خراسان.
دومین قله‌ی بلند ایران کدام است؟
علم‌کوه در البرز مرکزی با حدود ۴۸۵۰ متر ارتفاع.
چرا شمال ایران سرسبز و مرکز آن خشک است؟
چون رشته‌کوه البرز مانع عبور رطوبت دریای خزر به فلات مرکزی می‌شود و بارش را در دامنه‌ی شمالی نگه می‌دارد.
نظرهای مخاطبان
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر