باباطاهر عریان؛ دوبیتی‌سرای همدان
باباطاهر عریان همدانی، یکی از محبوب‌ترین شاعران ایران است؛ شاعری که شعرش قرن‌هاست در میان مردم عادی دست‌به‌دست می‌گردد، خوانده می‌شود و در موسیقی نواحی ایران زنده مانده است. دوبیتی‌های او، با زبانی ساده و لحنی سوزناک، از دل‌نشین‌ترین شعرهای فارسی‌اند.
زندگی باباطاهر
درباره‌ی زندگی باباطاهر آگاهی اندکی در دست است و همین کمی اطلاعات، فضایی افسانه‌گون پیرامون او ساخته است. بیشتر پژوهشگران او را متعلق به قرن پنجم هجری می‌دانند و زادگاه و محل زندگی‌اش را همدان دانسته‌اند.
لقب «عریان» را به معنای وارستگی و بی‌تعلقی به دنیا تفسیر کرده‌اند. روایت‌ها او را درویشی ساده‌زیست و گوشه‌نشین توصیف می‌کنند که در کوه‌های اطراف همدان می‌زیست. مشهورترین روایت درباره‌ی او، دیدارش با طغرل سلجوقی است؛ دیداری که در آن باباطاهر پادشاه را پند داد. اگر این روایت درست باشد، زمان زندگی او با میانه‌ی قرن پنجم هماهنگ است.
دوبیتی‌های باباطاهر
آنچه از باباطاهر مشهور است، مجموعه‌ای از دوبیتی است؛ قالبی کوتاه که در آن چهار مصرع، یک حس یا اندیشه را کامل می‌کند. زبان این دوبیتی‌ها فارسی معیار نیست، بلکه به گویش‌های غرب ایران (که به آن‌ها فهلویات می‌گویند) نزدیک است؛ همین ویژگی به آن‌ها رنگ و بوی بومی و صمیمی داده است.
نمونه‌ای از دوبیتی‌های او:
یکی درد و یکی درمان پسندد یکی وصل و یکی هجران پسندد من از درمان و درد و وصل و هجران پسندم آنچه را جانان پسندد
و دوبیتی مشهور دیگری:
مو آن رندم که نامم بی‌قلندر نه خون دیرم نه مال و نه سرانجام
باید توجه داشت که شمار دوبیتی‌های منسوب به باباطاهر در نسخه‌های گوناگون بسیار متفاوت است و پژوهشگران بخشی از آن‌ها را سروده‌ی دیگران می‌دانند که در گذر زمان به نام او ثبت شده‌اند.
کلمات قصار
افزون بر دوبیتی‌ها، مجموعه‌ای از سخنان کوتاه عرفانی به عربی نیز به باباطاهر نسبت داده شده که با نام «کلمات قصار» شناخته می‌شود.
آرامگاه باباطاهر
آرامگاه باباطاهر در شمال شهر همدان و بر تپه‌ای مشرف به شهر قرار دارد. بنای کنونی در دهه‌ی چهل خورشیدی ساخته شد و با هشت ستون و گنبدی فیروزه‌ای، یکی از نمادهای شهر همدان است. این آرامگاه از مقصدهای اصلی گردشگران همدان به شمار می‌رود.
پرسش‌های پرتکرار
باباطاهر در چه قالبی شعر می‌گفت؟
بیشتر در قالب دوبیتی، با زبانی نزدیک به گویش‌های غرب ایران.
آرامگاه باباطاهر کجاست؟
در شهر همدان، بر تپه‌ای در شمال شهر.
چرا به او «عریان» می‌گویند؟
این لقب را نشانه‌ی وارستگی و بی‌تعلقی او به دنیا دانسته‌اند.
نظرهای مخاطبان
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر