ویژگیهای زمینشناسی و جغرافیایی
البرز از دید زمینشناسی به سه بخش شرقی، مرکزی و غربی تقسیم میشود. بخش غربی از رودخانه آستاراچای تا دره سپیدرود، مرکزی از سپیدرود تا فیروزکوه و شرقی از فیروزکوه تا گرگانرود و مرز خراسان گسترده شده است. کوههای تالش در البرز غربی جای گرفتهاند و از گردنه حیران تا جنوب رشت امتداد دارند.
در دامنههای شمالی این رشتهکوه، چشماندازی بینظیر از جنگلهای خزاندار کوهستانی شکل گرفته که در ارتفاع حدود ۲۵۰۰ متری آغاز میشود. این جنگلها با گونههای متنوع درختی، از چهرهای باز و پراکنده تا انبوه و غیرقابل نفوذ در دشتهای پست خزر جنوبی ادامه مییابند.
تاریخ زمینشناسی البرز بسیار پیچیده است. چینخوردگیهای مهم آن به دوره نومولیتیک بازمیگردد و فعالیتهای آتشفشانی جوان، قلههای مرتفعی مانند دماوند را پدید آوردهاند. البرز مرکزی در مغرب، نزدیک قزوین، کمارتفاعتر میشود و سنگهای آذرین در آن فراوانترند. به سمت شرق، این بخش به سلسله امامزاده هاشم تبدیل میشود که تهران را به دره هراز متصل میکند.
واژهشناسی
نام البرز ریشه در زبان اوستایی دارد: «هره برزَیتی» به معنای کوه بلند و بزرگ. در پهلوی «هربرز» و در پارسی میانه «هربورز» نامیده میشده است. در ادبیات فارسی، «برزکوه» نیز معادل البرز به کار رفته است.
اسطورهشناسی
البرز و قله دماوند در افسانههای ایرانی جایگاهی اسطورهای دارند. در متون کهن، از این رشتهکوه با نام «تیراگ» یاد شده است. ایرانیان باستان البرز را کوهی مقدس میدانستند که در وسط زمین قرار دارد و به آسمان پیوسته است. بر اساس باوری کهن، مهر از آذرخش دو قطعه سنگ در البرز زاده شد. همچنین پل چینوت، پلی که روح انسانها پس از مرگ برای رسیدن به بهشت یا دوزخ باید از آن بگذرند، در البرز قرار داشت. این تقدس و دستنیافتنی بودن، البرز را در دورههای مهرپرستی، زرتشتی و اسلامی به نمادی از قدرت و الوهیت تبدیل کرده بود.
البرز در بندهش
کتاب بندهش، یکی از متون مهم زرتشتی، البرز را نخستین کوهی میداند که آفریده شد. بر اساس این کتاب، البرز هشتصد سال رشد کرد: دویست سال تا پایه ستاره، دویست سال تا پایه ماه، دویست سال تا پایه خورشید و دویست سال تا بالای آسمان. دیگر کوهها به تعداد دو هزار و دویست و چهل و چهار از البرز روییدند. همچنین البرز سرچشمه رودهای بزرگ ایران معرفی شده است؛ رودهایی که به خراسان، آسورستان، دجله، اصفهان، خوزستان، دیلمان، گرگان و آذربایجان جاری شدند.
پیش از تاریخ
قدیمیترین آثار سکونت انسان در البرز به غار دربند رشی در گیلان بازمیگردد که بیش از ۲۰۰ هزار سال قدمت دارد. انسانهای اواخر پارینه سنگی قدیم به طور فصلی از این غار استفاده میکردند و بقایای خرس غار منقرضشده نیز در آن یافت شده است. آثار نئاندرتالها در غارهای بوزیر در تالش و کیارام در گرگان کشف شده و از دوره پارینه سنگی جدید، آثاری از انسان هوشمند در گرم رود به دست آمده است. در غارهای کمربند، هوتو، ال تپه و کمیشان در اطراف بهشهر، آثاری از دوران فراپارینه سنگی با قدمت ۱۲ تا ۱۵ هزار سال یافت شده است. انسانهای اولیه در البرز از طریق شکار گاو وحشی، مارال، آهو و فک امرار معاش میکردند.
البرز مرکزی
بخش مرکزی البرز شامل مرتفعترین و باشکوهترین قلههای ایران است. از جمله این قلهها میتوان به دماوند (۵۶۱۰ متر)، علمکوه، سماموس، خلنو، آزادکوه، شاهالبرز، سیالان، وروشت، دوبرار، توچال، شاهوار و پهنهحصار اشاره کرد. این منطقه بهشت کوهنوردان و طبیعتگردان است.
کوههای مرتفع شرق
بخش شرقی البرز از دره فیروزکوه تا گرگانرود و مرز خراسان امتداد دارد. قلههای این منطقه هرچند از البرز مرکزی کمارتفاعترند، اما همچنان چشماندازهای خیرهکنندهای دارند.
کوههای مرتفع غرب
البرز غربی شامل کوههای تالش و مناطق کوهستانی گیلان و اردبیل است. این منطقه با بارندگی فراوان و پوشش گیاهی انبوه، یکی از سرسبزترین نقاط ایران به شمار میرود.
قلل بالای ۴۰۰۰ متر ارتفاع
در البرز، قلههای متعددی با ارتفاع بالای ۴۰۰۰ متر و برجستگی بیش از ۳۰۰ متر وجود دارند که هر یک چالشی جذاب برای کوهنوردان حرفهای هستند.
بانکها و شعب بانکی البرز
بر اساس دادههای ایرانگاه، ۲۳ شعبه از ۸ بانک در شهرستان البرز فعال است که ۴ شعبه از آنها دارای خودپرداز هستند. پرشعبهترین بانکهای البرز بانک ملی ایران با ۴ شعبه، بانک سپه با ۴ شعبه و بانک مسکن با ۳ شعبه هستند.
فهرست شعب بانکها در البرز
- شعب بانک ملی ایران در البرز — ۴ شعبه، ۴ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک سپه در البرز — ۴ شعبه
- شعب بانک مسکن در البرز — ۳ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در البرز — ۳ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در البرز — ۳ شعبه
- شعب بانک قرضالحسنه مهر ایران در البرز — ۲ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در البرز — ۲ شعبه
- شعب بانک تجارت در البرز — ۲ شعبه
بیمارستانهای البرز
در ایرانگاه یک بیمارستان از شهرستان البرز ثبت شده است که ۵۸ تخت فعال دارد.
- بیمارستان رحیمیان البرز — عمومی، ۵۸ تخت فعال
نظرهای مخاطبان دربارهٔ البرز
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی میدانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکتهای محلی — اولین نفر باشید.