استان البرز

اشتهارد؛ نگین کویری در قلب البرز

در دل استان البرز، جایی که کوه‌های سربه‌فلک‌کشیده به دشت‌های خشک و پهناور می‌رسند، شهری باستانی و پرماجرا خودنمایی می‌کند: اشتهارد. این شهر که مرکز شهرستان اشتهارد است، نه فقط یک مقصد گردشگری، بلکه روایتی زنده از تاریخ، فرهنگ و طبیعت ایران است. با فاصله‌ای حدود ۱۲۲ کیلومتری از تهران و ۸۸ کیلومتری از کرج، اشتهارد در مسیر جاده‌ای قرار دارد که شما را به استان‌های غربی کشور می‌رساند. اما این شهر، خودش یک دنیای جداگانه است؛ با آب و هوایی نیمه‌خشک، مساحتی حدود ۸۰۰ کیلومتر مربع و جاذبه‌هایی که هر مسافری را به وجد می‌آورد. از شمال به ارتفاعات «حلقه‌دره» و نظرآباد می‌رسد، از جنوب به کوه‌های «قزل‌باش» و ملارد، از شرق به رودخانه شور و کرج (ماهدشت) و از غرب به بوئین زهرا. شهرداری این شهر از سال ۱۳۳۱ پا گرفته و حالا با جمعیتی نزدیک به ۳۰ هزار نفر، یکی از مقاصد جذاب برای علاقه‌مندان به تاریخ و طبیعت است.

استان البرز ۳۵.۷۲۵۶، ۵۰.۳۶۶۴ صفحه شهری
سوغات شاخص
لولویَک (شیرینی محلی)
غذای محلی
دَمییَک و آوینَ رِشته
بهترین فصل سفر
بهار و پاییز (فرار از گرمای تابستان و سرمای زمستان)
نکته ویژه
بازدید از شهرک صنعتی بزرگ اشتهارد و طبیعت کویری اطراف

جاذبه‌های تاریخی و دیدنی

اشتهارد پر از مکان‌هایی است که هرکدام داستانی برای گفتن دارند. از تکیه صیادیه و حمام صیادیه که یادگار دوران قاجار هستند، گرفته تا امامزاده‌هایی چون اُم‌کبری و اُم‌صغری، زید و رحمان و سلیمان که هرکدام فضایی معنوی و آرامش‌بخش دارند. این بناها نه فقط برای عبادت، بلکه برای تماشای معماری اصیل ایرانی و حس و حال قدیم عالی‌اند.

غذاهای محلی و سوغات

اگر اهل طعم‌های جدید هستید، اشتهارد شما را شگفت‌زده می‌کند. غذاهای محلی‌اش مثل دَمییَک و آوینَ رِشته، ترکیبی از سادگی و اصالت هستند. اما سوغات اصلی این شهر، لولویَک است؛ یک شیرینی خوشمزه و منحصربه‌فرد که حتماً باید امتحان کنید.

آب و هوا و طبیعت

اشتهارد در منطقه‌ای با آب و هوای معتدل و خشک قرار دارد. استان البرز به خاطر کوه‌های البرز، زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرمی دارد، اما جنوب استان، جایی که اشتهارد در آن واقع شده، به دلیل نزدیکی به دشت، بسیار خشک است. این تنوع آب و هوایی، از یک سو به کوه‌های البرز می‌رسد و از سوی دیگر به حاشیه یکی از خشک‌ترین بیابان‌های ایران. این ویژگی، اشتهارد را به نقطه‌ای منحصربه‌فرد تبدیل کرده است.

مردم و فرهنگ

مردم اشتهارد به زبان تاتی با لهجه اشتهاردی صحبت می‌کنند؛ زبانی که بازمانده زبان قدیم منطقه ماد یا پارسی میانه است. این گویش که قدمتی دیرینه دارد، ویژگی‌های کهن زبانی را حفظ کرده، از جمله ساخت ارگتیو و تمایز بین مذکر و مؤنث در اسمها و فعل‌ها. امروزه مردم به زبان‌های تاتی و ترکی آذری هم صحبت می‌کنند. همچنین، دانشگاه پیام نور واحد اشتهارد از سال ۱۳۸۵ در رشته‌هایی مثل مهندسی صنایع، حقوق، حسابداری و کامپیوتر دانشجو می‌پذیرد.

تاریخچه

در فرهنگ جغرافیایی ایران (دهه ۲۰ شمسی)، اشتهارد به عنوان قصبه‌ای بزرگ از بخش کرج توصیف شده است. در آن زمان، ۶۲۶۷ نفر جمعیت داشت که شیعه مذهب و فارسی‌زبان بودند، اما زبان مخصوص خود را هم داشتند. آب از ۲۱ رشته قنات تأمین می‌شد که فقط یکی شیرین بود! محصولاتشان غلات، چغندر قند و پنبه بود و صنایع دستی‌شان کرباسی و پارچه نخی‌بافی. امروز هم این شهر با بزرگ‌ترین شهرک صنعتی ایران و مجتمع‌های صنعتی لیا، آراسنج و دانسفهان، رونق صنعتی و اشتغال‌زایی بالایی دارد.

نام‌گذاری

اسم اشتهارد از دو بخش «اشته» (به معنی ایستادن و سرزمین) و «ارد» (به معنی مقدس) در زبان تاتی تشکیل شده و یعنی سرزمین مقدس. بعضی‌ها هم می‌گویند اصلش «اشترده» بوده، یعنی صاف و هموار و بی‌درخت. مردم محلی بیشتر آن را «اشتارده» تلفظ می‌کنند.

جمعیت

بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت اشتهارد ۲۹٬۹۹۳ نفر در ۹٬۳۵۷ خانوار بوده است. مردمانش به زبان تاتی سخن می‌گویند و فرهنگ غنی‌ای دارند.