راهنمای استان زنجان

import pandas as pd

excel_file = "Irangaah links.xlsx"
df = pd.read_excel(excel_file)

mapping = {}

for idx, row in df[['شهرستان‌ها', 'cities']].dropna().iterrows():
    word = str(row['شهرستان‌ها']).strip()
    url = str(row['cities']).strip()
    mapping[word] = url

for idx, row in df[['استان‌ها', 'provinces']].dropna().iterrows():
    word = str(row['استان‌ها']).strip()
    url = str(row['provinces']).strip()
    mapping[word] = url

for idx, row in df[['صفحات اصلی ایران', 'urls']].dropna().iterrows():
    word = str(row['صفحات اصلی ایران']).strip()
    url = str(row['urls']).strip()
    mapping[word] = url

zanjan_keywords = [
    'زنجان', 'ابهر', 'خرمدره', 'خدابنده', 'طارم', 'ماهتشان', 'ماه نشان', 'ایجرود', 'سلطانیه',
    'قزوين', 'قزوین', 'اردبیل', 'آذربایجان شرقی', 'آذربایجان غربی', 'کردستان', 'همدان', 'گیلان', 'ایران', 'زاگرس',
    'دانشگاه‌ها', 'بانک‌ها', 'اوقات شرعی', 'هواشناسی', 'تاریخ ایران', 'فرهنگ ایران', 'هخامنشیان', 'ساسانیان', 'ایلخانان'
]

for kw in zanjan_keywords:
    if kw in mapping:
        print(f"'{kw}': '{mapping[kw]}'")
    else:
        # search in dataframe
        matches = df[df.apply(lambda row: row.astype(str).str.contains(kw, case=False).any(), axis=1)]
        if not matches.empty:
            print(f"MATCH FOR '{kw}':")
            print(matches[['شهرستان‌ها', 'cities', 'استان‌ها', 'provinces']])
        else:
            print(f"'{kw}': NOT FOUND")

'زنجان': 'https://irangaah.ir/province/zanjan'
'ابهر': 'https://irangaah.ir/abhar'
'خرمدره': 'https://irangaah.ir/khorramdarreh'
'خدابنده': 'https://irangaah.ir/khodabandeh'
'طارم': 'https://irangaah.ir/tarom'
'ماهتشان': NOT FOUND
'ماه نشان': NOT FOUND
'ایجرود': 'https://irangaah.ir/ijrud'
'سلطانیه': 'https://irangaah.ir/soltaniyeh'
'قزوين': NOT FOUND
'قزوین': 'https://irangaah.ir/province/qazvin'
'اردبیل': 'https://irangaah.ir/province/ardabil'
'آذربایجان شرقی': 'https://irangaah.ir/province/east-azerbaijan'
'آذربایجان غربی': 'https://irangaah.ir/province/west-azerbaijan'
'کردستان': 'https://irangaah.ir/province/kurdistan'
'همدان': 'https://irangaah.ir/province/hamadan'
'گیلان': 'https://irangaah.ir/province/gilan'
'ایران': 'https://irangaah.ir/iran'
'زاگرس': 'https://irangaah.ir/iran/geography/zagros-mountains'
'دانشگاه‌ها': 'https://irangaah.ir/universities'
'بانک‌ها': 'https://irangaah.ir/banks'
'اوقات شرعی': 'https://irangaah.ir/azan'
'هواشناسی': 'https://irangaah.ir/weather'
'تاریخ ایران': 'https://irangaah.ir/iran/history'
'فرهنگ ایران': 'https://irangaah.ir/iran/culture'
'هخامنشیان': 'https://irangaah.ir/iran/history/achaemenid-empire'
'ساسانیان': 'https://irangaah.ir/iran/history/sassanid-empire'
'ایلخانان': NOT FOUND

# Let's search if Mahneshan is in the excel
matches = df[df.apply(lambda row: row.astype(str).str.contains('ماه نشان|ماهنشان', case=False).any(), axis=1)]
print(matches[['شهرستان‌ها', 'cities']])

    شهرستان‌ها                         cities
368    ماهنشان  https://irangaah.ir/mahneshan

چکیده اجرایی:

استان زنجان به عنوان پایتخت ملی صنایع دستی و ملی ملیله‌کاری، شاهراه ارتباطی مرکز به شمال‌غرب ایران و دیار شگفت‌انگیز تاریخ معماری ایلخانی شناخته می‌شود. این استان کوهستانی و راهبردی، با مرکزیت شهر تاریخی زنجان، میزبانی از شاهکار جهانی گنبد سلطانیه (بزرگ‌ترین گنبد آجری جهان)، غار شگفت‌انگیز کتله‌خور در خدابنده، کوه‌های رنگین‌کمانی آلاداغ‌لار در ماهنشان، هندوستان کوچک طارم و بزرگ‌ترین صنایع روی و چاقوسازی کشور را بر عهده دارد و نقشی برجسته در اقتصاد صنعتی، معادن، کشاورزی و گردشگری ایران ایفا می‌کند.

۱. معرفی کلی استان زنجان

داده‌های پایه و ویژگی‌های ساختاری

تقسیمات کشوری استان زنجان

۲. موقعیت جغرافیایی، نقشه و فواصل ارتباطی

                  [ استان اردبیل / گیلان ]
                             │
 [ آذربایجان شرقی/غربی ] ── [ استان زنجان ] ── [ استان قزوین ]
                             │
                   [ کردستان / همدان ]

جدول فواصل شهر زنجان (مرکز استان) تا مراکز مهم

۳. تاریخچه و پیشینه تمدنی

• دوران پیش از اسلام: یافته‌های باستان‌شناسی از جمله کشف «مردان نمکی» در معدن نمک چهرآباد زنجان با قدمت بیش از ۲۵۰۰ سال (دوران هخامنشیان و ساسانیان)، نشان‌دهنده رونق معدن‌کاری و تمدن در این منطقه است.
• دوران ایلخانی و شکوه سلطانیه: در قرن هشتم هجری، شهر سلطانیه توسط اولجایتو (سلطان محمد خدابنده) به عنوان پایتخت امپراتوری ایلخانان انتخاب شد و عظیم‌ترین بناهای معماری آن عصر در این استان ساخته شد.
• دوران صفوی و قاجار: بازار مسقف زنجان به عنوان طولانی‌ترین بازار مسقف ایران در دوره قاجار بنا شد و زنجان به یکی از مراکز اصلی تجاری و دفاعی کشور تبدیل گردید.

۴. فرهنگ، زبان، آداب و رسوم و صنایع دستی

زبان و آیین‌های بومی

• زبان: زبان مادری اکثریت مردم استان ترکی آذربایجانی با لهجه خاص زنجانی است.
• دسته عزاداری حسینیه اعظم زنجان: دومین تجمع بزرگ شیعیان جهان پس از اربعین که زنجان را به «پایتخت شور و شعور حسینی» معروف کرده است.

صنایع دستی و سوغات

               ┌── ملیله‌کاری زنجان (ثبت شده در یونسکو؛ ظریف‌ترین سیم‌کاری نقره)
               ├── چاقوسازی اصیل زنجان (تیز، باکیفیت و متنوع)
   صنایع دستی ├── چاروق‌بوفی (پاپوش سنتی و چرمی زنانه)
               └── مسگری و حکاکی روی مس

               ┌── چاقو و ظروف ملیله و مس زنجان
               ├── زیتون مرغوب و روغن زیتون طارم (قطب زیتون ایران)
     سوغات    ├── گردو، سیب ابهر و سیر طارم
               └── شیرینی شستی و نان اَرَدَک

۵. گردشگری و جاذبه‌های شاخص (تاریخی و طبیعی)

جاذبه‌های شاخص تاریخی

• گنبد سلطانیه: سومین گنبد بزرگ جهان و بزرگ‌ترین گنبد آجری دنیا، ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو.
• موزه مردان نمکی (عمارت ذولفقاری): نگهداری از مومیایی‌های طبیعی نمکی حیرت‌انگیز ۲۵۰۰ ساله.
• بنای رختشوی‌خانه زنجان: تنها بنا با کاربری شستشوی عمومی مردمی با معماری منحصربه‌فرد در دنیا.
• بازار بزرگ زنجان: طولانی‌ترین بازار مسقف ایران مربوط به دوره قاجار.
• معبد اژدها (داش‌کسن سلطانیه): معبدی سنگی با نقوش برجسته اژدها که آمیزه‌ای از هنر معماری ایرانی و مغولی است.

جاذبه‌های شاخص طبیعی

• غار کتله‌خور (خدابنده): زیباترین غار طبقاتی و آهکی جهان با قندیل‌های بلورین چندمیلیون ساله.
• کوه‌های رنگین‌کمانی آلاداغ‌لار (ماهنشان): کوه‌هایی با رنگ‌های سرخ، زرد و سفید که منظره‌ای کیهانی ایجاد کرده‌اند.
• منطقه گردشگری طارم: معروف به هندوستان کوچک ایران، با رودخانه قزل‌اوزن، آبشارها و باغ‌های لیمو و زیتون.
• قلعه بهستان (ماهنشان): قلعه‌ای عجیب در دل دودکش‌های جن و صخره‌های طبیعی.

۶. اقلیم، آب‌وهوا و بهترین زمان سفر

الگوی دمایی و بارندگی

• مناطق کوهستانی (زنجان، سلطانیه و خدابنده): زمستان‌های سخت و برفی، تابستان‌های بسیار مطبوع و خنک.
• منطقه طارم: اقلیم نیمه‌گرمسیری و خاص با امکان کشت مرکبات و زیتون.
• بهترین زمان سفر: اردیبهشت تا اواخر مهرماه (به‌ویژه فصل تابستان برای فرار از گرمای سایر مناطق).

۷. ساختار اقتصادی، صنایع و زیرساخت‌ها

۱. قطب روی و فلزات ایران

• تولید بیش از ۸۰ درصد روی کشور در استان زنجان و وجود بزرگ‌ترین معدن سرب و روی خاورمیانه (معدن انگوران در ماهنشان).

۲. کشاورزی و باغداری

• شهرستان طارم قطب اصلی تولید زیتون ایران (تامین‌کننده بیش از ۴۰٪ زیتون کشور).
• تاکستان‌های پهناور و قطب تولید انگور و کشمش در شهرستان‌های ابهر و خرمدره.

۳. آموزش عالی و خدمات

• میزبانی از دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان (از معتبرترین مراکز علمی کشور) و دانشگاه زنجان.
• ارائه خدمات مالی و بانکی از طریق شبکه ارائه‌دهندگان در بانک‌ها و مراکز تجاری.

۸. بررسی تفکیکی شهرستان‌های کلیدی استان زنجان

۱. زنجان (مرکز استان)

• ویژگی‌ها: مرکز سیاسی، اداری و صنعتی استان، شهر ملی ملیله‌کاری و مرکز چاقوسازی.
• جاذبه‌ها: بازار مسقف، عمارت ذولفقاری (مردان نمکی)، بنای رختشوی‌خانه، کاروانسرای سنگی، حسینیه اعظم.

۲. سلطانیه و خدابنده

• ویژگی‌ها: مهد معماری ایلخانی و گردشگری طبیعی غارشناسی.
• جاذبه‌ها: گنبد سلطانیه، معبد داش‌کسن، غار کتله‌خور، بقعه قیدار نبی.

۳. ابهر و خرمدره

• ویژگی‌ها: قطب صنعتی و باغداری استان، دشت‌های حاصلخیز و تاکستان‌های وسیع.
• جاذبه‌ها: چشمه علی‌بلاغی، معبد چلبی‌اوغلی، سد کینه‌ورس، باغ‌های انگور ابهر.

۴. طارم، ماهنشان و ایجرود

• ویژگی‌ها: قطب زیتون و مرکبات، سرزمین معادن غنی و کوه‌های رنگین‌کمانی.
• جاذبه‌ها: کوه‌های آلاداغ‌لار، قلعه بهستان، دریاچه پری ماهنشان، آتشکده‌های تشویر طارم.

۹. غذاهای محلی و خوراک‌شناسی زنجان

1. جغور بغور (جیز بیز): خوراک خوش‌طعم و سریع تهیه شده از جگر، دل، قلوه گوسفند و پیاز فراوان.
2. آش ترش زنجان: آشی لذیذ با آلوچه، حبوبات، سرکه و شیره انگور.
3. آش شش‌انداز: آش سنتی مقوی با پیازداغ، خرما و تخم‌مرغ.
4. خورش آلوچه و کشمش: خورشی شیرین و ملس بومی زنجانی.

۱۰. مشاهیر و چهره‌های برجسته استان زنجان

• علما و فلاسفه: شیخ شهاب‌الدین سهروردی (شیخ اشراق و بنیان‌گذار مکتب اشراق)، آیت‌الله العظمی شبیری زنجانی.
• دانشمندان و چهره‌های علمی: پرفسور ثبوتی (اخترفیزیک‌دان نامدار و بنیان‌گذار دانشگاه علوم پایه زنجان)، شهید مجید شهریاری (دانشمند هسته‌ای).
• شعرا و هنرمندان: حکیم هیدجی، استاد حسین منزوی (پدر غزل معاصر ایران).

۱۱. چالش‌ها و چشم‌انداز آینده توسعه استان

چالش‌های موجود

• ملاحظات زیست‌محیطی صنایع روی: لزوم مدیریت پسماندهای شهرک‌های صنعتی روی.
• تکمیل خط دوم راه‌آهن زنجان-تهران: لزوم تسریع در دوبانده‌سازی مسیر ریلی ترانزیتی.

چشم‌انداز آینده

۱۲. منابع و مراجع معتبر

۱۳. پرسش‌های متداول (FAQ)

بهترین زمان سفر به استان زنجان چه فصلی است؟

سوغات‌های اصلی و معروف زنجان کدامند؟

گنبد سلطانیه در کدام شهرستان زنجان قرار دارد؟

پرجمعیت‌ترین شهرستان‌های استان زنجان کدامند؟