راهنمای استان همدان

import pandas as pd

excel_file = "Irangaah links.xlsx"
df = pd.read_excel(excel_file)

mapping = {}

for idx, row in df[['شهرستان‌ها', 'cities']].dropna().iterrows():
    word = str(row['شهرستان‌ها']).strip()
    url = str(row['cities']).strip()
    mapping[word] = url

for idx, row in df[['استان‌ها', 'provinces']].dropna().iterrows():
    word = str(row['استان‌ها']).strip()
    url = str(row['provinces']).strip()
    mapping[word] = url

for idx, row in df[['صفحات اصلی ایران', 'urls']].dropna().iterrows():
    word = str(row['صفحات اصلی ایران']).strip()
    url = str(row['urls']).strip()
    mapping[word] = url

hamadan_keywords = [
    'همدان', 'ملایر', 'نهاوند', 'تویسرکان', 'اسدآباد', 'کبوترآهنگ', 'كبودرآهنگ', 'رزن', 'فامنین', 'بهار', 'درگزین',
    'کردستان', 'زنجان', 'قزوین', 'مرکزی', 'لرستان', 'کرمانشاه', 'ایران', 'زاگرس',
    'دانشگاه‌ها', 'بانک‌ها', 'اوقات شرعی', 'هواشناسی', 'تاریخ ایران', 'فرهنگ ایران', 'هخامنشیان', 'ساسانیان', 'مادها'
]

for kw in hamadan_keywords:
    if kw in mapping:
        print(f"'{kw}': '{mapping[kw]}'")
    else:
        print(f"'{kw}': NOT FOUND")

'همدان': 'https://irangaah.ir/province/hamadan'
'ملایر': 'https://irangaah.ir/malayer'
'نهاوند': 'https://irangaah.ir/nahavand'
'تویسرکان': 'https://irangaah.ir/tuyserkan'
'اسدآباد': 'https://irangaah.ir/asadabad'
'کبوترآهنگ': NOT FOUND
'كبودرآهنگ': NOT FOUND
'رزن': 'https://irangaah.ir/razan'
'فامنین': 'https://irangaah.ir/famenin'
'بهار': 'https://irangaah.ir/bahar'
'درگزین': 'https://irangaah.ir/dargazin'
'کردستان': 'https://irangaah.ir/province/kurdistan'
'زنجان': 'https://irangaah.ir/province/zanjan'
'قزوین': 'https://irangaah.ir/province/qazvin'
'مرکزی': 'https://irangaah.ir/province/markazi'
'لرستان': 'https://irangaah.ir/province/lorestan'
'کرمانشاه': 'https://irangaah.ir/province/kermanshah'
'ایران': 'https://irangaah.ir/iran'
'زاگرس': 'https://irangaah.ir/iran/geography/zagros-mountains'
'دانشگاه‌ها': 'https://irangaah.ir/universities'
'بانک‌ها': 'https://irangaah.ir/banks'
'اوقات شرعی': 'https://irangaah.ir/azan'
'هواشناسی': 'https://irangaah.ir/weather'
'تاریخ ایران': 'https://irangaah.ir/iran/history'
'فرهنگ ایران': 'https://irangaah.ir/iran/culture'
'هخامنشیان': 'https://irangaah.ir/iran/history/achaemenid-empire'
'ساسانیان': 'https://irangaah.ir/iran/history/sassanid-empire'
'مادها': NOT FOUND

# check kabudarahang in dataframe
print(df[df['شهرستان‌ها'].str.contains('كبود|کبود', na=False)][['شهرستان‌ها', 'cities']])

    شهرستان‌ها                            cities
301  کبودرآهنگ  https://irangaah.ir/kabudarahang

چکیده اجرایی:

استان همدان به عنوان پایتخت تاریخ و تمدن ایران، مهد کهن‌ترین پادشاهی ایران‌زمین (مادها) و یکی از برجسته‌ترین قطب‌های گردشگری، سفال‌گری و کشاورزی غرب کشور شناخته می‌شود. این استان با مرکزیت کلان‌شهر تاریخی همدان، میزبانی از شاهکارهای جهانی همچون هگمتانه، غار شگفت‌انگیز علی‌صدر، شهر جهانی مبل و منبت (ملایر) و شهر جهانی سفال (لالجین)، نقشی بی‌بدیل در هویت تاریخی، هنر سنتی و اقتصاد گردشگری ایران دارد.

۱. معرفی کلی استان همدان

داده‌های پایه و ویژگی‌های ساختاری

تقسیمات کشوری استان همدان

۲. موقعیت جغرافیایی، نقشه و فواصل ارتباطی

                    [ زنجان / قزوین ]
                           │
  [ کردستان / کرمانشاه ] ─── [ استان همدان ] ─── [ استان مرکزی ]
                           │
                     [ استان لرستان ]

جدول فواصل همدان (مرکز استان) تا مراکز مهم

۳. تاریخچه و پیشینه تمدنی

• دوران مادها (هگمتانه): دیاکو، بنیان‌گذار سلسله ماد، هگمتانه (اکباتان) را به عنوان پایتخت خود برگزید. این شهر به عنوان قلعه‌ای با هفت دیوار رنگارنگ در متون تاریخی جهان ثبت گردیده است.
• دوران هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان: در عصر هخامنشیان، همدان پایتخت تابستانی شاهان هخامنشی بود و کتیبه‌های گنج‌نامه یادگار داریوش و خشایارشا در این دوره‌اند. در دوره‌های بعدی نیز همدان از مراکز اداری و ضرب سکه در عصر ساسانیان به شمار می‌رفت.
• دوران اسلامی و طلایی علم: در عصر اسلامی، همدان مهد پرورش و استقرار دانشمندان بزرگی چون شیخ‌الرئیس ابن سینا و باباطاهر عریان گردید.

۴. فرهنگ، زبان، آداب و رسوم و صنایع دستی

زبان و تنوع قومی

• تنوع زبان‌ها: در شهر همدان و تویسرکان زبان فارسی غالب است؛ در شمال استان (کبودرآهنگ، رزن و بهار) زبان ترکی آذربایجانی و در جنوب استان (ملایر و نهاوند) گویش‌های لری و لکی رایج می‌باشد.

آیین‌ها و رسوم برجسته

• آیین کوسه‌گلین (طلب باران): از آیین‌های کهن سنتی روستایی برای طلب باران در بهار.
• شب‌های چلّه و سمنوپزان: آیین‌های سنتی بومی فرآوری سمنوی درگزین و فامنین.

صنایع دستی و سوغات

               ┌── سفال و سرامیک لالجین (شهر جهانی سفال)
               ├── منبت‌کاری و مبل‌سازی ملایر (شهر جهانی منبت)
   صنایع دستی ├── چرم‌دوزی سنتی و صنایع چرمی همدان
               └── فرش‌بافی اصیل (قالی برجسته نهاوند و تویسرکان)

               ┌── گردوی ممتاز پوست کاغذی (تویسرکان)
               ├── شیره انگور و کشمش اصیل (ملایر)
     سوغات    ├── باسلوق، حلوازرده، انگشت‌پیچ و نان کماج همدان
               └── خیارشور غار علی‌صدر و عسل طبیعی الوند

۵. گردشگری و جاذبه‌های شاخص (تاریخی و طبیعی)

جاذبه‌های ثبت‌شده در میراث جهانی یونسکو

1. تپه باستانی هگمتانه: مجموعه تاریخی و شهر باستانی مادها و هخامنشیان در قلب شهر همدان که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.
2. برندهای جهانی ثبت‌شده: لالجین به عنوان «شهر جهانی سفال» و ملایر به عنوان «شهر جهانی مبل و منبت» در شورای جهانی صنایع دستی (WCC).

جاذبه‌های شاخص تاریخی و طبیعی

• غار علی‌صدر (کبودرآهنگ): شگفت‌انگیزترین و بزرگ‌ترین غار آبی قابل قایقرانی در جهان.
• آرامگاه بوعلی سینا و باباطاهر (همدان): نمادهای معماری و یادبود شیخ‌الرئیس و شاعر شهیر دوOrder.
• کتیبه‌ها و آبشار گنج‌نامه: سنگ‌نوشته‌های داریوش و خشایارشا هخامنشی در دل دره عباس‌آباد الوند.
• گنبد علویان: شاهکار معماری و آجرکاری دوره سلجوقیان.
• سراب‌های نهاوند (نهاوند): سراب گیان و سراب گاماسیاب با چشمه‌های خروشان و طبیعت سرسبز.

۶. اقلیم، آب‌وهوا و بهترین زمان سفر

الگوی دمایی و بارندگی

• زمستان: سرد و یخبندان همراه با بارش‌های سنگین برف در ارتفاعات الوند (پیست اسکی تاریک‌دره).
• تابستان: هوای بسیار دلپذیر، خنک و بدون گرمای آزاردهنده.
• بهترین زمان سفر: اردیبهشت تا اواخر شهریورماه (بهترین مقصد گردشگری تابستانه کشور).

۷. ساختار اقتصادی، صنایع و زیرساخت‌ها

۱. صنایع دستی جهانی و گردشگری

• صادرات گسترده سفال لالجین و مبلمان منبت ملایر به کشورهای حوزه خلیج فارس و اروپا.
• صنعت گردشگری قوی متکی بر غار علی‌صدر، سایت‌های تاریخی و گردشگری طبیعی.

۲. کشاورزی و باغداری قطب کشوری

• گردو و انگور: تویسرکان قطب اصلی تولید گردوی باکیفیت ایران و ملایر قطب تولید انگور و کشمش صادراتی.
• تولید سیب‌زمینی (رتبه اول کشور در دشت بهار و فامنین)، سیر و سیرترشی همدان و سیر تویسرکان.

۳. زیرساخت‌ها و مراکز علمی

• حمل‌ونقل: فرودگاه همدان، خط راه‌آهن سراسری تهران-همدان-سنندج و آزادراه‌های کلیدی ارتباطی.
• آموزش عالی: وجود دانشگاه‌ها و مراکز علمی برجسته مانند دانشگاه بوعلی سینا و دانشگاه علوم پزشکی همدان.

۸. بررسی تفکیکی شهرستان‌های کلیدی استان همدان

۱. همدان (مرکز استان)

• ویژگی‌ها: مرکز اداری، علمی، تاریخی و گردشگری اصلی استان.
• جاذبه‌ها: هگمتانه، آرامگاه بوعلی سینا، آرامگاه باباطاهر، کتیبه‌های گنج‌نامه، گنبد علویان، مجسمه شیر سنگی.

۲. ملایر و تویسرکان

• ویژگی‌ها: ملایر به عنوان دومین شهر پرجمعیت استان (شهر جهانی منبت) و تویسرکان مهد گردوی ایران.
• جاذبه‌ها: پارک سیفیه ملایر، آرامگاه حبقوق نبی (ع) در تویسرکان، کاروانسرای شاه‌عباسی، دره سرسبز گزندر.

۳. کبودرآهنگ، بهار و لالجین

• ویژگی‌ها: مراکز عمده گردشگری طبیعی و صنایع دستی (شهر جهانی سفال لالجین در شهرستان بهار).
• جاذبه‌ها: غار علی‌صدر، شهر سفال لالجین، قلعه باشکوه باشقورتاران.

۴. نهاوند و اسدآباد

• ویژگی‌ها: شهرهای کهن جنوب و غرب استان با سراب‌های پرآب و پیشینه تاریخی کهن.
• جاذبه‌ها: سراب گیان، سراب گاماسیاب، معبد لاائودیسه نهاوند، کتیبه آقاجان بلاغی اسدآباد.

۹. غذاهای محلی و خوراک‌شناسی همدان

1. آش ترخینه و آش کاچی: آش سنتی و معروف نهاوند و همدان با ترخینه دست‌ساز و ادویه‌جات محلی.
2. آبگوشت بزباش و آبگوشت دیزی همدان: آبگوشت‌های سنتی طبخ‌شده در ظروف سفالی لالجین با گوشت تازه گوسفندی.
3. حلوازرده و انگشت‌پیچ: شیرینی‌ها و دسرهای سنتی و مقوی همدان تهیه شده از زرده تخم‌مرغ، شکر، گلاب و زعفران.
4. خورش گورما و آش آماج: خوراک‌های بومی زمستانه پرطرفدار.

۱۰. مشاهیر و چهره‌های برجسته استان همدان

• علما، دانشمندان و حکما: شیخ‌الرئیس ابن سینا (طبیب و فیلسوف نامدار جهان)، عین‌القضات همدانی و میرسید علی همدانی.
• شعرا و عرفا: باباطاهر عریان (شاعر دوبیتی‌سرای نامدار)، رضی‌الدین آرتیمانی و مفتون همدانی.
• شخصیت‌های تاریخی و فرهنگی: دیاکو (نخستین پادشاه ماد)، سید جمال‌الدین اسدآبادی (اندیشمند و مصلح بزرگ جهان اسلام).

۱۱. چالش‌ها و چشم‌انداز آینده توسعه استان

چالش‌های موجود

• افت سفره‌های آب زیرزمینی: بحران کم‌آبی در دشت‌های بهار، فامنین و کبودرآهنگ به دلیل کشاورزی سنتی.
• لزوم تکمیل زنجیره ارزش: نیاز به فرآوری و بسته‌بندی مدرن محصولات کشاورزی مانند گردو، سیر و انگور جهت صادرات مستقیم.

چشم‌انداز آینده

۱۲. منابع و مراجع معتبر

۱۳. پرسش‌های متداول (FAQ)

بهترین زمان سفر به استان همدان چه زمانی است؟

آثار و برندهای ثبت‌شده جهانی یونسکو و WCC در استان همدان کدامند؟

سوغات‌های اصلی خوراکی و صنایع دستی همدان چیست؟

پرجمعیت‌ترین شهرستان‌های استان همدان کدامند؟