فرق غروب آفتاب و اذان مغرب چیست؟ فاصلهٔ غروب تا اذان مغرب در شهرهای ایران
در گفت‌وگوی روزمره «غروب» و «مغرب» را یکی می‌دانیم، اما در تقویم شرعی این دو، دو لحظهٔ متفاوت‌اند. اذان مغرب همیشه چند دقیقه پس از غروب آفتاب گفته میشود و همین فاصله برای روزه‌داران، نمازگزاران و حتی کسانی که می‌خواهند بدانند «هوا کی کاملاً تاریک میشود» اهمیت دارد. در این مطلب تعریف هر کدام، جدول فاصلهٔ غروب تا اذان مغرب در شهرهای مختلف ایران و دلیل تغییر آن در طول سال را آورده‌ایم.
غروب آفتاب چیست و اذان مغرب چیست؟
غروب آفتاب لحظه‌ای است که لبهٔ بالایی قرص خورشید زیر افق می‌رود. از این لحظه به بعد آسمان هنوز روشن است، اما خورشید دیگر دیده نمیشود.
اذان مغرب در فقه شیعه با از بین رفتن «حمرهٔ مشرقیه» تعیین میشود؛ یعنی سرخیای که پس از غروب در آسمان سمت مشرق دیده میشود از بالای سر عبور کند و محو شود. منجمان این لحظه را معادل زمانی گرفته‌اند که مرکز خورشید ۴٫۵ درجه زیر افق باشد (روش مؤسسهٔ ژئوفیزیک دانشگاه تهران). این لحظه، آغاز وقت نماز مغرب و زمان افطار روزه‌دار است.
فاصلهٔ غروب آفتاب تا اذان مغرب چند دقیقه است؟
در شهرهای ایران این فاصله معمولاً بین ۱۶ تا ۲۳ دقیقه است. سه قاعدهٔ ساده دارد:
- هرچه شهر شمالی‌تر باشد، فاصله بیشتر است؛ چون خورشید با زاویهٔ مایل‌تری زیر افق می‌رود.
- در اوایل تابستان فاصله بیشترین مقدار سال را دارد و در اعتدال‌های بهار و پاییز کمترین مقدار را.
- در زمستان فاصله کمی بیشتر از بهار و پاییز است.
جدول زیر فاصلهٔ غروب تا اذان مغرب را در نخستین روز هر فصل برای چند شهر نشان می‌دهد (نام هر شهر به صفحهٔ اوقات شرعی آن لینک شده است):
| شهر | اول فروردین | اول تیر | اول مهر | اول دی |
|---|---|---|---|---|
| تهران | ۱۸ دقیقه | ۲۱ دقیقه | ۱۸ دقیقه | ۲۰ دقیقه |
| مشهد | ۱۸ دقیقه | ۲۱ دقیقه | ۱۸ دقیقه | ۲۰ دقیقه |
| شیراز | ۱۷ دقیقه | ۱۹ دقیقه | ۱۷ دقیقه | ۱۹ دقیقه |
| تبریز | ۱۹ دقیقه | ۲۲ دقیقه | ۱۹ دقیقه | ۲۱ دقیقه |
| اهواز | ۱۷ دقیقه | ۲۰ دقیقه | ۱۷ دقیقه | ۱۹ دقیقه |
| رشت | ۱۸ دقیقه | ۲۲ دقیقه | ۱۸ دقیقه | ۲۱ دقیقه |
| بندرعباس | ۱۶ دقیقه | ۱۹ دقیقه | ۱۶ دقیقه | ۱۸ دقیقه |
| زاهدان | ۱۷ دقیقه | ۱۹ دقیقه | ۱۷ دقیقه | ۱۹ دقیقه |
| اردبیل | ۱۹ دقیقه | ۲۲ دقیقه | ۱۹ دقیقه | ۲۱ دقیقه |
| چابهار | ۱۶ دقیقه | ۱۸ دقیقه | ۱۶ دقیقه | ۱۸ دقیقه |
| ماکو | ۱۹ دقیقه | ۲۳ دقیقه | ۱۹ دقیقه | ۲۲ دقیقه |
ملاک افطار کدام است؛ غروب یا مغرب؟
در فقه شیعه، روزه‌دار باید تا اذان مغرب صبر کند؛ یعنی افطار همزمان با اذان مغرب است، نه غروب آفتاب. به همین دلیل در جدول‌های سحر و افطار، ستون «افطار» همان اذان مغرب است. در ماه رمضان ۱۴۰۵ که از اواسط بهمن آغاز میشود، این فاصله در تهران حدود ۱۹ دقیقه است. جدول سحر و افطار مراکز استان‌ها را در ماه رمضان ۱۴۰۵ و اوقات سحر و افطار ببینید.
اذان مغرب امروز در شهرهای پرجمعیت
ساعت اذان مغرب هر روز تغییر می‌کند و برای هر شهر متفاوت است. ساعت امروز را از صفحهٔ شهر خودتان ببینید:
- اذان مغرب تهران، کرج و قم
- اذان مغرب مشهد و بجنورد
- اذان مغرب اصفهان، شهرکرد و یاسوج
- اذان مغرب تبریز، زنجان و قزوین
- اذان مغرب گچساران، بوشهر و اهواز
- اذان مغرب رشت، ساری و گرگان
بعد از اذان مغرب: نماز عشا و نیمهشب شرعی
در فقه شیعه، وقت نماز مغرب و عشا از اذان مغرب آغاز میشود و تا نیمهشب شرعی ادامه دارد (با رعایت ترتیب و وقت‌های اختصاصی که در رساله‌ها آمده است). به همین دلیل در تقویمهای ایران، اذان عشا جداگانه اعلام نمیشود. نیمهشب شرعی در تهران در بیشتر روزهای سال بین حدود ۲۳:۱۵ تا ۲۳:۴۵ است. برای اینکه ببینید این ساعت‌ها چگونه محاسبه می‌شوند، اوقات شرعی چگونه محاسبه میشود؟ را بخوانید.
چرا بعد از غروب هنوز هوا روشن است؟
پس از غروب خورشید، جو زمین هنوز نور خورشید را پراکنده می‌کند و آسمان روشن می‌ماند. این دوره را «شفق» می‌نامند و سه مرحله دارد:
- شفق مدنی (تا ۶ درجه زیر افق): هنوز می‌توان بدون چراغ کارهای بیرونی را انجام داد. اذان مغرب (۴٫۵ درجه) درون همین مرحله است.
- شفق دریایی (۶ تا ۱۲ درجه): خط افق کم‌کم دیده نمیشود و ستاره‌های پرنور ظاهر می‌شوند.
- شفق نجومی (۱۲ تا ۱۸ درجه): آسمان تقریباً تاریک است و پس از آن شب کامل آغاز میشود.
اگر برای رانندگی در جاده یا کوهنوردی برنامه می‌ریزید، بهتر است «غروب آفتاب» را ملاک بگیرید، نه مغرب؛ چون تا حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بعد از غروب نور طبیعی به‌سرعت کم میشود. جدول غروب شهرها را در ساعت غروب آفتاب امروز در شهرهای ایران ببینید و وضعیت هوای مسیر را هم از صفحه‌هایی مثل هواشناسی ساری، هواشناسی گرگان یا هواشناسی کرمانشاه چک کنید.
اشتباه‌های رایج دربارهٔ اذان مغرب
- «اذان مغرب همیشه ۱۵ دقیقه بعد از غروب است.» نه؛ بسته به شهر و فصل ۱۶ تا ۲۳ دقیقه است.
- «ساعت مغرب تهران برای کل استان کافی است.» برای شهرهای شرقی یا غربی استان اختلاف چند دقیقه‌ای وجود دارد. مثلاً دماوند کمی زودتر از تهران و شهریار کمی دیرتر است.
- «با دیدن تاریکی می‌توان افطار کرد.» در روزهای ابری یا در شهرهای کوهستانی، تاریکی ظاهری فریبنده است؛ ملاک، ساعت محاسبه‌شده است.
برای آشنایی با اذان صبح و فاصلهٔ آن تا طلوع آفتاب، اذان صبح چه ساعتی است؟ را هم ببینید.
پرسش‌های متداول
اذان مغرب چند دقیقه بعد از غروب آفتاب است؟
در شهرهای ایران بین حدود ۱۶ تا ۲۳ دقیقه. در تهران در بیشتر روزهای سال ۱۸ تا ۲۰ دقیقه و در اوایل تیر حدود ۲۱ دقیقه است. در شهرهای جنوبی مثل بندرعباس فاصله کوتاه‌تر است.
افطار با غروب آفتاب است یا اذان مغرب؟
بر اساس فقه شیعه، افطار همزمان با اذان مغرب است، نه غروب آفتاب.
چرا اذان عشا در ایران اعلام نمیشود؟
در فقه شیعه وقت نماز مغرب و عشا با اذان مغرب آغاز میشود و تا نیمهشب شرعی ادامه دارد؛ به همین دلیل تقویمهای ایران اذان عشای جداگانه ندارند.
اذان مغرب امروز اصفهان چه ساعتی است؟
ساعت دقیق امروز را در صفحهٔ اوقات شرعی اصفهان ببینید. برای مقایسه، اذان مغرب اصفهان در اول فروردین حدود ۱۸:۳۳ و در اول دی حدود ۱۷:۲۱ است.
حمرهٔ مشرقیه یعنی چه؟
سرخیای است که پس از غروب آفتاب در آسمان سمت مشرق دیده میشود. از بین رفتن آن ملاک وقت مغرب در فقه شیعه است و در محاسبات با زاویهٔ ۴٫۵ درجهٔ خورشید زیر افق معادلسازی شده است.
بعد از اذان مغرب چقدر طول می‌کشد تا هوا کاملاً تاریک شود؟
شب کامل وقتی است که خورشید ۱۸ درجه زیر افق برود؛ در ایران حدود یک ساعت و ربع تا نزدیک دو ساعت پس از غروب، بسته به فصل و عرض جغرافیایی شهر.
بیشتر بخوانید در ایران‌گاه
- ساعت غروب آفتاب امروز در شهرهای ایران
- اذان صبح چه ساعتی است؟
- اوقات شرعی چگونه محاسبه میشود؟
- ماه رمضان ۱۴۰۵ و اوقات سحر و افطار
- جهت قبله در شهرهای ایران
- شب یلدا ۱۴۰۵؛ طول شب در شهرهای ایران
- راهنمای خواندن وضعیت هوا و پیش‌بینی
- استان‌های ایران و مراکز آن‌ها
- اذان مغرب امروز تهران
- اذان مغرب اصفهان
- اذان مغرب به افق گچساران
نظرهای مخاطبان
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر