پرش به محتوای اصلی
ایران‌گاه
کسب‌وکار دارید؟ ورود به ایران‌گاه
اذان صبح و طلوع آفتاب با ساعت و آسمان سحرگاهی بالای مسجد
وبلاگ

اذان صبح چه ساعتی است؟ فاصلهٔ اذان صبح تا طلوع آفتاب در شهرهای ایران

ساعت اذان صبح برای خیلی‌ها مهم‌ترین ساعت روز است: آغاز وقت نماز صبح، زمان امساک در ماه رمضان، و برای بعضی‌ها ساعت بیدار شدن برای کار یا سفر. اما برخلاف تصور رایج، اذان صبح هم‌زمان با روشن شدن آسمان نیست؛ در بیشتر شهرهای ایران، اذان صبح بین یک ساعت و ربع تا نزدیک دو ساعت پیش از طلوع آفتاب گفته می‌شود. در این مطلب توضیح داده‌ایم اذان صبح دقیقاً بر چه اساسی تعیین می‌شود، چرا فاصلهٔ آن تا طلوع در تابستان بیشتر است و ساعت اذان صبح امروزِ شهر خودتان را از کجا ببینید.

اذان صبح امروز به افق شهر شما

عبارت «به افق» یعنی ساعت اذان برای موقعیت جغرافیایی همان شهر حساب شده است. اذان صبح به افق تهران با اذان صبح به افق مشهد یا تبریز فرق دارد و نباید ساعت شهری را برای شهر دیگری ملاک گرفت. صفحه‌های اوقات شرعی ایران‌گاه برای هر شهر جداگانه محاسبه می‌شوند:

برای کل یک ماه هم صفحهٔ تقویم هر شهر کاربردی است؛ مثلاً تقویم اوقات شرعی مشهد ساعت اذان صبح همهٔ روزهای ماه را کنار هم نشان می‌دهد.

اذان صبح بر چه اساسی تعیین می‌شود؟

در فقه، وقت نماز صبح با «فجر صادق» آغاز می‌شود: سپیده‌ای که به‌صورت نواری روشن و افقی در امتداد افق مشرق پهن می‌شود و رفته‌رفته گسترده‌تر می‌گردد. پیش از آن، گاهی نوری کم‌رنگ و عمودی شبیه ستون در آسمان دیده می‌شود که «فجر کاذب» نام دارد و ملاک اذان نیست.

منجمان این لحظه را به زاویهٔ خورشید زیر افق تبدیل کرده‌اند. در ایران، تقویم رسمی و بیشتر سامانه‌ها از روش مؤسسهٔ ژئوفیزیک دانشگاه تهران پیروی می‌کنند که اذان صبح را زمانی می‌داند که مرکز خورشید ۱۷٫۷ درجه زیر افق باشد. روش‌های دیگر جهان زاویه‌های ۱۵ تا ۱۹٫۵ درجه به کار می‌برند و همین تفاوت باعث می‌شود اپلیکیشن‌های خارجی گاهی چند دقیقه با تقویم ایران اختلاف داشته باشند. جزئیات این محاسبه را در اوقات شرعی چگونه محاسبه می‌شود؟ آورده‌ایم.

فاصلهٔ اذان صبح تا طلوع آفتاب چقدر است؟

این فاصله ثابت نیست و به دو چیز بستگی دارد: فصل و عرض جغرافیایی شهر. هرچه به اوایل تابستان نزدیک‌تر شویم و هرچه شهر شمالی‌تر باشد، خورشید با زاویهٔ مایل‌تری از زیر افق بالا می‌آید و طی کردن آن ۱۷٫۷ درجه بیشتر طول می‌کشد. نتیجه در جدول زیر پیداست:

شهراول فروردیناول تیراول مهراول دی
تهران۸۴ دقیقه۱۰۷ دقیقه۸۴ دقیقه۹۰ دقیقه
مشهد۸۴ دقیقه۱۰۸ دقیقه۸۵ دقیقه۹۱ دقیقه
شیراز۷۸ دقیقه۹۴ دقیقه۷۸ دقیقه۸۴ دقیقه
تبریز۸۷ دقیقه۱۱۴ دقیقه۸۷ دقیقه۹۳ دقیقه
اهواز۷۹ دقیقه۹۷ دقیقه۸۰ دقیقه۸۵ دقیقه
رشت۸۶ دقیقه۱۱۱ دقیقه۸۶ دقیقه۹۲ دقیقه
بندرعباس۷۶ دقیقه۹۰ دقیقه۷۶ دقیقه۸۲ دقیقه
زاهدان۷۸ دقیقه۹۴ دقیقه۷۸ دقیقه۸۴ دقیقه
اردبیل۸۷ دقیقه۱۱۴ دقیقه۸۷ دقیقه۹۳ دقیقه
چابهار۷۵ دقیقه۸۸ دقیقه۷۵ دقیقه۸۰ دقیقه
ماکو۸۸ دقیقه۱۱۸ دقیقه۸۸ دقیقه۹۵ دقیقه

به زبان ساده:

  • در بهار و پاییز، فاصلهٔ اذان صبح تا طلوع در تهران حدود ۸۴ دقیقه است.
  • در اوایل تیر این فاصله در تهران به حدود ۱۰۷ دقیقه و در تبریز و ماکو به بیش از ۱۱۰ دقیقه می‌رسد.
  • در شهرهای جنوبی مثل بندرعباس و چابهار، فاصله کوتاه‌تر است و در بیشتر سال حدود ۷۵ تا ۸۰ دقیقه می‌ماند.
  • در زمستان (اول دی) فاصله کمی بیشتر از بهار و پاییز است؛ مثلاً در تهران حدود ۹۰ دقیقه.

زودترین و دیرترین اذان صبح سال

زودترین اذان صبح سال در اواخر خرداد است؛ در تهران حدود ساعت ۳:۰۲ و در مشهد حدود ۲:۲۶. دیرترین اذان صبح هم حدود ۲۰ دی رخ می‌دهد؛ در تهران نزدیک ساعت ۵:۴۶. همین اختلاف بزرگ است که روزه‌داری تابستانی را سخت‌تر از زمستان می‌کند. برای ماه رمضان امسال که در بهمن و اسفند است، جدول سحر و افطار را در ماه رمضان ۱۴۰۵ و اوقات سحر و افطار ببینید.

اذان صبح، سحر و امساک چه فرقی دارند؟

  • اذان صبح: آغاز وقت نماز صبح و پایان زمان خوردن و آشامیدن برای روزه‌دار.
  • سحر: بازهٔ پایانی شب پیش از اذان صبح که سحری در آن خورده می‌شود.
  • امساک: در بسیاری از تقویم‌ها چند دقیقه (معمولاً حدود ۱۰ دقیقه) پیش از اذان صبح اعلام می‌شود و جنبهٔ احتیاطی دارد؛ ملاک شرعی، خودِ اذان صبح است.
  • طلوع آفتاب: پایان وقت نماز صبح. نماز صبح باید پیش از طلوع خوانده شود.

چرا اذان صبح در شهرهای ایران با هم فرق دارد؟

همان دو عاملی که ساعت غروب را تغییر می‌دهند، اینجا هم مؤثرند. طول جغرافیایی باعث می‌شود شهرهای شرقی زودتر اذان بگویند (هر درجه حدود ۴ دقیقه) و عرض جغرافیایی، طول سپیده‌دم را تغییر می‌دهد. برای همین در تابستان اختلاف اذان صبح میان شمال و جنوب کشور بیشتر از زمستان است. اگر برای شهرهای مختلف مقایسه می‌خواهید، ساعت غروب آفتاب امروز در شهرهای ایران جدول غروب را در چهار فصل دارد؛ همان منطق برای اذان صبح هم صادق است.

نکته‌های کاربردی برای بیدار شدن به‌موقع

  • زنگ گوشی را به ساعت ثابت تنظیم نکنید؛ ساعت اذان صبح در طول یک ماه گاهی تا ۲۰ دقیقه جابه‌جا می‌شود. هر هفته یک بار تقویم را چک کنید.
  • در سفر، ساعت اذان شهر مقصد را ملاک بگیرید. اگر از تهران به مشهد رفته‌اید، اذان صبح حدود نیم ساعت زودتر است.
  • در روزهای ابری یا پرگرد و غبار نمی‌توان سپیده را با چشم دید؛ به همین دلیل از جدول‌های محاسبه‌شده استفاده می‌شود. وضعیت هوای صبح را در صفحه‌هایی مثل هواشناسی تهران، هواشناسی اصفهان یا هواشناسی تبریز ببینید.
  • اگر به دنبال مسجد نزدیک برای نماز جماعت صبح هستید، فهرست مساجد و اماکن مذهبی هر شهر در ایران‌گاه هست.

برای اینکه بدانید در طول روز بعد از اذان صبح چه اوقاتی در پیش است، فرق غروب آفتاب و اذان مغرب تفاوت غروب، مغرب و نیمه‌شب شرعی را توضیح می‌دهد و جهت قبله در شهرهای ایران زاویهٔ قبلهٔ شهرها را آورده است.

پرسش‌های متداول

اذان صبح امروز تهران چه ساعتی است؟

ساعت اذان صبح هر روز تغییر می‌کند. ساعت دقیق امروز را در صفحهٔ اوقات شرعی تهران ببینید. برای مقایسه، اذان صبح تهران در اول فروردین حدود ۴:۴۳، اواخر خرداد حدود ۳:۰۲، اول مهر حدود ۴:۲۹ و اول دی حدود ۵:۴۱ است.

فاصلهٔ اذان صبح تا طلوع آفتاب چند دقیقه است؟

در شهرهای ایران بین حدود ۷۵ تا ۱۱۸ دقیقه. در بهار و پاییز تهران حدود ۸۴ دقیقه، در اوایل تابستان حدود ۱۰۷ دقیقه و در شهرهای جنوبی مثل بندرعباس حدود ۷۶ دقیقه است.

فجر صادق و فجر کاذب چه فرقی دارند؟

فجر کاذب نوری کم‌رنگ و عمودی است که پیش از سپیده در آسمان دیده می‌شود و ملاک نماز نیست. فجر صادق روشنایی افقی و گسترده در امتداد افق مشرق است و آغاز وقت نماز صبح با آن است.

چرا اذان صبح اپلیکیشن‌های خارجی با تقویم ایران فرق دارد؟

بسیاری از اپلیکیشن‌ها به‌طور پیش‌فرض زاویه‌ای غیر از ۱۷٫۷ درجه (مثلاً ۱۸ یا ۱۵ درجه) به کار می‌برند. اگر در تنظیمات آن‌ها روش «Tehran» یا «Institute of Geophysics, University of Tehran» را انتخاب کنید، اختلاف از بین می‌رود.

تا چه ساعتی می‌توان نماز صبح را خواند؟

وقت نماز صبح از اذان صبح تا طلوع آفتاب است. ساعت طلوع آفتاب هم در صفحهٔ اوقات شرعی هر شهر آمده است.

امساک چند دقیقه قبل از اذان صبح است؟

در بیشتر تقویم‌ها حدود ۱۰ دقیقه پیش از اذان صبح به‌عنوان احتیاط اعلام می‌شود، اما ملاک شرعی پایان سحری، خودِ اذان صبح است.

بیشتر بخوانید در ایران‌گاه

منابع

صفحه‌ها و مطالب مرتبط در ایران‌گاه

نظرهای مخاطبان

هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.

نوشتن نظر

نظر خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نمی‌شود و فقط برای اطلاع‌رسانی پاسخ استفاده می‌شود. نظرها پس از بررسی منتشر می‌شوند.

وارد شوید تا برای نظرهای تأییدشده امتیاز بگیرید.