پرش به محتوای اصلی
شب یلدا ۱۴۰۵ با هندوانه، انار، شمع و هلال ماه در آسمان شب
وبلاگ

شب یلدا ۱۴۰۵ چه روزی است؟ طول شب یلدا در شهرهای ایران و رسم‌های هر منطقه

شب یلدا ۱۴۰۵ دوشنبه ۳۰ آذر است؛ شبی که از غروب ۳۰ آذر آغاز می‌شود و تا طلوع آفتاب سه‌شنبه ۱ دی ادامه دارد. یلدا بلندترین شب سال در نیمکرهٔ شمالی است، اما «بلندترین» در همهٔ شهرهای ایران یک اندازه ندارد: در ماکو این شب حدود ۱۴ ساعت و ۳۶ دقیقه طول می‌کشد و در چابهار حدود ۱۳ ساعت و ۲۷ دقیقه. در این مطلب طول شب یلدا را برای مراکز استان‌ها و چند شهر مرزی حساب کرده‌ایم و دربارهٔ ریشهٔ یلدا، ثبت جهانی آن و رسم‌های مناطق مختلف ایران نوشته‌ایم.

شب یلدا ۱۴۰۵ چه روزی است؟

  • شب یلدا: دوشنبه ۳۰ آذر ۱۴۰۵ (۲۱ دسامبر ۲۰۲۶)، از غروب آفتاب
  • پایان شب یلدا: طلوع آفتاب سه‌شنبه ۱ دی ۱۴۰۵
  • لحظهٔ انقلاب زمستانی: حدود ساعت ۰۰:۲۰ بامداد ۱ دی به وقت ایران (۲۰:۵۰ روز ۲۱ دسامبر به وقت جهانی)

از فردای یلدا، یعنی اول دی، روزها کم‌کم بلندتر می‌شوند. به همین دلیل ایرانیان باستان این شب را شب «زایش خورشید» می‌دانستند و تا صبح بیدار می‌ماندند تا پیروزی روشنایی بر تاریکی را جشن بگیرند.

طول شب یلدا در شهرهای ایران

طول شب را از غروب آفتاب ۳۰ آذر تا طلوع آفتاب ۱ دی حساب کرده‌ایم. هرچه شهر شمالی‌تر باشد، شب یلدایش بلندتر است. نام هر شهر به صفحهٔ اوقات شرعی آن لینک شده تا ساعت غروب و طلوع همان شب را دقیق ببینید:

شهرغروب ۳۰ آذرطلوع ۱ دیطول شب یلدا
ماکو۱۷:۱۲۰۷:۴۹۱۴ ساعت و ۳۶ دقیقه
آستارا۱۶:۵۷۰۷:۲۸۱۴ ساعت و ۳۱ دقیقه
اردبیل۱۷:۰۰۰۷:۳۰۱۴ ساعت و ۳۰ دقیقه
تبریز۱۷:۰۸۰۷:۳۸۱۴ ساعت و ۲۹ دقیقه
ارومیه۱۷:۱۵۰۷:۴۱۱۴ ساعت و ۲۶ دقیقه
بجنورد۱۶:۲۶۰۶:۵۲۱۴ ساعت و ۲۶ دقیقه
رشت۱۶:۵۸۰۷:۲۲۱۴ ساعت و ۲۵ دقیقه
گرگان۱۶:۳۹۰۷:۰۲۱۴ ساعت و ۲۲ دقیقه
زنجان۱۷:۰۴۰۷:۲۵۱۴ ساعت و ۲۱ دقیقه
ساری۱۶:۴۶۰۷:۰۶۱۴ ساعت و ۲۱ دقیقه
مشهد۱۶:۲۰۰۶:۳۹۱۴ ساعت و ۱۹ دقیقه
قزوین۱۶:۵۹۰۷:۱۸۱۴ ساعت و ۱۹ دقیقه
کرج۱۶:۵۶۰۷:۱۳۱۴ ساعت و ۱۷ دقیقه
تهران۱۶:۵۵۰۷:۱۱۱۴ ساعت و ۱۶ دقیقه
سمنان۱۶:۴۷۰۷:۰۲۱۴ ساعت و ۱۵ دقیقه
سنندج۱۷:۱۳۰۷:۲۷۱۴ ساعت و ۱۴ دقیقه
همدان۱۷:۰۹۰۷:۲۰۱۴ ساعت و ۱۱ دقیقه
قم۱۷:۰۰۰۷:۱۰۱۴ ساعت و ۱۰ دقیقه
کرمانشاه۱۷:۱۶۰۷:۲۴۱۴ ساعت و ۹ دقیقه
اراک۱۷:۰۶۰۷:۱۳۱۴ ساعت و ۸ دقیقه
ایلام۱۷:۲۰۰۷:۲۵۱۴ ساعت و ۵ دقیقه
خرم‌آباد۱۷:۱۳۰۷:۱۷۱۴ ساعت و ۵ دقیقه
بیرجند۱۶:۳۱۰۶:۳۲۱۴ ساعت و ۱ دقیقه
اصفهان۱۷:۰۱۰۷:۰۲۱۴ ساعت و ۰ دقیقه
شهرکرد۱۷:۰۵۰۷:۰۴۱۳ ساعت و ۵۹ دقیقه
یزد۱۶:۵۲۰۶:۴۹۱۳ ساعت و ۵۷ دقیقه
اهواز۱۷:۱۷۰۷:۱۰۱۳ ساعت و ۵۴ دقیقه
زابل۱۶:۲۶۰۶:۱۸۱۳ ساعت و ۵۲ دقیقه
یاسوج۱۷:۰۶۰۶:۵۷۱۳ ساعت و ۵۱ دقیقه
کرمان۱۶:۴۵۰۶:۳۴۱۳ ساعت و ۴۹ دقیقه
شیراز۱۷:۰۵۰۶:۵۱۱۳ ساعت و ۴۶ دقیقه
زاهدان۱۶:۳۲۰۶:۱۷۱۳ ساعت و ۴۵ دقیقه
بوشهر۱۷:۱۴۰۶:۵۶۱۳ ساعت و ۴۳ دقیقه
بندرعباس۱۶:۵۶۰۶:۳۰۱۳ ساعت و ۳۵ دقیقه
قشم۱۶:۵۶۰۶:۳۰۱۳ ساعت و ۳۴ دقیقه
جاسک۱۶:۵۳۰۶:۲۱۱۳ ساعت و ۲۸ دقیقه
چابهار۱۶:۴۲۰۶:۰۹۱۳ ساعت و ۲۷ دقیقه

یعنی اختلاف بلندترین و کوتاه‌ترین شب یلدا در ایران بیش از یک ساعت است. در تهران، شب یلدا حدود ۱۴ ساعت و ۱۶ دقیقه طول می‌کشد و روز اول دی فقط حدود ۹ ساعت و ۴۵ دقیقه روشنایی دارد؛ در حالی که در اول تیر روز تهران حدود ۱۴ ساعت و ۳۵ دقیقه است.

چرا شب یلدا بلندترین شب سال است؟

محور زمین حدود ۲۳٫۴ درجه نسبت به صفحهٔ مدارش کج است. در انقلاب زمستانی، نیمکرهٔ شمالی بیشترین فاصلهٔ زاویه‌ای را از خورشید دارد؛ خورشید در کم‌ارتفاع‌ترین مسیر روزانهٔ سال حرکت می‌کند و کوتاه‌ترین روز و بلندترین شب رقم می‌خورد. نکتهٔ جالب اینکه زودترین غروب سال و دیرترین طلوع سال روی خودِ یلدا نیستند: در تهران زودترین غروب حدود ۱۴ آذر و دیرترین طلوع حدود ۱۷ دی است. توضیح این پدیده (معادلهٔ زمان) را در ساعت غروب آفتاب امروز در شهرهای ایران و اوقات شرعی چگونه محاسبه می‌شود؟ آورده‌ایم.

یلدا و چله؛ ریشهٔ نام و ثبت جهانی

واژهٔ «یلدا» سریانی و به معنای «زایش» است و به زایش خورشید (یا مهر) اشاره دارد. نام فارسی‌تر این شب «شب چله» است، چون آغاز «چلهٔ بزرگ»، یعنی چهل روز نخست زمستان (از ۱ دی تا ۱۰ بهمن) است. «چلهٔ کوچک» هم بیست روز بعدی (تا ۳۰ بهمن) را می‌گویند.

در آذر ۱۴۰۱، «یلدا/چله» با پروندهٔ مشترک ایران و افغانستان در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو ثبت شد. دربارهٔ آثار ملموس ثبت‌شدهٔ ایران در یونسکو در آثار ثبت جهانی ایران در یونسکو نوشته‌ایم.

رسم‌های شب یلدا در ایران

شب‌نشینی در خانهٔ بزرگ خانواده، خوردن هندوانه و انار، آجیل شب یلدا و فال حافظ رایج‌ترین رسم‌ها هستند. هندوانه نماد گرمای تابستان در دل زمستان و انار با رنگ سرخش نماد سپیده و زندگی است. خواندن دیوان حافظ و گاهی شاهنامه هم بخشی از سنت این شب است. اما هر منطقهٔ ایران رسم‌های ویژهٔ خودش را هم دارد:

  • آذربایجان: «چیلله گئجه‌سی»؛ خانوادهٔ داماد برای نوعروس «خونچه» می‌فرستند؛ سینی تزئین‌شده‌ای از میوه، شیرینی و هدیه.
  • گیلان و مازندران: هندوانه‌ای که از تابستان در جای خنک نگه داشته شده، مخصوص همین شب باز می‌شود و تنقلات محلی کنار آجیل سر سفره می‌آید.
  • خراسان: در بسیاری از خانواده‌ها بزرگ‌ترها با قصه، شعر و گاهی شاهنامه‌خوانی شب را کوتاه می‌کنند.
  • کردستان و کرمانشاه: «شه‌وی چله» با شب‌نشینی، آجیل و قصه‌های کهن.
  • فارس و شیراز: فال حافظ در شهر حافظ جایگاه ویژه‌ای دارد و شب یلدا با شعر او گره خورده است.

شاید رسم‌های محلی در هر روستا و شهرستان شکل خودش را داشته باشد؛ اگر به روستاهای اصیل سفر می‌کنید، روستاهای دیدنی ایران را ببینید.

هوای شب یلدا؛ آماده باشید

شب یلدا در بیشتر شهرهای کوهستانی ایران سرد و گاهی یخبندان است و ترافیک رفت‌وآمد به خانهٔ اقوام در این شب بالاست. پیش از راه افتادن، پیش‌بینی هوا را در صفحه‌هایی مثل هواشناسی تهران، هواشناسی تبریز، هواشناسی همدان یا هواشناسی مشهد ببینید. دربارهٔ سردترین شهرهای ایران در زمستان در سردترین شهرهای ایران نوشته‌ایم و راهنمای خواندن درست پیش‌بینی هوا هم برای برنامه‌ریزی کمک می‌کند. در روزهای پیش از یلدا، آلودگی هوای کلان‌شهرها هم زیاد می‌شود؛ شاخص کیفیت هوا (AQI) چیست؟ را ببینید.

خرید شب یلدا

میوه، آجیل و شیرینی شب یلدا معمولاً از چند روز قبل گران و بازارها شلوغ می‌شوند. خرید زودتر از فروشگاه‌های زنجیره‌ای و میوه‌فروشی‌های محله، هم ارزان‌تر است و هم کم‌دردسرتر. فهرست فروشگاه‌های زنجیره‌ای و قنادی‌ها و مراکز خوراکی شهرها در ایران‌گاه موجود است.

پرسش‌های متداول

شب یلدا ۱۴۰۵ چه روزی است؟

شب یلدا ۱۴۰۵ دوشنبه ۳۰ آذر (۲۱ دسامبر ۲۰۲۶) است و از غروب آفتاب آن روز تا طلوع آفتاب سه‌شنبه ۱ دی ادامه دارد.

شب یلدا امسال چند ساعت است؟

بسته به شهر بین حدود ۱۳ ساعت و ۲۷ دقیقه (چابهار) تا ۱۴ ساعت و ۳۶ دقیقه (ماکو). در تهران شب یلدا حدود ۱۴ ساعت و ۱۶ دقیقه طول می‌کشد.

آیا شب یلدا تعطیل رسمی است؟

شب یلدا در تقویم رسمی ایران تعطیل رسمی نیست؛ اما گاهی در برخی سال‌ها یا استان‌ها، به دلیل آلودگی هوا یا تصمیم‌های محلی، فردای آن تعطیل یا دورکاری اعلام شده است.

یلدا چه زمانی در یونسکو ثبت شد؟

«یلدا/چله» در آذر ۱۴۰۱ (دسامبر ۲۰۲۲) با پروندهٔ مشترک ایران و افغانستان در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو ثبت شد.

چلهٔ بزرگ و چلهٔ کوچک یعنی چه؟

چلهٔ بزرگ چهل روز نخست زمستان (۱ دی تا ۱۰ بهمن) و چلهٔ کوچک بیست روز پس از آن (۱۱ تا ۳۰ بهمن) است. شب یلدا، شب آغاز چلهٔ بزرگ است.

چرا در شب یلدا هندوانه و انار می‌خورند؟

هندوانه یادآور گرما و برکت تابستان در دل زمستان است و انار با دانه‌های سرخش نماد زندگی، باروری و سپیده. خوردن آن‌ها در شب چله آرزوی سلامتی در زمستان را بیان می‌کند.

بیشتر بخوانید در ایران‌گاه

منابع

نظرهای مخاطبان

هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.

نوشتن نظر

نظر خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نمی‌شود و فقط برای اطلاع‌رسانی پاسخ استفاده می‌شود. نظرها پس از بررسی منتشر می‌شوند.

وارد شوید تا برای نظرهای تأییدشده امتیاز بگیرید.