وبلاگ

هواشناسی و آب و هوای همدان | پیش‌بینی وضعیت هوا امروز و روزهای آینده

آب و هوای همدان

در حال آماده‌سازی اطلاعات آب‌وهوا...

آب و هوای همدان چگونه است؟

شهرستان همدان در استان همدان قرار دارد و از نظر اقلیمی تحت تأثیر شرایط جغرافیایی کوهستانی سرد با زمستان‌های طولانی، برفی و بسیار سرد و تابستان‌های کوتاه، معتدل و خشک قرار گرفته است. رشته‌کوه‌های الوند (با ارتفاع ۳۵۷۴ متر) در جنوب و ارتفاعات دیگر در شرق و غرب، همدان را در یکی از مرتفع‌ترین دشت‌های ایران محصور کرده‌اند. همدان دارای چهار فصل کاملاً مشخص است: بهار کوتاه و دلپذیر، تابستان معتدل و خنک، پاییز کوتاه و رنگارنگ، و زمستان بسیار سرد، برفی و طولانی (بیش از ۴ ماه). میانگین دمای سالانه همدان حدود ۱۰ درجه سانتی‌گراد و میانگین بارش سالانه حدود ۳۲۰ میلی‌متر است که بیشتر آن در زمستان و بهار (به صورت برف و باران) می‌بارد. همدان یکی از سردترین شهرهای بزرگ ایران است.

اقلیم شهرستان همدان

اقلیم شهرستان همدان بر اساس طبقه‌بندی‌های رایج اقلیمی (کوپن و دمارتن) در گروه قاره‌ای مرطوب با زمستان‌های بسیار سرد و تابستان‌های معتدل (Dsa) قرار می‌گیرد. ارتفاع از سطح دریا (حدود ۱۸۰۰ تا ۱۹۰۰ متر در نقاط مختلف – یکی از مرتفع‌ترین شهرهای ایران)، قرارگیری در دامنه کوه الوند (مانع در برابر جریان‌های هوای گرم و منبع بارش)، فاصله زیاد از دریاها، و الگوهای باد منطقه‌ای (بادهای غربی و شمال غربی) از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر شرایط آب و هوایی همدان هستند. بارش نسبتاً خوب (عمدتاً برف در زمستان)، اختلاف دمای شدید بین شب و روز (۱۰ تا ۱۵ درجه)، یخبندان طولانی (بیش از ۱۰۰ روز در سال) و هوای پاک و خنک در تابستان از ویژگی‌های بارز اقلیم همدان است.

آب و هوای همدان در فصل بهار

بهار همدان از اوایل فروردین شروع می‌شود و تا پایان خرداد ادامه دارد. این فصل کوتاه اما بسیار زیبا و سرسبز است و طبیعت کوهستان الوند و دشت‌های اطراف به اوج طراوت می‌رسد.

فروردین: هوای سرد تا خنک (دمای روز ۸ تا ۱۴ درجه، شب‌ها منفی ۲ تا ۳ درجه). بارش‌های خوب (متوسط ۴۵ میلی‌متر) – اغلب به صورت برف در ارتفاعات و باران-برف در شهر. یخبندان صبحگاهی تا اواسط فروردین شایع است. طبیعت اطراف (گنج‌نامه، تپه هگمتانه) سبز و پرگل می‌شود.
اردیبهشت: دمای روز ۱۵ تا ۲۰ درجه، شب‌های خنک ۴ تا ۸ درجه. بارش کاهش می‌یابد (متوسط ۳۵ میلی‌متر) ولی گاهی باران‌های رگباری. بهترین زمان برای کوهپیمایی در الوند، بازدید از غار علیصدر (دمای داخل غار حدود ۱۲ درجه) و طبیعت‌گردی.
خرداد: گرم شدن هوا (روزها ۲۲ تا ۲۷ درجه)، شب‌ها ۸ تا ۱۲ درجه. بارش کم (متوسط ۱۵ میلی‌متر). هوا معتدل و خشک، شب‌های خنک و عالی. نکته: اردیبهشت و خرداد ایده‌آل‌ترین زمان سفر به همدان است. از اواخر خرداد تابستان شروع می‌شود ولی گرمای همدان هرگز آزاردهنده نیست.

آب و هوای همدان در تابستان

تابستان همدان (تیر تا شهریور) معتدل، خشک و خنک است و به عنوان یکی از بهترین و خنک‌ترین تابستان‌های ایران شناخته می‌شود. این فصل برای فرار از گرمای شهرهای دیگر عالی است.

تیر و مرداد: گرم‌ترین ماه‌ها، اما نه خیلی گرم. میانگین بیشینه روزانه ۳۰ تا ۳۲ درجه (حداکثر مطلق تا ۳۶ درجه). شب‌ها بسیار خنک (۱۲ تا ۱۶ درجه) – برای خوابیدن نیاز به پتو دارید. رطوبت نسبی پایین (۲۰ تا ۳۰ درصد). وزش بادهای ملایم غربی. آفتاب نسبتاً شدید ولی نسیم خنک کوهستانی هوا را مطبوع می‌کند.
شهریور: دمای روز کاهش تدریجی (۲۶ تا ۳۰ درجه)، شب‌ها خنک‌تر (۱۰ تا ۱۴ درجه). توصیه: تابستان همدان فوق‌العاده است. روزها گرم اما تحمل‌پذیر، شب‌ها بسیار خنک و دلپذیر. بهترین زمان برای گردش در آرامگاه بوعلی، گنبد علویان و دره مرادبیگ. حتماً شب‌ها لباس گرم به همراه داشته باشید.

آب و هوای همدان در پاییز

پاییز (مهر تا آذر) در همدان کوتاه و رنگارنگ است، اما سرما به سرعت فرا می‌رسد.

مهر: دمای روز ۱۸ تا ۲۳ درجه، شب‌های خنک ۵ تا ۹ درجه. آسمان صاف و آفتابی، باد ملایم. بهترین زمان برای پیاده‌روی در تفرجگاه گنج‌نامه و تماشای برگ‌های زرد و نارنجی.
آبان: کاهش محسوس دما (روزها ۱۰ تا ۱۶ درجه، شب‌ها ۱ تا ۵ درجه). اولین باران‌های پاییزی (متوسط ۳۰ میلی‌متر) می‌بارند. احتمال بارش برف خفیف در اواخر آبان.
آذر: سرد شدن هوا (روزها ۴ تا ۹ درجه، شب‌ها منفی ۴ تا ۰ درجه). یخبندان صبحگاهی شروع می‌شود. اولین برف سنگین در آذر می‌بارد (ارتفاع برف گاهی به ۱۰ سانتی‌متر). بارش متوسط (۴۰ میلی‌متر). نکته: نیمه اول پاییز (مهر و نیمه آبان) برای سفر مناسب است. از آذر به بعد سرما شدید و برف آغاز می‌شود.

آب و هوای همدان در زمستان

زمستان (دی تا اسفند) همدان بسیار سرد، طولانی و برفی است و یکی از سردترین شهرهای ایران محسوب می‌شود. سرمای آن مشابه تبریز اما گاهی شدیدتر.

دی و بهمن: سردترین ماه‌ها. میانگین بیشینه روزانه ۱ تا ۳ درجه، میانگین کمینه شبانه منفی ۸ تا منفی ۴ درجه (گاهی تا منفی ۲۵ درجه در حومه و ارتفاعات). بارش متوسط ماهانه ۴۰ تا ۵۰ میلی‌متر، عمدتاً به صورت برف سنگین. برف چندین بار در زمستان می‌بارد و گاهی ارتفاع آن به ۳۰ تا ۵۰ سانتی‌متر می‌رسد. یخبندان دائمی (بیش از ۶۰ روز متوالی)، لغزندگی معابر، کولاک در جاده‌های کوهستانی.
اسفند: بتدریج گرمتر (روزها ۵ تا ۱۰ درجه)، شب‌ها منفی ۴ تا ۰ درجه. بارش کاهش می‌یابد ولی برف و باران محتمل است. اواخر اسفند هوا برای نوروز نسبتاً مطبوع می‌شود (روزها معتدل، شب‌ها سرد). توصیه: اگر زمستان به همدان سفر می‌کنید، حتماً لباس گرم چندلایه (پالتو ضخیم، کلاه، دستکش، شال، چکمه زمستانی)، برف‌پاک‌کن و زنجیر چرخ به همراه داشته باشید. جاده‌های کوهستانی (همدان – کرمانشاه، همدان – تهران) در روزهای برفی خطرناک و گاهی مسدود است.

بهترین زمان سفر به همدان از نظر آب و هوا

بهترین زمان سفر به شهرستان همدان فصل تابستان (تیر و مرداد) و فصل بهار (اردیبهشت و خرداد) است. در تابستان هوای همدان معتدل و خنک (روزها ۲۸ تا ۳۲ درجه، شب‌ها ۱۲ تا ۱۶ درجه) – عالی برای فرار از گرمای شهرهای دیگر. در بهار هوا مطبوع و طبیعت سرسبز است. پاییز (مهر) نیز قابل قبول است اما کوتاه. از سفر در آذر تا بهمن (سرمای شدید و برف سنگین) خودداری کنید مگر آنکه علاقه‌مند به شرایط زمستانی باشید.

میانگین دما و بارش در همدان (ایستگاه هواشناسی همدان – فرودگاه، داده‌های ۳۰ ساله)

ماه	میانگین دمای روزانه (°C)	میانگین بارش (میلی‌متر)
فروردین	۹.۰	۴۵
اردیبهشت	۱۴.۵	۳۵
خرداد	۱۹.۵	۱۵
تیر	۲۴.۰	۵
مرداد	۲۳.۵	۲
شهریور	۱۹.۰	۲
مهر	۱۴.۰	۲۰
آبان	۷.۰	۳۰
آذر	۲.۵	۴۰
دی	-۱.۰	۴۵
بهمن	۰.۵	۴۰
اسفند	۵.۵	۴۵

توجه: دمای شبانه به طور میانگین ۱۰ تا ۱۵ درجه کمتر از دمای روز است (در زمستان گاهی ۲۰ درجه اختلاف). بارش در مناطق کوهپایه‌ای جنوب و شرق همدان (دامنه الوند) تا ۳۰ درصد بیشتر از مرکز شهر است. بارش برف در دی و بهمن غالب است.

گرم‌ترین ماه سال در همدان

گرم‌ترین ماه سال در همدان تیرماه است. میانگین بیشینه دما در این ماه به ۳۱ درجه و میانگین کمینه به ۱۴ درجه می‌رسد. حداکثر دمای ثبت‌شده در تاریخ هواشناسی همدان ۳۶ درجه بوده است. به دلیل ارتفاع بالا (۱۸۵۰ متر)، شب‌ها بسیار خنک و عالی برای استراحت هستند. نکته: در ساعات ۱۲ تا ۱۶ از کرم ضدآفتاب استفاده کنید، اما نگران گرمازدگی نباشید. شب‌ها حتماً لبسب گرم (ژاکت) به همراه داشته باشید.

سردترین ماه سال در همدان

سردترین ماه سال در همدان دیماه است. میانگین کمینه دمای شبانه به منفی ۶ درجه و میانگین بیشینه روزانه به ۲ درجه می‌رسد. حداقل دمای ثبت‌شده در ایستگاه هواشناسی همدان منفی ۲۵ درجه بوده است (در حومه و ارتفاعات الوند). یخبندان صبحگاهی تقریباً هر روز در دی و بهمن رخ می‌دهد. بارش برف سنگین در دی و بهمن شایع است و گاهی چند هفته برف روی زمین می‌ماند.

توصیه: در این ماه‌ها از ضدیخ قوی استفاده کنید، خودرو را در پارکینگ سرپوشیده قرار دهید (اگر پارکینگ گرم ندارید، موتور را هر چند ساعت روشن کنید). زنجیر چرخ ضروری است. از تردد غیرضروری در کولاک خودداری کنید.

میزان بارندگی سالانه در همدان

میانگین بارندگی سالانه در ایستگاه هوشاسی همدان حدود ۳۲۰ میلی‌متر است که همدان را در زمره مناطق نیمه‌خشک با بارش نسبتاً خوب (به دلیل ارتفاع) قرار می‌دهد. بیشترین بارش‌ها در ماه‌های فروردین، دی، اسفند و آذر رخ می‌دهد (هر ماه حدود ۴۰ تا ۴۵ میلی‌متر). کمترین بارش مربوط به ماه‌های تیر و مرداد (زیر ۵ میلی‌متر). حدود ۵۰ درصد بارش‌ها به صورت برف (به ویژه از آذر تا اسفند) است. برف‌های سنگین همدان منابع آبی دشت همدان و سد اکباتان را تأمین می‌کنند.

ارتفاع همدان از سطح دریا و تأثیر آن بر آب و هوا

میانگین ارتفاع شهرستان همدان حدود ۱۸۵۰ متر از سطح دریاست که آن را به یکی از مرتفع‌ترین شهرهای بزرگ ایران تبدیل کرده است (پس از شهرکرد و اردبیل). ارتفاع نقاط مختلف:

کم‌ارتفاع‌ترین نقاط: شمال و شمال غرب همدان (جاده رزن، کبودرآهنگ) حدود ۱۷۰۰ متر.
مرکز شهر (میدان امام خمینی، آرامگاه بوعلی): حدود ۱۸۵۰ متر.
مناطق شرقی و جنوبی (گنج‌نامه، دامنه الوند): از ۱۹۰۰ تا ۲۵۰۰ متر.
بلندترین نقطه در محدوده شهرستان: قله الوند با ۳۵۷۴ متر.

ارتفاع بسیار بالای همدان باعث شده زمستان‌های طولانی، سخت و برفی و تابستان‌های معتدل و خنک داشته باشد. هر ۱۰۰ متر افزایش ارتفاع، دما را حدود ۰.۶ درجه کاهش می‌دهد – بنابراین همدان نسبت به تهران (۱۲۰۰ متر) حدود ۴ درجه سردتر است.

وضعیت باد در همدان

همدان تحت تأثیر دو الگوی اصلی باد قرار دارد:

بادهای غربی و شمال غربی (باد غالب در پاییز، زمستان و بهار): از سمت عراق و کوه‌های زاگرس می‌وزند. در زمستان سرد و مرطوب و همراه با بارش برف، در بهار معتدل. سرعت متوسط ۱۲ تا ۲۰ کیلومتر بر ساعت.
بادهای جنوب شرقی (باد گرم و خشک): گاهی در تابستان از سمت کویر مرکزی می‌وزد، نادر است و باعث افزایش دما می‌شود.
بادهای محلی (باد الوند): بادهای کوهستانی و دره‌ای که در طول روز از کوه به دشت و شب‌ها برعکس جریان دارند. این بادها تأثیر زیادی در خنکی شب‌های تابستان دارند.

میانگین سرعت باد سالانه همدان حدود ۱۴ کیلومتر بر ساعت است. پر بادترین ماه خرداد و کم بادترین ماه آذر می‌باشد. نکته: در روزهایی که سرعت باد بیش از ۳۰ کیلومتر بر ساعت اعلام می‌شود (هشدار نارنجی)، از نزدیک شدن به درختان خشک و داربست‌ها خودداری کنید.

سوالات متداول درباره آب و هوای همدان

آب و هوای همدان امروز چگونه است؟

برای اطلاع از وضعیت لحظه‌ای دما، رطوبت، باد و شاخص آلودگی، به بخش بالای صفحه (پویا) مراجعه کنید. آنجا هر ۳ ساعت از API معتبر به‌روزرسانی می‌شود. در این بخش ثابت، میانگین‌های بلندمدت ارائه شده است.

بهترین فصل سفر به همدان کدام است؟

تابستان (تیر و مرداد) – هوای خنک و مطبوع، شب‌های بسیار خنک و عالی. بهار (اردیبهشت و خرداد) نیز بسیار خوب است.

آیا همدان زمستان‌های بسیار سردی دارد؟

بله، یکی از سردترین شهرهای ایران. دی و بهمن میانگین شبانه منفی ۶ تا ۱۰ درجه (گاهی تا منفی ۲۵ درجه). بارش برف سنگین و یخبندان طولانی (بیش از ۶۰ روز). اگر به همدان سفر زمستانی دارید، لباس قطبی و زنجیر چرخ ضروری است.

میانگین بارش سالانه همدان چقدر است؟

حدود ۳۲۰ میلی‌متر – مشابه شیراز و تهران. پربارش‌ترین ماه‌ها فروردین، دی، اسفند و آذر هستند.

گرم‌ترین ماه سال در همدان کدام است؟

تیرماه با میانگین بیشینه ۳۱ درجه و حداکثر مطلق ۳۶ درجه. شب‌ها حدود ۱۴ درجه – بسیار خنک و مطبوع.

آیا همدان گرد و غبار (ریزگرد) دارد؟

به ندرت و بسیار خفیف. منشأ احتمالی آن بیابان‌های عراق است که گاهی با بادهای غربی وارد می‌شود. کیفیت هوای همدان عموماً خوب یا قابل قبول است (به دلیل ارتفاع و وزش باد).

چرا شب‌های همدان حتی در تابستان سرد است؟

به دلیل ارتفاع بسیار بالا (۱۸۵۰ متر). هوای رقیق و کوهستانی باعث می‌شود زمین سریعاً گرما را از دست بدهد و دمای شب به شدت کاهش یابد. در تابستان شب‌ها نیاز به پتو دارید.

آیا در همدان وارونگی دما داریم؟

بله، اما کوتاه‌مدت و عمدتاً در پاییز و زمستان در روزهای ساکن. به دلیل وزش باد نسبتاً مکرر، معمولاً طی یک یا دو روز وضعیت عادی می‌شود.

برای باغداران و کشاورزان همدان (گردو، سیب، گندم، جو): بهترین زمان سمپاشی و آبیاری؟

سمپاشی: اوایل صبح (ساعت ۶ تا ۹) یا عصر (ساعت ۱۷ تا ۲۰) در روزهای بدون باد. اجتناب از روزهای وزش باد بیش از ۱۵ کیلومتر بر ساعت و ۲۴ ساعت قبل از بارش. در بهار پس از قطع باران، برای مقابله با بیماری‌های قارچی در باغات گردو و سیب سریعاً اقدام کنید. آبیاری: در تابستان به دلیل ارتفاع و خشکی هوا، تبخیر زیاد است – آبیاری قطره‌ای یا شبانه (بعد از ساعت ۲۱) توصیه می‌شود. در زمستان، آبیاری در دمای زیر ۵ درجه ممنوع (یخزدگی ریشه).

جاده همدان – کرمانشاه (گردنه اسدآباد) در زمستان چگونه است؟

گردنه اسدآباد در مسیر کرمانشاه با ارتفاع حدود ۲۰۰۰ متر، در زمستان بسیار لغزنده، برفی و کولاکی است. بارش برف سنگین و یخبندان شایع است. پیش از حرکت حتماً از هشدارهای پلیس راه و هواشناسی مطلع شوید، زنجیر چرخ، لباس گرم و غذای خشک همراه داشته باشید. در روزهای برفی شدید احتمال مسدود شدن جاده وجود دارد.

نکته پایانی: تمام اعداد و ارقام این صفحه بر اساس آمار ۳۰ ساله سازمان هواشناسی کشور (ایستگاه هواشناسی همدان – فرودگاه بین‌المللی همدان) است. برای شرایط لحظه‌ای و هشدارهای فوری (کولاک شدید، برف سنگین، یخبندان، مه غلیظ)، حتماً به بخش پویای بالای صفحه مراجعه کنید. ایران‌گاه هوای همدان را دارد.

مطالب مرتبط

همچنین ببینید: راهنمای شهر همدان، اوقات شرعی همدان، روستاهای شهرستان همدان، همه‌ی مطالب «هواشناسی و آب و هوا».