هواشناسی و آب و هوای مشهد | پیش‌بینی وضعیت هوا امروز و روزهای آینده

آب و هوای مشهد چگونه است؟

شهرستان مشهد در استان خراسان رضوی قرار دارد و از نظر اقلیمی تحت تأثیر شرایط جغرافیایی نیمه‌خشک با زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرم قرار گرفته است. رشته‌کوه‌های بینالود در جنوب و هزارمسجد در شمال، مشهد را در یک دره نسبتاً باز محصور کرده‌اند و باعث ایجاد تفاوت دمایی قابل توجه بین شب و روز می‌شوند. آب و هوای مشهد دارای چهار فصل مشخص است: بهار و پاییز معتدل و دلپذیر، تابستان‌های گرم و خشک، و زمستان‌های سرد و بارانی (گاهی برفی). میانگین دمای سالانه مشهد حدود ۱۴ درجه سانتی‌گراد و میانگین بارش سالانه حدود ۲۵۰ میلی‌متر است که بیشتر آن در زمستان و اوایل بهار می‌بارد.

اقلیم شهرستان مشهد

اقلیم شهرستان مشهد بر اساس طبقه‌بندی‌های رایج اقلیمی (کوپن و دمارتن) در گروه نیمه‌خشک سرد (BSk) قرار می‌گیرد. ارتفاع از سطح دریا (حدود ۹۸۰ تا ۱۰۵۰ متر در نقاط مختلف)، فاصله زیاد از دریاها (بیش از ۷۰۰ کیلومتر از دریای خزر و ۱۰۰۰ کیلومتر از خلیج فارس)، وجود رشته‌کوه‌های بینالود (به عنوان مانعی در برابر رطوبت) و الگوهای باد منطقه‌ای (بادهای شمال شرقی و غربی) از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر شرایط آب و هوایی مشهد هستند. بارش نسبتاً کم، رطوبت نسبی متوسط (در زمستان بیشتر از تابستان) و اختلاف دمای شدید بین شب و روز (گاهی تا ۱۵ درجه) از ویژگی‌های اقلیمی مشهد است.

آب و هوای مشهد در فصل بهار

بهار مشهد از اوایل فروردین شروع می‌شود و تا پایان خرداد ادامه دارد. این فصل یکی از بهترین و سرسبزترین زمان‌های سال در مشهد است.

• فروردین: هوای خنک تا ملایم (دمای روز ۱۲ تا ۲۰ درجه)، بارش‌های نسبتاً خوب (متوسط ۴۰ میلی‌متر) که اغلب به صورت باران و گاهی برف در ارتفاعات است. طبیعت اطراف (طوس، نیشابور، حومه مشهد) سرسبز و پرگل. شب‌ها سرد (۳ تا ۸ درجه).

• اردیبهشت: دمای روز ۱۸ تا ۲۶ درجه، شب‌های خنک حدود ۱۰ درجه. آسمان اغلب صاف، بادهای ملایم. بهترین زمان برای زیارت حرم مطهر و گردش در باغ‌های مشهد (باغ ملی، باغ خیام) و اطراف (شاندیز، طرقبه).

• خرداد: گرم شدن هوا (روزها ۲۸ تا ۳۴ درجه)، اما شب‌ها همچنان خنک (۱۴ تا ۱۸ درجه). وزش بادهای گاهی شدید از سمت شرق (بادهای ۱۲۰ روزه سیستان با شدت کمتر). نکته: اواخر خرداد گرمای تابستان شروع می‌شود، پس برای بهره‌مندی از هوای عالی، سفر خود را به اردیبهشت یا اوایل خرداد موکول کنید.

آب و هوای مشهد در تابستان

تابستان مشهد (تیر تا شهریور) گرم و خشک است، اما به دلیل وجود ارتفاعات و بادهای محلی، شب‌های خنکی دارد و نسبت به شهرهایی مثل تهران و اهواز قابل تحمل‌تر است.

• تیر و مرداد: گرم‌ترین ماه‌ها با میانگین بیشینه روزانه ۳۴ تا ۳۶ درجه (حداکثر مطلق تا ۴۲ درجه). شب‌ها حدود ۱۸ تا ۲۲ درجه – یعنی برای خوابیدن بسیار مطبوع. رطوبت نسبی پایین (اغلب زیر ۳۰ درصد). وزش بادهای شمال شرقی (باد مشهد معروف به «باد کهنه») گاهی سرعت بالای ۲۵ کیلومتر بر ساعت دارد و باعث کاهش محسوس دما در بعدازظهرها می‌شود.

• شهریور: دمای روز کاهش تدریجی (۳۰ تا ۳۴ درجه)، شب‌ها خنک‌تر (۱۴ تا ۱۸ درجه). توصیه: در تابستان از حضور در فضای باز بین ساعت ۱۲ تا ۱۶ خودداری کنید. کلاه، عینک آفتابی و آب خنک همراه داشته باشید. گردش شبانه در حرم مطهر و خیابان‌های اطراف بسیار لذت‌بخش است.

آب و هوای مشهد در پاییز

پاییز (مهر تا آذر) در مشهد فصل طلایی است؛ هوا به تدریج خنک می‌شود و رنگ برگ‌ها در باغ‌ها و پارک‌های مشهد تماشایی می‌شود.

• مهر: دمای روز ۲۰ تا ۲۶ درجه، شب‌های خنک ۸ تا ۱۲ درجه. آسمان صاف و آفتابی، باد ملایم. بهترین زمان برای پیاده‌روی در خیابان‌های منتهی به حرم.

• آبان: کاهش محسوس دما (روزها ۱۳ تا ۲۰ درجه، شب‌ها ۳ تا ۷ درجه). اولین باران‌های پاییزی (متوسط ۲۰ میلی‌متر) می‌بارند و هوا مطبوع می‌شود.

• آذر: سرد شدن هوا (روزها ۸ تا ۱۳ درجه، شب‌ها ۰ تا ۴ درجه). یخبندان صبحگاهی در برخی روزها اتفاق می‌افتد. احتمال بارش برف خفیف در خود شهر، و برف سنگین در ارتفاعات (بینالود، طرقبه). نکته: پاییز مشهد کوتاه نیست ولی از نیمه آبان به بعد سرد می‌شود. برای بهره‌مندی از هوای معتدل، نیمه اول مهر تا نیمه اول آبان بهترین بازه است.

آب و هوای مشهد در زمستان

زمستان (دی تا اسفند) مشهد سرد، مرطوب و بارانی است و گاهی برف سنگین در شهر می‌بارد. این فصل از نظر بارندگی، پربارش‌ترین فصل سال محسوب می‌شود.

• دی و بهمن: سردترین ماه‌ها. میانگین بیشینه روزانه ۶ تا ۸ درجه، میانگین کمینه شبانه منفی ۴ تا ۰ درجه (گاهی تا منفی ۱۵ درجه در حومه و مناطق کوهپایه‌ای). بارش متوسط ماهانه ۳۰ تا ۴۰ میلی‌متر، عمدتاً به صورت باران و برف. برف سنگین در مشهد هر چند سال یکبار باعث اختلال در تردد می‌شود. وارونگی دما گاهی رخ می‌دهد و آلودگی هوا افزایش می‌یابد.

• اسفند: بتدریج گرمتر (روزها ۱۰ تا ۱۵ درجه)، شب‌ها همچنان سرد (۱ تا ۴ درجه). بارش‌ها کاهش می‌یابد ولی همچنان احتمال باران و برف وجود دارد. توصیه: اگر زمستان به مشهد سفر می‌کنید، لباس گرم (پالتو، کلاه، دستکش، شال) و چتر حتماً همراه داشته باشید. رانندگان در جاده‌های کوهستانی (مشهد – طرقبه – شاندیز) حتماً زنجیر چرخ به همراه داشته باشند.

بهترین زمان سفر به مشهد از نظر آب و هوا

بهترین زمان سفر به شهرستان مشهد فصل بهار (اردیبهشت و اوایل خرداد) و فصل پاییز (مهر و نیمه اول آبان) است. در این دوره شرایط دمایی مطلوب (۱۵ تا ۲۵ درجه)، میزان بارندگی کم تا متوسط، هوا اغلب صاف و آلودگی هوا در پایین‌ترین سطح سال قرار دارد. عید نوروز (اواخر اسفند تا ۱۵ فروردین) نیز بسیار پرطرفدار است، اما با ازدحام جمعیت، سرما و گاهی بارندگی همراه است. اگر هوای سرد و برفی را دوست دارید، دی و بهمن مناسبند، اما شب‌ها بسیار سرد است. از سفر در تیر و مرداد (گرمای نسبتاً شدید) خودداری کنید.

میانگین دما و بارش در مشهد (ایستگاه هواشناسی مشهد – فرودگاه، داده‌های ۳۰ ساله)

توجه: دمای شبانه به طور میانگین ۱۰ تا ۱۵ درجه کمتر از دمای روز است. بارش در مناطق شمالی و غربی مشهد (مثل طرقبه و شاندیز) تا ۳۰ درصد بیشتر از مرکز شهر است.

گرم‌ترین ماه سال در مشهد

گرم‌ترین ماه سال در مشهد تیرماه است. میانگین بیشینه دما در این ماه به ۳۴ درجه و میانگین کمینه به ۲۰ درجه می‌رسد. حداکثر دمای ثبت‌شده در تاریخ هواشناسی مشهد ۴۲ درجه بوده است. به دلیل رطوبت کم (زیر ۳۰ درصد)، گرمای مشهد از نوع خشک است و عرق کردن زیاد باعث دفع آب بدن می‌شود؛ بنابراین نوشیدن حداقل ۲.۵ لیتر آب در روز ضروری است. در ساعات ۱۲ تا ۱۶ از خروج در فضای باز پرهیز کنید. خوشبختانه شب‌های مشهد در تابستان نسبتاً خنک و برای استراحت عالی است.

سردترین ماه سال در مشهد

سردترین ماه سال در مشهد دیماه است. میانگین کمینه دمای شبانه به منفی ۲ درجه و میانگین بیشینه روزانه به ۶ درجه می‌رسد. حداقل دمای ثبت‌شده در ایستگاه هواشناسی مشهد منفی ۲۳ درجه بوده است (در سال ۱۳۵۱). در حومه و روستاهای کوهپایه‌ای (مانند طرقبه و اخلامد) دمای منفی ۱۵ درجه نیز ثبت شده است. یخبندان صبحگاهی تقریباً هر روز در دی و بهمن رخ می‌دهد. توصیه: در این ماه‌ها از ضدیخ مناسب استفاده کنید، خودرو را در پارکینگ سرپوشیده قرار دهید و هنگام رانندگی فاصله طولی را دو برابر کنید.

میزان بارندگی سالانه در مشهد

میانگین بارندگی سالانه در ایستگاه هواشناسی مشهد حدود ۲۵۰ میلی‌متر است. بیشترین بارش‌ها در ماه‌های اسفند، فروردین، دی و بهمن رخ می‌دهد (هر ماه حدود ۳۵ تا ۴۰ میلی‌متر). کمترین بارش مربوط به ماه‌های تیر، مرداد و شهریور (نزدیک به صفر). حدود ۳۰ درصد بارش‌ها به صورت برف (به ویژه در زمستان و اوایل بهار) است. مشهد نسبت به تهران بارندگی کمی بیشتر دارد (۲۵۰ در مقابل ۲۳۰ میلی‌متر) و جزء مناطق نیمه‌خشک محسوب می‌شود. خشکسالی در سال‌های اخیر چالش اصلی کشاورزی مشهد بوده است.

ارتفاع مشهد از سطح دریا و تأثیر آن بر آب و هوا

میانگین ارتفاع شهرستان مشهد حدود ۱۰۰۰ متر از سطح دریاست، ولی در نقاط مختلف متفاوت است:

• کم‌ارتفاع‌ترین نقاط: جنوب شرق مشهد (جاده سرخس) حدود ۹۵۰ متر.

• مرکز شهر (حرم مطهر، خیابان امام رضا): حدود ۹۸۰ متر.

• مناطق شمال غربی (میدان آزادی، وکیل‌آباد): حدود ۱۰۲۰ متر.

• بلندترین نقاط محدوده شهرستان: مناطق کوهپایه‌ای طرقبه و شاندیز تا ۱۴۰۰ متر و قله بینالود حدود ۳۲۰۰ متر.

ارتفاع ۱۰۰۰ متری مشهد باعث شده تابستان‌های آن نسبت به شهرهای هم‌عرض (مثل سرخس) خنک‌تر و زمستان‌های آن سردتر باشد. همچنین اختلاف ارتفاع بین غرب و شرق مشهد (بیش از ۵۰ متر) تأثیر چندانی در دما ندارد، اما مناطق شمالی و غربی به دلیل نزدیکی به کوه، بارش بیشتری دریافت می‌کنند. هر ۱۰۰ متر افزایش ارتفاع، دما را حدود ۰.۶ درجه کاهش می‌دهد.

وضعیت باد در مشهد

مشهد تحت تأثیر دو الگوی اصلی باد قرار دارد:

1. بادهای شمال شرقی (باد کهنه مشهد): این باد معروف و غالب در تمام فصول، از سمت کوه‌های هزارمسجد (شمال شرق) می‌وزد. در بهار و تابستان خنک و مطبوع، در پاییز و زمستان سرد و خشک است. سرعت متوسط ۱۲ تا ۲۵ کیلومتر بر ساعت. وزش این باد در بعدازظهرها افزایش می‌یابد و تأثیر زیادی در کاهش آلودگی هوا دارد.

2. بادهای جنوب غربی (کم‌تکرار): از سمت بینالود می‌وزد و معمولاً همراه با رطوبت و بارش است. در بهار و پاییز فعال می‌شود.

3. بادهای شرقی (بادهای کویری): گاهی در تابستان از سمت دشت سرخس و صحرای قره‌قوم می‌وزد، گرم و همراه با گرد و غبار، اما شدت آن در مشهد کمتر از شهرهای مرزی است.

میانگین سرعت باد سالانه مشهد حدود ۱۵ کیلومتر بر ساعت است. پر بادترین ماه خرداد (به دلیل فعال شدن بادهای ۱۲۰ روزه سیستان با شدت متوسط) و کم بادترین ماه آذر می‌باشد. نکته: در روزهایی که سرعت باد بیش از ۳۰ کیلومتر بر ساعت اعلام می‌شود (هشدار نارنجی)، از نزدیک شدن به داربست‌ها و درختان خشک خودداری کنید.

سوالات متداول درباره آب و هوای مشهد

آب و هوای مشهد امروز چگونه است؟

برای اطلاع از وضعیت لحظه‌ای دما، رطوبت، باد و شاخص آلودگی، به بخش بالای صفحه (پویا) مراجعه کنید. آنجا هر ۳ ساعت از API معتبر به‌روزرسانی می‌شود. در این بخش ثابت، میانگین‌های بلندمدت ارائه شده است.

بهترین فصل سفر به مشهد کدام است؟

بهار (اردیبهشت و اوایل خرداد) و پاییز (مهر و نیمه اول آبان). هوا معتدل، بارش‌ها کم تا متوسط، فضای سبز و طبیعت اطراف در بهترین حالت.

آیا مشهد زمستان‌های سردی دارد؟

بله، به خصوص در دی و بهمن. دمای شبانه به منفی ۵ تا ۱۰ درجه (در حومه) می‌رسد و یخبندان صبحگاهی شایع است. بارش برف در خود شهر هر سال رخ می‌دهد (سبک تا متوسط). لباس گرم، چکمه و زنجیر چرخ الزامی است.

میانگین بارش سالانه مشهد چقدر است؟

حدود ۲۵۰ میلی‌متر – کمی بیشتر از تهران (۲۳۰ میلی‌متر) و کمتر از شیراز (۳۲۰ میلی‌متر). پربارش‌ترین ماه‌ها اسفند، فروردین، دی و بهمن هستند.

گرم‌ترین ماه سال در مشهد کدام است؟

تیرماه با میانگین بیشینه ۳۴ درجه و حداکثر مطلق ۴۲ درجه. شب‌ها حدود ۲۰ درجه. با نوشیدن آب فراوان و پرهیز از خروج در ظهر قابل تحمل است. خنکی شب‌ها از مزیت‌های مشهد در تابستان است.

آیا مشهد گرد و غبار (ریزگرد) دارد؟

به ندرت و بسیار کمتر از تهران و اهواز. منشأ اصلی آن صحرای قره‌قوم در ترکمنستان و دشت سرخس است. گاهی در تابستان با وزش بادهای شرقی، غبار خفیفی وارد مشهد می‌شود ولی وضعیت حاد نیست.

چرا شب‌های مشهد حتی در تابستان خنک است؟

به دلیل ارتفاع حدود ۱۰۰۰ متری و رطوبت کم. زمین به سرعت گرمای روز را از دست می‌دهد و دمای شب تا ۱۴ درجه کاهش می‌یابد. همین ویژگی باعث شده مشهد شب‌های تابستان مطبوعی داشته باشد.

آیا در مشهد وارونگی دما داریم؟

بله، اما محدودتر از تهران. عمدتاً در پاییز و زمستان (آذر تا بهمن) در روزهای ساکن و بدون باد، آلودگی هوا ناشی از تردد خودروها و صنایع در سطح شهر محبوس می‌شود. خوشبختانه وزش باد که در مشهد مکرر است، معمولاً طی یک یا دو روز وضعیت را برطرف می‌کند.

برای باغداران مشهد: بهترین زمان سمپاشی چه موقع است؟

اوایل صبح (ساعت ۶ تا ۹) یا عصر (ساعت ۱۷ تا ۲۰). اجتناب از روزهای وزش باد بیش از ۱۵ کیلومتر بر ساعت و ۲۴ ساعت قبل از بارش پیش‌بینی شده. در بهار پس از قطع باران، برای جلوگیری از سفیدک پودری و لکه نواری غلات و باغات، سریعاً اقدام کنید. در زمستان از سمپاشی در دمای زیر ۵ درجه خودداری کنید.

آیا در مشهد بادهای ۱۲۰ روزه تأثیر دارد؟

بله، اما با شدت کمتر از سیستان. در خرداد و تیر، وزش بادهای نسبتاً شدید شمال شرقی (باد کهنه) گاهی سرعت ۳۰ تا ۴۰ کیلومتر بر ساعت می‌رسد و باعث کاهش دما، افزایش گرد و غبار ملایم و خشکی پوست می‌شود. در این روزها از مرطوب‌کننده استفاده کنید.

---

نکته پایانی: تمام اعداد و ارقام این صفحه بر اساس آمار ۳۰ ساله سازمان هواشناسی کشور (ایستگاه هواشناسی مشهد – فرودگاه بین‌المللی شهید هاشمی‌نژاد) است. برای شرایط لحظه‌ای و هشدارهای فوری (سیل، برف سنگین، کولاک، باد شدید)، حتماً به بخش پویای بالای صفحه مراجعه کنید. ایران‌گاه هوای مشهد را دارد.