نام
چرام: از چراگاه تا شهر
نام رسمی این شهر «چِرام» است. بر اساس فرهنگهای معتبر فارسی مانند عمید و دهخدا، ریشه این واژه «چَرام» به معنای چراگاه بوده است. دلیل این نامگذاری، وجود دشتها و مراتع سرسبز و گسترده در این منطقه است. با گذشت زمان، تلفظ این نام از «چَرام» به «چِرام» تغییر یافت. جالب است بدانید که در گویش محلی لری، اهالی هنوز هم آن را «چِروم» تلفظ میکنند.
تل گرد: یادگار قاجار در قلب شهر
در مرکز شهر چرام، تپهای باستانی به نام «تل گرد» قرار دارد. در اسناد مربوط به دوران قاجار، از این مکان با عنوان «قلعه تل گرد» یاد شده است. در گذشته، شناسنامه افراد متولد چرام به جای نام شهر، با عنوان «تل گرد» صادر میشد؛ رسمی که امروزه دیگر مرسوم نیست.
بازرنگ: کهنترین نام
قدیمیترین نامی که از این منطقه به جا مانده، «بازرنگ» است که به دوران اشکانیان بازمیگردد. به گفته لغتنامه دهخدا، این ناحیه کوهستانی و سردسیر بوده و اغلب با برف پوشیده میشده و راه دسترسی به آن بسیار سخت بوده است.
مردمشناسی
تقریباً تمام جمعیت شهر چرام از قوم لر و ایل چرام هستند و به گویش بویراحمدی (شاخهای از لری جنوبی) صحبت میکنند. اکثریت قریب به اتفاق مردم این شهر، مسلمان و شیعه دوازده امامی هستند و اقلیت بسیار کوچکی از مسیحیان و آشوریان نیز در این شهر زندگی میکنند.
پیشینه
تاریخ چرام: از عیلام تا امروز
شواهد تاریخی نشان میدهد که منطقه چرام و دهدشت از هزاره چهارم قبل از میلاد (دوره عیلام) مسکونی بوده و تا اواخر حکومت ساسانیان، آثار تمدن در این مناطق وجود داشته است. پس از اسلام نیز این منطقه جزئی از خاک ایران بوده است.
شهر چرام در ابتدا محل سکونت ایلات چرام بود که به صورت پراکنده در این ناحیه زندگی میکردند. به دلیل وجود دشتی وسیع و هموار در میان کوهستانها، خوانین منطقه این مکان را به عنوان مقر فرماندهی خود انتخاب کردند و برجهای دیدهبانی در کوههای اطراف ساختند. به تدریج، این منطقه به محلی برای خرید و فروش مایحتاج عشایر تبدیل شد و در اواخر دهه ۳۰ شمسی، مردم در اطراف قلعه خوانین خانهسازی کردند و شهر چرام شکل گرفت.
در سال ۱۳۵۵، چرام دارای شهرداری شد و به عنوان بخشی از شهرستان کهگیلویه شناخته میشد. با شروع انقلاب سفید و سپس انقلاب اسلامی، عملیات عمرانی و سازندگی در چرام شتاب گرفت و زیرساختهای آن تکمیل شد. سرانجام در سال ۱۳۸۹، چرام به عنوان مرکز شهرستان چرام انتخاب شد.
آثار تاریخی: گنجینهای از گذشته
چرام با ۳۵۰ اثر تاریخی که بیش از ۲۴۰ اثر آن ثبت ملی شده، یکی از مناطق تاریخی غنی ایران است. بناهای به جا مانده از دوره قاجار نشان میدهد که این شهر ۲۰۰ سال پیش به عنوان تفرجگاه در فصل بهار و تابستان مورد استفاده قرار میگرفته است.
از مهمترین آثار تاریخی میتوان به قلعه شهرک و قلعه چرام (هر دو ثبت ملی شده) اشاره کرد. همچنین کتیبه تنگ پیرزال از دوره قاجار در نزدیکی چرام قرار دارد که دستورهای ناصرالدین شاه بر روی آن حک شده است. در کاوشهای باستانشناسی اخیر، مقبره یکی از حاکمان دوره اشکانی نیز در این منطقه کشف شده است.
جغرافیا
موقعیت جغرافیایی: چهارراه طبیعت
شهر چرام در مسیر جادههای دهدشت - گچساران و باشت - یاسوج قرار دارد و به نوعی چهارراه ارتباطی منطقه محسوب میشود. این شهر با ۲٫۸ کیلومتر مربع مساحت، در جنوب غربی ایران و در مرکز استان کهگیلویه و بویراحمد واقع شده است. چرام شهری کوهستانی است که در امتداد رشته کوه زاگرس قرار دارد.
پوشش گیاهی: بهشت بلوطهای ایرانی
۸۸ درصد مساحت شهرستان چرام را منابع طبیعی تشکیل میدهد. پوشش گیاهی این منطقه شامل ۸۰ درصد بلوط ایرانی (برودار) و ۲۰ درصد دیگر شامل درختان بنه، کیکم، بادام و زبان گنجشک است. در مجموع، ۷۲ گونه گیاهی متعلق به ۳۰ خانواده در این منطقه شناسایی شده است.
ناحیه سردسیر چرام مانند کوه چاست خار، مستعد رویش گیاهان دارویی ارزشمندی مانند کنگر، بیلهر، جاشیر، چویل، آویشن و پونه است. مراتع استان کهگیلویه و بویراحمد و چرام دارای ۴۰۰ گونه گیاه دارویی است.
زمینشناسی: کوههای جوان زاگرس
چرام در امتداد رشته کوههای زاگرس قرار دارد و منطقهای کوهستانی محسوب میشود. کوههای این منطقه جوان و دارای فرسودگی کمی هستند. جنس سنگها عمدتاً رسوبی و مربوط به دوره دوم و سوم زمینشناسی است. رودخانه نازمکان (خیرآباد) بزرگترین رودخانه چرام است.
آب و هوا: گرم و خشک با زمستانهای سرد
چرام آب و هوایی نسبتاً گرم دارد. در زمستان، کوههای اطراف مانند کوه چاسخار پوشیده از برف میشوند، اما بارش برف در خود شهر نادر است. تابستانها گرم و خشک و زمستانها سرد و خشک هستند. اختلاف دمای بین زمستان و تابستان به ۳۰ درجه سانتیگراد میرسد.
اقتصاد
اقتصاد چرام عمدتاً بر پایه کشاورزی استوار است. کشت برنج، گندم، صیفیجات، حبوبات و مرکبات از جمله فعالیتهای اصلی کشاورزان است. در مناطق سردسیر، کاشت گردو و سایر مرکبات نیز رواج دارد. تولید و فروش گیاهان دارویی نیز بخش مهمی از اقتصاد محلی را تشکیل میدهد. دامداری و پرورش شیلات نیز از دیگر منابع درآمد مردم روستاهای اطراف است.
شهر چرام دارای یک شهرک صنعتی با فعالیتهایی مانند تولید مواد بهداشتی و آب معدنی است. همچنین یک معدن فسفات در این منطقه وجود دارد که هنوز به بهرهبرداری نرسیده است.
آموزش
نخستین مکتبخانه در چرام در سال ۱۳۰۸ تأسیس شد. در سال ۱۳۱۲، دبستان رودکی چرام افتتاح شد. امروزه این شهر دارای دانشگاه صنعت و معدن چرام (تأسیس ۱۳۹۱)، دانشگاه پیام نور، مرکز فنی و حرفهای و یک کتابخانه عمومی به نام رجایی است.
ورزش
چرام دارای دو استادیوم ورزشی، یک استخر سرپوشیده، ۴ سالن ورزشی و یک مجموعه ورزشی سرپوشیده است.
جاذبههای گردشگری
۸۸ درصد مساحت شهرستان چرام را پوشش گیاهی و کوهستانها تشکیل میدهند. این ویژگی، چرام را به مقصدی عالی برای کوهنوردی، صخرهنوردی و طبیعتگردی تبدیل کرده است. جنگلهای بلوط و دشتهای زیبا، چشم هر بینندهای را خیره میکنند.
چرام زیستبوم گونههای جانوری ارزشمندی مانند بز کوهی، کبک، عقاب، پلنگ ایرانی، خرس ایرانی و گوزن ایرانی است. اگرچه به دلیل گسترش جمعیت انسانی، این حیوانات به ندرت در طبیعت دیده میشوند.
از مهمترین جاذبههای گردشگری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- چشمه بلقیس چرام: سالانه پذیرای هزاران گردشگر است.
- قلعههای قدیمی دوره قاجار
- حمام قدیمی القچین
- امامزاده علی سادات و امامزاده بیبی رشیده خاتون
بانکها و شعب بانکی چرام
بر اساس دادههای ایرانگاه، ۵ شعبه از ۵ بانک در شهرستان چرام فعال است که ۱ شعبه از آنها دارای خودپرداز است.
فهرست شعب بانکها در چرام
- شعب بانک ملی ایران در چرام — ۱ شعبه، ۱ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک کشاورزی در چرام — ۱ شعبه
- شعب بانک قرضالحسنه مهر ایران در چرام — ۱ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در چرام — ۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در چرام — ۱ شعبه
بیمارستانهای چرام
در ایرانگاه یک بیمارستان از شهرستان چرام ثبت شده است.
- مرکز درمان بستر چرام — عمومی
نظرهای مخاطبان دربارهٔ چرام
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی میدانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکتهای محلی — اولین نفر باشید.