منطقه حفاظتشده دنا: گنجینهای از تنوع زیستی
مرز شرقی منطقه حفاظتشده دنا از شمال شهر سیسخت شروع میشود. این منطقه با وسعتی معادل ۹۳ هزار و ۸۲۱ هکتار، به عنوان یک ذخیرهگاه زیستکره شناخته میشود. پاسگاههای محیطبانی خاریدون، روستای کره، آب سپاه و میمند از مهمترین پایگاههای حفاظت از این اکوسیستم ارزشمند هستند. در دامنههای دنا، درههای متعددی با چشمههای کوچک و بزرگ وجود دارد که از زیر برفها میجوشند و پس از پیوستن به یکدیگر، رودخانههای سرد، شیرین و زلال بشار و خرسان را شکل میدهند.
افسانهای از شاهنامه در دل کوه
دنا نه تنها در طبیعت، که در فرهنگ و ادبیات ایران نیز ریشه دوانده است. افسانهای معروف از شاهنامه فردوسی، این کوه را به داستان کیخسرو و سردارش بیژن پیوند میزند. میگویند هنگامی که کیخسرو مرگ خود را نزدیک دید، لهراسب را جانشین خود کرد و به سوی ارتفاعات دنا رفت. بیژن، سردار نافرمان، با سی مرد دلاور به دنبال او رفت، اما کیخسرو آنان را به اطاعت از لهراسب فراخواند و سپس در غاری در دنا ناپدید شد (غاری که امروز به نام غار کیخسرو در روستای خفر اصفهان شناخته میشود). بیژن و یارانش در راه بازگشت گرفتار برف و بوران شدند و از هم جدا گشتند. سی مرد در سرما یخ زدند و تندیسهای یخی از آنان بر جای ماند، و از آن پس آن منطقه «سیسخت» و گردنه آن «بیژن» نام گرفت. بیژن نیز در ارتفاعات جان سپرد و سه قله به نامهای بیژن ۱، ۲ و ۳ به محل احتمالی مرگ او اشاره دارند.
قلههای ۴۰۰۰ متری دنا: نامهایی با داستان
دنا ۵۲ قله بالای ۴۰۰۰ متر دارد که هر کدام نامی برگرفته از طبیعت، افسانهها یا فرهنگ محلی دارند. در اینجا به ترتیب ارتفاع، برخی از آنها را مرور میکنیم:
۱. قاش مستان (بیژن ۳) (۴۴۵۹ متر): نام «قاش مستان» به شکاف قاشمانند انتهای قله اشاره دارد که محل جفتگیری کل و بزهای کوهی در فصل مستی است. ۲. مورگل (۴۴۲۶ متر): به خاطر گلهای ریز و مورچهمانند (گل مروارید) که در تابستان در شکافهای صخرهها میروید. ۳. برج آسمانی (بیژن ۲) (۴۳۹۵ متر): نوک قله شبیه برجی آسمانی است. ۴. قزل قلعه (۴۳۸۰ متر): خاک سرخ جبهه جنوبی و شکل قلعهمانند آن از شرق، دلیل این نامگذاری است. ۵. حوض دال مرکزی (۴۳۰۵ متر): حوضمانندی زیر قله که عقاب (دال در زبان محلی) در آن مینشیند. ۶. ماش (بیژن ۱) (۴۳۴۰ متر): به خاطر تل ماشکی در یال شمالی که در قدیم ماش کاشته میشد. ۷. کل قدویس (۴۳۴۰ متر): «کل» در زبان محلی به معنای بلندترین نقطه است و این قله را مقدس میدانستند. ۸. کل شیدا (۴۳۲۰ متر): تیغههای آشفته و پراکنده قله. ۹. بن رو (۴۳۳۰ متر): به معنی رودی که از بن کوه میگذرد. ۱۰. کل بلبل (۴۳۰۰ متر): نامی از نقشههای سازمان جغرافیایی ارتش. ... و ۴۲ قله دیگر با نامهایی چون پوتک، هرم، پازن پیر، کرسومی، لوکوره، تل گردل، حرا، قلات بزی، کپیری، چات سبز، پازنک، سیچانی، کل خرمن، قبله، رمبسه، آب سپاه، چال وهلی، کل شور، خرسان، نول، کل اسد خانی، هلی، قاش سرخ، کل گایونه، کل پازنی، ایستگاه، اشکفت، کل اوآرزنی، برف کرمو، تاپو، بردآتش، کل آب اسپید، نول جنوبی، فردای قیامت، مورگل شمالی، کل فرهاد، حوض دال شمالی، نمک و لای نخود.
نگارخانه
| کوه | ارتفاع (متر) | کشورها |
|---|---|---|
| البرز | ۵۶۷۱ | ایران |
| زاگرس (دنا) | ۴۴۴۸ | ایران، عراق، ترکیه |
| هندوکش | ۷۷۰۸ | افغانستان، پاکستان |
| سلیمان | ۳۴۸۷ | پاکستان |