نامگذاری
نام پلدختر از پل بزرگ و مستحکمی گرفته شده که از دوران ساسانیان به یادگار مانده است. پیشتر به این شهر «جایدر» و «پاپیل» (پای پل) میگفتند، اما از سال ۱۳۰۸ به پلدختر تغییر نام یافت. امروزه ستونهای فروریخته این پل تاریخی بر روی رودخانه قابل مشاهده است و کنگره آن که جاده سراسری از زیر آن عبور میکند، همچنان پابرجاست.
جغرافیا
موقعیت جغرافیایی
پلدختر در دامنه کوه «مَله» از رشتهکوه زاگرس جای گرفته است. این شهر از نظر جغرافیایی در ۴۷ درجه و ۴۲ دقیقه طول شرقی و ۳۳ درجه و ۹ دقیقه عرض شمالی واقع شده و ارتفاعی بین ۶۵۰ تا ۷۱۰ متر از سطح دریا دارد.
آب و هوا
تابستانهای پلدختر گرم و خشک و زمستانهایش معتدل و نسبتاً سرد است. هر چند سال یک بار، این شهر شاهد بارش برف به صورت جزئی یا کلی میشود. پلدختر یکی از شهرهای پرباران استان لرستان به شمار میرود.
مردمشناسی
زبان
مردم پلدختر از قوم لر هستند و به زبان لری با گویش بالاگریوهای سخن میگویند.
جمعیت
بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت این شهر ۲۶,۳۵۲ نفر (۷,۵۶۳ خانوار) بوده است.
محلهها
پلدختر پنج محله اصلی دارد: «زیر جده» (ساحلی) که تقریباً مرکز شهر است، «کاوکالی»، «پشت جده» (پشت بهداری)، «ولاب» و «دردیا». همچنین پنج کوی به نامهای «پاسداران»، «تنگ علی» (کوی بسیجیان)، «فرهنگیان»، «شهرداری» و «سازمانیها» در این شهر وجود دارد. قدیمیترین محله، «زیر جده» یا مرکز شهر و قدیمیترین کوی، «پاسداران» است.
فضای سبز و پارکها
سرانه فضای سبز در پلدختر برای هر نفر ۵.۶ متر مربع است. از مهمترین پارکهای شهر میتوان به پارک شهرداری، پارک صخرهای و پارک فدک اشاره کرد.
گردشگری
جاذبههای تاریخی
پل دختر سازهای از دوره ساسانیان است که بر بقایای پلی قدیمیتر از دوران هخامنشیان بنا شده. این پل تاریخی در ورودی شمالی شهر قرار دارد و امروزه تنها یک دهانه از طاقهای آن باقی مانده که جاده شماره ۳۷ از زیر آن عبور میکند. بیتردید، این پل در مسیر ارتباطی بین شهرهای شاپورخواست و جندیشاپور قرار داشته و از اهمیت راهبردی برخوردار بوده است.
پل گاومیشان نیز مربوط به دوره ساسانیان است. این پل در ۳۰ کیلومتری جنوب غربی پلدختر و بر فراز رودخانه سیمره، نزدیک مرز استان ایلام واقع شده. طول آن حدود ۱۷۵ متر و عرض گذر سطح پل نزدیک به ۸ متر و ۲۰ سانتیمتر است و در حال حاضر شش چشمه طاق دارد.
غار کلماکره در سال ۱۳۶۸ میزبان کشف گنجینهای بینظیر بود که به گفته خبرگزاری مهر، ششمین گنجینه باستانی بزرگ جهان محسوب میشود. قدمت این گنجینه به ۲۷۰۰ سال پیش بازمیگردد.
غار کوگان در شرق پلدختر واقع شده و یکی از غارهای تاریخی ایران است که در دوره اشکانیان به دست انسان ساخته شده است.
کاروانسرای چمشک در منطقه چمشک از توابع پلدختر و در مسیر راه باستانی شاپورخواست به خوزستان قرار دارد. این بنا مربوط به دوره صفویه و حکومت شاه عباس اول است و در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده.
جاذبههای طبیعی
بیش از ۱۵ تالاب فصلی و دائمی در پلدختر وجود دارد. تالابهای پلدختر که در گویش محلی «گُریا» نامیده میشوند، مهمترینشان در ۱۵ کیلومتری شهر و در روستای میرآباد (ولیعصر) قرار دارند. این تالابها زیستگاه گونههای جانوری مانند پرندگان مهاجر و انواع آبزیان هستند. از جمله این تالابها میتوان به تالاب گوی شیر و تالابهای تنگ فنی اشاره کرد. تالابهای پلدختر شهرت ملی دارند.
جنگلهای بلوط در بیشتر نقاط استان لرستان پراکندهاند و شهرستان پلدختر نیز از این پوشش برخوردار است که عمده آن در منطقه بادامک قرار دارد.
رودخانه کشکان از مرکز شهرستان پلدختر میگذرد. این رودخانه از بلندای گرین، هرو و دو آب سرچشمه میگیرد و شاخه اصلی آن از پیوستن دو رود هرو و دو آب تشکیل میشود. کشکان در ۳۰ کیلومتری خرمآباد در جایی به نام دو آب به رود خرمآباد میپیوندد و سپس در روستای افرینه (۳۰ کیلومتری پلدختر) با رود چولهول برخورد کرده و به سمت پلدختر جریان مییابد. این رودخانه شهر پلدختر را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم میکند. کشکان در ۳۰ کیلومتری جنوب غربی پلدختر با رودخانه سیمره (که از استان همدان سرچشمه گرفته و از شرق استان ایلام میگذرد) تلاقی کرده و به سمت خوزستان جاری میشود. در نزدیکی مرز خوزستان، با رودخانه زال (از کوههای لرستان) پیوند خورده و رود کرخه را تشکیل میدهد. این رودخانه آب تمام زمینهای کشاورزی روستاهای حاشیه خود را تأمین میکند.
آبشار آبتاف پلدختر آبشاری فصلی است که در ۲ کیلومتری شمال شهر و بر سر راه پلدختر به خرمآباد قرار دارد.
غذاهای محلی و صنایع دستی
از غذاها و خوراکهای محلی پلدختر میتوان به «دِنو رو»، «نان گرده»، «نان ساجی»، «نان بلوط» و «چِزِنَک رُغِه» اشاره کرد. صنایع دستی این شهر نیز شامل جاجیم، گلیم و فرش لری است.
ترابری
فاصله پلدختر تا تهران ۶۰۵ کیلومتر و تا اهواز ۲۶۸ کیلومتر است. این شهر بر سر شاهراه تهران-خوزستان قرار گرفته و اهمیت ارتباطی و راهبردی دارد. جاده شماره ۳۷ که مناطق شمال و غرب ایران را به جنوب و استان خوزستان متصل میکند، از پلدختر میگذرد.
