وجه تسمیه (علت نامگذاری)
نام دهلران برگرفته از واژه «دهلر» به معنای سرزمین لرهاست. از گذشتههای دور، مردم لر در این منطقه سکونت داشتهاند و به مرور زمان، این سرزمین از «دهلر» به «دهِلران» و سپس به «دهلران» تغییر نام یافته است.
جمعیت
بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر دهلران ۳۲,۹۴۱ نفر (۹,۲۰۴ خانوار) بوده است. این شهر از نظر جمعیت، رتبه سوم استان ایلام را به خود اختصاص داده است.
زبان
مردم دهلران به دو زبان اصلی صحبت میکنند: لری شمالی و کردی جنوبی با گویش کُردلی. گویش لری دهلرانی شباهت زیادی به گویشهای لری شوهانی، آبدانانی، درهشهری، پلدختری، اندیمشکی و خرمآبادی دارد و هرکدام لهجههای مختص خود را دارند.
پیشینه تاریخی
دهلران یکی از قدیمیترین مناطق سکونت بشر در ایران است. شواهد باستانشناسی نشان میدهد که بین ۵,۰۰۰ تا ۱۰,۰۰۰ سال پیش، دشت دهلران محل سکونت گروههای انسانی در دوران پیش از تاریخ بوده است. تپههای باستانی علیکش و چغاسفید از مهمترین محوطههای باستانی این منطقه هستند. در این تپهها، تیغههای مخصوص بریدن ساقههای حبوبات از دوره نوسنگی یافت شده که نشاندهنده وجود یکی از قدیمیترین دهکدههای دائمی بشر است.
علاوه بر این، اثر طبیعی ملی دهلران با مساحت ۱,۴۸۳ هکتار، به دلیل ویژگیهای منحصربهفردی چون چشمه قیر، آب گرم، غار خفاش، تپههای باستانی موسیان، قلعه شیاق و سنگنوشته میمه، تحت حفاظت سازمان محیط زیست قرار دارد.
مکانهای دیدنی
سیاه کوه دهلران
سیاهکوه با ارتفاع ۱,۴۰۸ متر، در ۱۶ کیلومتری شمال شرقی دهلران واقع شده است. این کوه از شمال غربی به دینار کوه و از شرق به کوه خرگهی منتهی میشود. رودخانههای آب گلگل، درهشور و ماشاب از این کوه سرچشمه میگیرند و در دامنه جنوبی آن، چشمههای آب معدنی جوشان هستند.
غار خفاش
در ۳ کیلومتری شمال شرقی شهر، در دامنه کوه مشرف به دره و چشمههای آب گرم، غاری شگفتانگیز قرار دارد که محل زندگی میلیونها خفاش دمدار و بزرگ است. این غار با دهلیزهای وسیع و عمق ۴۰۰ متری، یکی از جاذبههای منحصربهفرد دهلران به شمار میآید.
قلعه تاریخی شیاخ
قلعه یا شهر باستانی شیاخ بر فراز تپهای میان دو رودخانه در تنگه «وویله» و در دامنه کوههای تخت پیران و تخت نیله، نزدیک روستای بردی واقع شده است. این قلعه با مصالح سنگ و ملاط ساروج، متعلق به دوره ساسانی است و به دلیل نزدیکی به بینالنهرین، به عنوان انبار آذوقه نیز استفاده میشده. دیوارهای باقیمانده آن هر یک به طول هزار متر و ارتفاع ۷ تا ۱۰ متر، از سنگ ساخته شدهاند.
تپه علیکش
تپه علیکش در شش کیلومتری بخش موسیان، در میان اراضی کشاورزی و نزدیک رود میمه قرار دارد. این تپه با قدمت هشت هزار سال پیش از میلاد، یکی از قدیمیترین سکونتگاههای بشری است. کاوشهای باستانشناسی در سالهای ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۳ به سرپرستی فرانک هول، نشان داد که انسان در این منطقه به اهلی کردن گاو و کشت عدس، ماش و کتان دست یافته بود. این اثر در تاریخ ۳ آبان ۱۳۷۹ با شماره ثبت ۲۹۷۶ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.
چشمه قیر
چشمه قیر دهلران در ۷ کیلومتری شهر، در بوستان جنگلی آبگرم قرار دارد. این چشمه با حوضچهای به قطر ۹ متر و عمق ۵۰ سانتیمتر، تنها چشمه قیر ایران است که به صورت طبیعی و روان دیده میشود. دمای آب آن ۳۵ درجه سانتیگراد است و مواد نفتی از میدانهای زیرزمینی با آن ترکیب شده و قیر مذاب را پدید میآورند. این پدیده کمیاب با سفره زیرزمینی ۷۰ هکتاری، یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری استان ایلام است.
نفت و گاز
میدان نفتی دهلران در ۲۲ کیلومتری جنوب غربی این شهر، یکی از میادین مهم نفتی ایران است. میزان نفت خام این میدان ۴,۲۱۲ میلیون بشکه برآورد میشود که ۶۳۵ میلیون بشکه آن قابل استحصال است. این میدان در سال ۱۳۵۱ توسط شرکت نفت ایران و انگلیس کشف شد و تا پاییز ۱۳۸۸، سه حلقه چاه بر روی آن حفر شده است. نفت خام دهلران با ۴۳.۳ درصد API و ۷.۲ درصد وزنی گوگرد، از کیفیت بالایی برخوردار است. امتداد این میدان در خاک عراق با نام «میدان ابوغریب» شناخته میشود.
زیارتگاهها
دهلران میزبان زیارتگاههای متعددی است که از جمله میتوان به سید فخرالدین، سید ناصرالدین، سید ابراهیم، سید اکبر پهله، سید حسنی، سید اکبر، ابراهیم قتال، عباس، سید حبیب، شهرمیر، سید یوسف و سید شایع نجات اشاره کرد.
روستاهای شهرستان دهلران
بر اساس دادههای ایرانگاه، در شهرستان دهلران ۱۰۴ آبادی در ۶ دهستان و ۳ بخش ثبت شده است که ۴۷ آبادی از آنها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبتشدهی آنها ۱۴٬۳۲۱ نفر است. فهرست کامل را در صفحهی روستاهای شهرستان دهلران ببینید.
دهستانهای شهرستان دهلران
- دهستان دشت عباس — بخش موسیان، ۳۰ آبادی، ۵٬۷۴۵ نفر جمعیت
- دهستان نهرعنبر — بخش موسیان، ۱۲ آبادی، ۳٬۰۴۱ نفر جمعیت
- دهستان سیدناصرالدین — بخش زرین آباد، ۲۴ آبادی، ۲٬۱۵۸ نفر جمعیت
- دهستان سیدابراهیم — بخش زرین آباد، ۱۳ آبادی، ۱٬۵۱۷ نفر جمعیت
- دهستان اناران — بخش مرکزی، ۱۸ آبادی، ۱٬۱۷۵ نفر جمعیت
- دهستان ابوغویر — بخش موسیان، ۷ آبادی، ۶۸۵ نفر جمعیت
پرجمعیتترین روستاهای شهرستان دهلران
- روستای عین خوش — دهستان دشت عباس، ۱٬۲۰۷ نفر
- روستای شهرک ذوالفقاری — دهستان دشت عباس، ۹۸۲ نفر
- روستای جلیزی بالا — دهستان نهرعنبر، ۸۸۲ نفر
- روستای بردی — دهستان سیدابراهیم، ۸۵۷ نفر
- روستای شهرک ولی عصر — دهستان دشت عباس، ۸۴۲ نفر
- روستای نهرعنبر — دهستان نهرعنبر، ۷۷۶ نفر
- روستای بیشه دراز — دهستان اناران، ۵۷۷ نفر
- روستای پتک — دهستان نهرعنبر، ۵۵۶ نفر
- روستای شیخ صالح قندی — دهستان ابوغویر، ۵۴۳ نفر
- روستای شهرک حمزه — دهستان دشت عباس، ۵۴۱ نفر
بانکها و شعب بانکی دهلران
بر اساس دادههای ایرانگاه، ۲۲ شعبه از ۱۱ بانک در شهرستان دهلران فعال است که ۴ شعبه از آنها دارای خودپرداز هستند. پرشعبهترین بانکهای دهلران بانک ملی ایران با ۶ شعبه، بانک کشاورزی با ۴ شعبه و بانک سپه با ۳ شعبه هستند.
فهرست شعب بانکها در دهلران
- شعب بانک ملی ایران در دهلران — ۶ شعبه، ۴ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک کشاورزی در دهلران — ۴ شعبه
- شعب بانک سپه در دهلران — ۳ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در دهلران — ۲ شعبه
- شعب بانک مسکن در دهلران — ۱ شعبه
- شعب بانک قرضالحسنه مهر ایران در دهلران — ۱ شعبه
- شعب بانک ملت در دهلران — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در دهلران — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در دهلران — ۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در دهلران — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در دهلران — ۱ شعبه
بیمارستانهای دهلران
در ایرانگاه یک بیمارستان از شهرستان دهلران ثبت شده است که ۶۳ تخت فعال دارد.
- بیمارستان شهدای دهلران — عمومی، ۶۳ تخت فعال