پیشینه
جاجرم، مرکز ولایت قدیم جاجرم، یکی از ولایت‌های دوازده‌گانه ربع نیشابور (خراسان غربی) بوده است. به گفته یاقوت حموی، این سرزمین در ناحیه میان نیشابور، جوین و جرجان قرار داشته و شهری به همین نام در مسیر راه جرجان واقع شده بود. یاقوت حموی آن را با تعبیر «شهر زیبا» ستوده و محمد مقدسی نیز شهر جاجرم را شهری بزرگ با بارو و مسجد جامعی زیبا توصیف کرده است. شهر قدیمی جاجرم بر روی جاده کهن فلات مرکزی ایران-خراسان قرار داشت که از شاخه‌های جاده ابریشم به شمار می‌آمد. جالب است بدانید که در فرهنگ «انجمن‌آرای ناصری» نام نخستین این شهر، «جای گرم» ذکر شده است.
مردم‌شناسی
اهالی جاجرم از طوایف متعددی تشکیل شده‌اند که هرکدام داستان مهاجرت و زندگی خاص خود را دارند. صالحی‌ها، تیره‌هایی از محولاتی‌ها هستند که در زمان آقا محمد خان قاجار به اینجا کوچ کردند. مقصودی‌ها و رمضانلوها دو طایفه بزرگ و قدیمی جاجرم‌اند که بر اساس اسناد تاریخی در زمان نادرشاه از استرآباد به جاجرم مهاجرت نمودند. گنجه‌ای‌ها یا همان نایب‌ها (گرایلی) یکی از بزرگ‌ترین طوایف جاجرم هستند که به تبعیت از بزرگ طایفه خود، حاج دوست محمد، توسط نادرشاه از منطقه گنجه و قره‌باغ به جاجرم کوچ اجباری داده شدند. این طایفه بعدها به دلیل به دست گرفتن مناصب حکومتی مانند نایب‌الحکومه جاجرم، به «نایب‌ها» معروف شدند. طایفه ادهم (دهقان‌ها-دوقونا) نیز از بزرگ‌ترین طوایف جاجرم است که شامل طوایف محمودی، ادهمی، خواجه، بشارتی، طالبی، بهرامی، قانع و چند فامیل دیگر می‌شود و شغل اجدادی آن‌ها کشاورزی بوده است. سادات طایفه بزرگ شیخ‌الاسلامی هم یکی از قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین طوایف جاجرم هستند که از فامیل‌های شیخ‌الاسلامی، اسلامی، سیدی، صداقت، رضائیان و چندین فامیل دیگر تشکیل شده‌اند. شغل اجداد این طایفه تجارت، مکتب‌داری، دامداری و کشاورزی بوده است. همچنین ازبک‌ها از خوارزم و شاکری‌ها از بخارا به این منطقه آمده‌اند و به غنای فرهنگی جاجرم افزوده‌اند.
راه‌آهن
ایستگاه راه‌آهن جاجرم یکی از ایستگاه‌های اصلی خط راه‌آهن تهران–مشهد است و تحت نظر اداره راه‌آهن شمال شرق ۱ فعالیت می‌کند. این ایستگاه که در دوره پهلوی ساخته شده، در فاصله ۳ کیلومتری جنوب شهر جاجرم و در مجاورت روستای امیرآباد واقع شده است. جالب است بدانید که این ایستگاه تنها ایستگاه اصلی قطار در خراسان شمالی است و بین دو ایستگاه اصلی شاهرود و نقاب قرار گرفته است.
مراسم آیینی
اجرای تعزیه در جاجرم یک سنت قدیمی و پرشور است که هر ساله در ماه محرم در محل ثابتی به صورت روباز برای عموم مردم برگزار می‌شود. مراسم عزاداری امام سوم شیعیان به صورت مفصل همراه با حرکت دسته‌های عزاداری و نخل‌گردانی اجرا می‌گردد. هر ساله از شهرهای اطراف، جمعیت قابل توجهی برای تماشای این مراسم به جاجرم سفر می‌کنند و فضای شهر را سرشار از شور و احساس می‌کنند.
صنایع جاجرم
صنایع مهم جاجرم ارتباط مستقیمی با معدن بوکسیت جاجرم دارند. این معدن که بزرگ‌ترین معدن بوکسیت ایران است، در ۹۱ کیلومتری شمال شرق شهر واقع شده است. مجتمع تولید پودر آلومینای جاجرم نیز در جوار این معدن احداث شده و نقش مهمی در اقتصاد منطقه ایفا می‌کند.
روستاهای شهرستان جاجرم
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان جاجرم ۱۳۵ آبادی در ۶ دهستان و ۳ بخش ثبت شده است که ۴۹ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۲۰٬۵۶۲ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان جاجرم ببینید.
دهستان‌های شهرستان جاجرم
- دهستان میان دشت — بخش مرکزی، ۳۸ آبادی، ۵٬۹۵۰ نفر جمعیت
- دهستان طبر — بخش جلگه شوقان، ۱۱ آبادی، ۴٬۵۱۰ نفر جمعیت
- دهستان گلستان — بخش مرکزی، ۳۶ آبادی، ۴٬۱۲۸ نفر جمعیت
- دهستان دربند — بخش جلگه سنخواست، ۱۰ آبادی، ۲٬۳۱۹ نفر جمعیت
- دهستان شوقان — بخش جلگه شوقان، ۱۷ آبادی، ۲٬۰۵۹ نفر جمعیت
- دهستان چهارده سنخواست — بخش جلگه سنخواست، ۲۳ آبادی، ۱٬۵۹۶ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان جاجرم
- روستای ایور — دهستان میان دشت، ۴٬۶۶۴ نفر
- روستای چهاربید — دهستان طبر، ۱٬۵۴۶ نفر
- روستای قلی — دهستان دربند، ۱٬۲۷۷ نفر
- روستای طبر — دهستان طبر، ۱٬۱۵۵ نفر
- روستای دشت — دهستان گلستان، ۱٬۱۳۲ نفر
- روستای رباطقره بیل — دهستان گلستان، ۷۸۸ نفر
- روستای کرف — دهستان دربند، ۶۹۶ نفر
- روستای جربت — دهستان چهارده سنخواست، ۶۳۹ نفر
- روستای حصارعیسی — دهستان شوقان، ۵۹۲ نفر
- روستای اندوقان — دهستان چهارده سنخواست، ۵۵۴ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی جاجرم
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۱۱ شعبه از ۸ بانک در شهرستان جاجرم فعال است که ۲ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های جاجرم بانک ملی ایران با ۲ شعبه، بانک کشاورزی با ۲ شعبه و بانک سپه با ۲ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در جاجرم
- شعب بانک ملی ایران در جاجرم — ۲ شعبه، ۲ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک کشاورزی در جاجرم — ۲ شعبه
- شعب بانک سپه در جاجرم — ۲ شعبه
- شعب بانک مسکن در جاجرم — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در جاجرم — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در جاجرم — ۱ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در جاجرم — ۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در جاجرم — ۱ شعبه
بیمارستان‌های جاجرم
در ایران‌گاه یک بیمارستان از شهرستان جاجرم ثبت شده است که ۶۹ تخت فعال دارد.
- بیمارستان جوادالائمه جاجرم — عمومی، ۶۹ تخت فعال
نظرهای مخاطبان دربارهٔ جاجرم
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر