موقعیت جغرافیایی
شیروان در عرض جغرافیایی ۳۷ درجه و ۴۰ دقیقه و طول جغرافیایی ۵۷ درجه و ۹۳ دقیقه، با ارتفاع ۱۰۹۷ متری از سطح دریا واقع شده است. این شهر از شمال به عشق‌آباد، پایتخت ترکمنستان، از جنوب به اسفراین، از شرق به فاروج و از غرب به بجنورد محدود می‌شود. شیروان در مجاورت رود اترک قرار دارد و با فاصله ۲۲ کیلومتری، نزدیک‌ترین شهرستان به عشق‌آباد است.
نام شیروان؛ از افسانه تا واقعیت
نام شیروان از نقش شیری گرفته شده که در دامنه شمالی کوه آغزی‌قاپاقلی، در امتداد شرقی کوه قراول چینگه، به وضوح دیده می‌شود. این دو کوه در نزدیکی و جنوب شهر شیروان قرار دارند و به «شیر کوه» معروفند. سنگ‌های تشکیل‌دهنده شکل شیر از نظر جنس، نوع و رنگ با دیگر سنگ‌های کوه متفاوت است و هر بیننده‌ای این وجه تمایز را به وضوح مشاهده می‌کند.
تاریخ
پیش از اسلام
شیروان با قدمتی ۷۵۰۰ ساله (۵۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح و ۲۵۰۰ سال قبل از امپراتوری هخامنشیان)، یکی از بزرگترین مراکز فرهنگ و تمدن در خراسان شمالی و ایران است. تاکنون بیش از ۶۹ اثر باستانی ثبت شده و ۲۵۲ مکان فرهنگی در آن شناسایی شده است. تپه باستانی ارگ شیروان، عظیم‌ترین محوطه باستانی شمال شرق کشور، با سفال‌های هفت‌هزارساله، کهن‌ترین زیستگاه خراسان شمالی محسوب می‌شود.
تپه ارگ دوین شیروان نیز از دیگر آثار باستانی این شهر است که به هزاره چهارم و پنجم قبل از میلاد بازمی‌گردد. بنای تاریخی قزلر قلعه (قلعه دختر) در مجاورت روستای تاریخی زیدر، زادگاه دانشمند بزرگ شهاب‌الدین زیدری نسوی (منشی سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه) قرار دارد. این بنا در زمان هخامنشیان احداث و با حمله مغول تخریب شد.
پس از اسلام
رونق شیروان پس از اسلام به دوره خوارزمشاهیان (قرن ۶ هجری قمری) مربوط می‌شود. بقعه امامزاده سلطان محمدرضا از آن دوران به یادگار مانده است. در حملات گورکانیان، این منطقه آسیب فراوان دید، اما در دوره صفویان با کوچاندن چهل‌هزار خانوار عشایر کرد به این منطقه توسط شاه عباس، حیاتی دوباره یافت. شیروان در دوران قاجار همواره یکی از مناطق مهم درگیری‌های حاکمان محلی بود و سرانجام در سال ۱۳۰۸ بر اثر زلزله ویران شد و دو سال بعد با روش‌های نوین شهرسازی بازسازی گردید.
آب و هوا
آب و هوای شیروان معتدل و کوهستانی است و وزش بادها بیشتر در جهت شرقی به شمال غربی است. حداکثر دما در تابستان‌ها به ۴۳ درجه بالای صفر و حداقل آن در زمستان‌ها به ۳۱ درجه زیر صفر می‌رسد.
فرهنگ
سازهای محلی
شیروان با موسیقی اصیل و سازهای محلی‌اش شناخته می‌شود:
- قوشمه: از دو نی استخوانی با سوراخ‌هایی شبیه نی
- دوتار: دارای دو رشته سیم و ۱۱ تا ۱۳ پرده که با انگشتان نواخته می‌شود
- دهل: طبل بزرگی که با دو چوب نواخته می‌شود
- سرنا: شیپوری به طول تقریبی ۳۵ سانتی‌متر با صدای بلند و رسا
- کمانچه: با چهار سیم و آرشه نواخته می‌شود
- دایره: پوسته نازکی بر چوبی دایره‌ای شکل
- موزقان: سازی که امروزه کمتر شناخته شده است
- نی: لوله‌ای به طول نیم متر که بیشتر چوپانان از آن استفاده می‌کنند
بازی‌های بومی
بازی‌های محلی شیروان مانند هوَلَنْدِه (مشابه پرش طول و ارتفاع)، زنجیره، رها رها، پیشته پیشته، اله چمبه، کِبِدی کِبِدی، چِلِی، بای (تاب بازی)، اصولولی، قره گُردِم، گرگم به هوا و رقص چوب، بخشی از فرهنگ غنی این منطقه هستند.
کتابخانه‌ها
- کتابخانه استاد زارعی
- کتابخانه امام علی
انواع نان‌ها، سوغات و غذاهای محلی
- چُزمه: نان محلی نازک که در روغن سرخ می‌شود
- قوتاب (قطاب): خمیری پر شده با انواع سبزی‌ها و گوشت کوبیده که در روغن سرخ می‌شود
گردشگری
جاذبه‌های طبیعی
آجان کوه، نزدیک‌ترین کوه به شیروان با فاصله تقریبی بیست کیلومتر و دو کیلومتری روستای توده، مقصدی عالی برای کوهنوردان تازه‌کار است. قله این کوه حدود ۱۷۵۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و از ضلع شرقی (از طرف روستای توده) حدود ۷۰۰ متر ارتفاع دارد.
روستاهای شهرستان شیروان
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان شیروان ۳۳۳ آبادی در ۱۷ دهستان و ۵ بخش ثبت شده است که ۲۸۹ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۱۱۰٬۴۹۷ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان شیروان ببینید.
دهستان‌های شهرستان شیروان
- دهستان زیارت — بخش مرکزی، ۱۱ آبادی، ۱۲٬۲۵۲ نفر جمعیت
- دهستان شباب — بخش مرکزی، ۲۷ آبادی، ۱۰٬۹۹۱ نفر جمعیت
- دهستان هلیلان — بخش هلیلان، ۳۷ آبادی، ۱۰٬۰۲۷ نفر جمعیت
- دهستان بیجنوند — بخش مرکزی، ۳۸ آبادی، ۷٬۶۶۲ نفر جمعیت
- دهستان زوارم — بخش مرکزی، ۱۰ آبادی، ۷٬۴۸۵ نفر جمعیت
- دهستان قوشخانه بالا — بخش قوشخانه، ۱۸ آبادی، ۷٬۴۰۷ نفر جمعیت
- دهستان گلیان — بخش مرکزی، ۱۸ آبادی، ۶٬۸۴۷ نفر جمعیت
- دهستان حومه — بخش مرکزی، ۱۴ آبادی، ۶٬۲۵۱ نفر جمعیت
- دهستان سیوکانلو — بخش مرکزی، ۲۳ آبادی، ۶٬۱۴۵ نفر جمعیت
- دهستان آسمان آباد — بخش مرکزی، ۱۲ آبادی، ۵٬۹۰۶ نفر جمعیت
- دهستان لومار — بخش شیروان، ۲۸ آبادی، ۵٬۶۵۴ نفر جمعیت
- دهستان جیرستان — بخش سرحد، ۱۴ آبادی، ۵٬۰۲۹ نفر جمعیت
- دهستان قوشخانه پایین — بخش قوشخانه، ۹ آبادی، ۵٬۰۱۲ نفر جمعیت
- دهستان تکمران — بخش سرحد، ۱۴ آبادی، ۴٬۲۷۲ نفر جمعیت
- دهستان کارزان — بخش شیروان، ۱۴ آبادی، ۳٬۶۵۸ نفر جمعیت
- دهستان زنگوان — بخش شیروان، ۱۷ آبادی، ۳٬۵۹۵ نفر جمعیت
- دهستان زردلان — بخش هلیلان، ۲۹ آبادی، ۲٬۳۰۴ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان شیروان
- روستای خانلق — دهستان زیارت، ۴٬۹۰۵ نفر
- روستای زیارت — دهستان زیارت، ۴٬۳۱۲ نفر
- روستای شباب — دهستان شباب، ۳٬۳۶۷ نفر
- روستای حسین‌آباد — دهستان زوارم، ۲٬۸۷۹ نفر
- روستای زنجیره علیا — دهستان شباب، ۲٬۵۱۹ نفر
- روستای کهره — دهستان هلیلان، ۱٬۸۹۸ نفر
- روستای کل کل علیا — دهستان آسمان آباد، ۱٬۷۷۵ نفر
- روستای سنجد — دهستان قوشخانه پایین، ۱٬۷۷۴ نفر
- روستای زوارم — دهستان زوارم، ۱٬۵۸۵ نفر
- روستای دوین — دهستان حومه، ۱٬۴۲۲ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی شیروان
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۲۴ شعبه از ۱۲ بانک در شهرستان شیروان فعال است که ۳ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های شیروان بانک ملی ایران با ۵ شعبه، بانک سپه با ۵ شعبه و بانک مسکن با ۲ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در شیروان
- شعب بانک ملی ایران در شیروان — ۵ شعبه، ۳ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک سپه در شیروان — ۵ شعبه
- شعب بانک مسکن در شیروان — ۲ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در شیروان — ۲ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در شیروان — ۲ شعبه
- شعب بانک تجارت در شیروان — ۲ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در شیروان — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در شیروان — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در شیروان — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در شیروان — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه رسالت در شیروان — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در شیروان — ۱ شعبه
بیمارستان‌های شیروان
در ایران‌گاه ۲ بیمارستان از شهرستان شیروان ثبت شده است که مجموعاً ۲۷۸ تخت فعال دارند.
- بیمارستان خاتم الانبیا — عمومی، ۱۶۷ تخت فعال
- بیمارستان امام خمینی شیروان — عمومی، ۱۱۱ تخت فعال
نظرهای مخاطبان دربارهٔ شیروان
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر