موقعیت جغرافیایی و راههای دسترسی
شهرستان کوثر در جنوب غربی استان اردبیل و در دامنههای شرقی کوهستان سبلان واقع شده است. مرکز این شهرستان، شهر گیوی (که در گذشته با نام «کیوی» نیز شناخته میشد) است. این شهر در فاصله ۷۵ کیلومتری شهر اردبیل و حدود ۳۰ کیلومتری شهر خلخال قرار دارد.
- همسایگان: از شمال با شهرستان اردبیل، از شرق با شهرستان خلخال و از غرب و جنوب با شهرستانهای نیر و میانه (استان آذربایجان شرقی) همسایه است.
- ارتفاع و آب و هوا: با ارتفاع تقریبی ۱۵۰۰ متر از سطح دریا، آب و هوای آن کوهستانی و سرد است. زمستانهای بسیار سرد و پربرف و تابستانهای معتدل و خنک.
تاریخچه و علت نامگذاری
شهرستان کوثر پیشینهای نسبتاً جدید در تقسیمات کشوری ایران دارد. تا سال ۱۳۷۵، این منطقه یکی از بخشهای شهرستان خلخال به نام «بخش سنجبد» بود.
- تأسیس شهرستان: در سال ۱۳۷۵، «بخش سنجبد» از شهرستان خلخال جدا شد و به شهرستان کوثر ارتقا یافت.
- دلیل نامگذاری: نام «کوثر» به معنای «خیر کثیر» و «برکت فراوان» به دلیل حاصلخیزی خاک، فراوانی آب، طبیعت سرسبز و نعمتهای الهی این منطقه انتخاب شده است. نام «گیوی» (مرکز شهرستان) در زبان محلی به معنای «گهواره» یا «جایگاه بلند» است.
جمعیت و ساختار انسانی
- جمعیت: حدود ۲۶,۰۰۰ نفر (بر اساس آخرین سرشماری)
- زبانها: تاتی و آذربایجانی
- مذهب: تشیع
- شغل اصلی: کشاورزی، باغداری و دامداری در روستاها؛ خدمات و مشاغل اداری در شهرها
تقسیمات کشوری
این شهرستان از ۲ بخش، ۴ دهستان و بیش از ۱۰۰ روستا تشکیل شده است.
- بخش مرکزی: شامل شهر گیوی (مرکز شهرستان) و دهستانهای سنجبد غربی و سنجبد شمالی.
- بخش فیروز: شامل شهر فیروزآباد و دهستانهای سنجبد جنوبی و زرجآباد.
- روستاهای مهم: آبگرم گیوی، آفتابه، اسفرنجان، باغچه چیق
اقتصاد و معیشت
اقتصاد شهرستان کوثر عمدتاً بر پایه کشاورزی و دامداری استوار است.
- باغداری: قطب تولید گردو، سیب، گلابی و زردآلو در استان اردبیل. درختان کهنسال گردو چشماندازهای بدیعی خلق کردهاند.
- زراعت: گندم، جو، سیبزمینی، حبوبات
- دامداری: پرورش گوسفند و بز، تولید لبنیات محلی (پنیر، ماست، کشک). عسل کوثر از مرغوبترین عسلهای استان.
- صنایع دستی: قالیبافی، جاجیمبافی، گلیمبافی
جاذبههای گردشگری و آثار تاریخی
طبیعت کوثر
- رودخانههای پرآب قزل اوزن، سنگوار چای، آرپا چای و گیوی چای
- منطقه ییلاقی «ازناو» (Aznao) با چشمههای متعدد و هوای خنک
- غار «هفت خانه» (یدی داملار) – غاری اسرارآمیز و دیدنی
مناطق حفاظتشده
بخشهایی از دامنههای سبلان و جنگلهای فندقلو – زیستگاه خرس قهوهای، پلنگ، گرگ و کبک.
آثار تاریخی
- شهر تاریخی فیروزآباد: بقایای یک شهر کهن با قلعه خشتی عظیم مربوط به دوران پیش از اسلام.
- پل فیروز (پل تاریخی فیروزآباد): پلی قدیمی با معماری زیبا از دوران صفویه بر روی رودخانه سقزچای.
- منبر مشکول: منبری چوبی و منبتکاریشده متعلق به دوران سلجوقیان.
نکات ویژه
- شهرستان کوثر به دلیل چشمههای آب گرم (مانند آبگرم گیوی) برای درمان بیماریهای پوستی و مفصلی نیز مورد توجه است.
- جادههای پرپیچ و خم و مناظر بکر آن، مسیر را برای عکاسان و طبیعتگردان لذتبخش میکند.