مردم
بر اساس سرشماری سال ۱۴۰۰، جمعیت این شهر ۱۲۰,۰۰۰ نفر است. همه مردم مشگینشهر آذربایجانی، مسلمان و شیعه دوازدهامامی هستند و به زبان شیرین ترکی آذربایجانی سخن میگویند. مهماننوازی گرم آنها، سفرتان را خاطرهانگیزتر خواهد کرد.
جغرافیا
مشگینشهر در ۹۲ کیلومتری اردبیل، ۱۸۶ کیلومتری پارسآباد و ۱۵۰ کیلومتری تبریز قرار دارد. این شهر که در ارتفاع ۱۴۰۰ متری از سطح دریا واقع شده، دومین مسیر اصلی از استان اردبیل به تبریز (از مسیر مشگین به اهر) را تشکیل میدهد. موقعیت استراتژیک آن، دسترسی آسان به جاذبههای متعدد را فراهم کرده است.
وجه تسمیه
نام قدیمی و اصلی این شهر خیاو است که در زبان پهلوی پارتی به معنای «مشک آب» (محل پرآب و پردرخت) است. در دورههایی از تاریخ اسلام، این شهر میمند و در روزگار سلجوقیان و اتابکان آذربایجان، وراوی نامیده میشد. پس از حمله آلپارسلان به گرجستان در سال ۱۰۶۴ میلادی، یکی از امرای گرجستانی به نام بیشکین مسلمان شد و این شهر به وی بخشیده شد. نام بیشکین در گویش محلی به «میشگین» تغییر یافت و سرانجام در سال ۱۳۱۶ خورشیدی، به فرمان رضاشاه، نام خیاو رسماً به مشگینشهر تغییر کرد. ریزآبههای سبلان که به سوی خیاو جاری میشوند، سفرههای زیرزمینی غنی این منطقه را شکل دادهاند.
در گذر تاریخ
پیرامون مشگینشهر، سنگنبشتهای منسوب به شاپور دوم ساسانی وجود دارد که در ۱۵۰ متری غرب کهنه قلعه واقع شده است. این سنگنبشته که امروزه بر اثر گنجیابی تقریباً از بین رفته، فرمان و تاریخ ساخت کهنه قلعه را روایت میکند. در دوره ناصرالدین شاه، حاکمی به نام آیدین خان به شرارتهای منطقه پایان داد. در جریان مبارزات مشروطیت، روسیه تزاری برای سرکوب طوایف شاهسون، چهار لشکر به سوی خیاو گسیل کرد. پس از مقاومت شدید، طوایف تسلیم شدند و داراییشان تقسیم شد. این واقعه در میان ایلات به بولگی ایلی یا سال تقسیم معروف است.
در مشروطیت
از مبارزان برجسته راه مشروطیت در خیاو، میتوان به آقا مهدی گل محمدخان اشاره کرد که با جلوگیری از یورش طوایف شاهسون، نقش مهمی در پیروزی نهضت مشروطیت ایفا کرد. او که با سران مشروطه اردبیل ارتباط داشت، توسط مزدوران حاکم وقت دستگیر و به تبریز منتقل شد و در پشت نارین قلعه به دار آویخته شد.
صنایع دستی
صنایع دستی مشگینشهر، اصالت و قدمتی دیرینه دارند. بافتههای داری مانند قالی بافی، گلیم بافی و جاجیم بافی از مهمترین آنها هستند. همچنین سفالگری نیز در این شهرستان رواج دارد و میتوانید سوغاتیهای نفیسی را از این هنرها به یادگار ببرید.
آب و هوا
بر اساس تقسیمبندی اقلیمی، مشگینشهر دارای چهار اقلیم مدیترانهای گرم و خشک، مدیترانهای معتدل، استپی سرد و کوهستانی سرد است. ماههای خشک و یخبندان آن ۵ تا ۸ ماه طول میکشد و میانگین بارندگی سالانه ۳۰۰ میلیمتر است. پوشش گیاهی منطقه شامل گیاهان استپی، درمنه، ممرز، بلوط و تنگرس میشود.
گردشگاهها
مشگینشهر مملو از جاذبههای طبیعی و تاریخی است. از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کوه سبلان: دومین قله بلند ایران با ارتفاع ۴۸۱۱ متر
- پل معلق مشگینشهر: اولین پل معلق خاورمیانه که بر جذابیت گردشگری منطقه افزوده است
- آبگرمهای معدنی: چشمههای آب گرم با خواص درمانی
- زیپلاین مشگینشهر: برای علاقهمندان به هیجان
- مجموعه تاریخی «شهر یری»: با قدمت بیش از ۱۰,۰۰۰ سال
- کهنه قلعه و سنگنبشته ساسانی
منطقه آزاد تجاری-صنعتی اردبیل
منطقه آزاد تجاری-صنعتی اردبیل شامل شهرستانهای اردبیل، مشگینشهر، نمین، گرمی، بیلهسوار و پارسآباد است. این منطقه در ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۰ در مجمع تشخیص مصلحت نظام به تصویب نهایی رسید و فرصتهای اقتصادی جدیدی را برای استان فراهم کرده است.