مردم
جمعیت شهرستان ابرکوه در سال ۱۳۹۵ حدود ۵۱,۱۰۳ نفر بوده که از این تعداد، ۲۷,۵۲۴ نفر در شهر ابرکوه سکونت دارند. با توسعه صنعتی، این شهر مهاجرپذیر شده و جمعیت آن در سال ۱۴۰۱ به بیش از ۳۵,۰۰۰ نفر رسیده است. زبان رایج مردم ابرکوه فارسی است و مردمانی خونگرم و مهمان‌نواز دارند.
جغرافیا
ابرکوه در جنوب غربی استان یزد و در همسایگی استان‌های اصفهان و فارس واقع شده است. وسعت آن ۵,۶۴۱ کیلومتر مربع است و در ارتفاع ۱,۵۵۰ متری از سطح دریا قرار دارد. از نظر توپوگرافی، دشت ابرکوه بخشی از فرورفتگی شرق زاگرس در فلات خشک مرکزی ایران است و رشته کوه‌های زاگرس مانند حصاری آن را در بر گرفته‌اند. کویر ابرکوه با ارتفاع کمتر از ۱,۴۵۰ متر، پست‌ترین نقطه این منطقه محسوب می‌شود.
کویر ابرکوه؛ دریای نمک در دل کویر
در ۲۰ کیلومتری شرق شهر، کویر ابرکوه با وسعتی چشمگیر گسترده شده است. این کویر آب خود را از دو رودخانه فصلی «گاشار» و «کاسه‌رود» دریافت می‌کند. بخش اعظم آن را نمکزار با فرورفتگی‌های پراکنده پوشانده و در حاشیه شمال غربی، باتلاق‌های وسیعی دیده می‌شود. برای ورود به این منطقه کویری سه مسیر اصلی وجود دارد: جاده ابرکوه به تفت و سپس جاده خاکی مزرعه آخوند، مسیر ابرکوه به مهرآباد و جاده خاکی اسفندآباد، و مسیر ابرکوه به روستای کلپه.
⚠️ نکته مهم: پدیده فرونشست زمین در دشت ابرکوه به دلیل افت سطح آب‌های زیرزمینی، به یک چالش زیست‌محیطی تبدیل شده است. تاکنون حدود ۳۹ فروچاله در این منطقه گزارش شده که برخی تا ۸۰ متر قطر و ۴۰ متر عمق دارند. این پدیده نه تنها سفره‌های آب زیرزمینی را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند برای سکونتگاه‌های مجاور خطرآفرین باشد.
آب و هوا
ابرکوه دارای اقلیم گرم و خشک بیابانی است. بارندگی در این منطقه کم و نوسانات دمایی زیاد است. گرم‌ترین ماه‌ها خرداد، تیر، مرداد و شهریور با حداکثر دمای ۳۹.۱ درجه سانتی‌گراد در مرداد، و سردترین ماه‌ها آذر، دی و بهمن با حداقل دمای ۴.۰ درجه سانتی‌گراد هستند. بیشترین بارندگی در بهمن و فروردین رخ می‌دهد. بادهای غالب از جهت شمال غربی به جنوب شرقی می‌وزند.
نام؛ از «برکوه» تا «ابرکوه»
پیشوند «ابر» در زبان فارسی باستان به معنای «بر» و نشان‌دهنده بزرگی و اهمیت بوده است. برخی معتقدند نام اصلی این شهر «برکوه» به معنای «سینه کوه» بوده که به مرور زمان به «ابرقو» و سپس «ابرکوه» تغییر یافته است. در سال ۱۳۵۰ وزارت کشور رسماً نام شهر را به «ابرکوه» تغییر داد، اما مردم هنوز هم در محاورات روزمره از لفظ «ابرقو» استفاده می‌کنند.
پیشینه تاریخی؛ شهری به قدمت تاریخ
قدمت ابرکوه به دوران پیش از اسلام و حتی به روایتی به پنج هزار سال پیش می‌رسد. این شهر در مسیر راه ابریشم قرار داشته و همواره مورد توجه مسافران و کاروانیان بوده است. حمدالله مستوفی در «نزهه القلوب» از آن به عنوان شهری کوچک اما با سروی مشهور یاد کرده است. ابرکوه در طول تاریخ فراز و نشیب‌های زیادی را پشت سر گذاشته، از جمله ویرانی در حمله افغان‌ها و رونق دوباره در دوره صفویه.
جاهای شاخص
سرو ابرکوه؛ پیرترین موجود زنده ایران
شاخص‌ترین نماد ابرکوه، سرو کهنسالی است که عمر آن را بیش از ۴,۵۰۰ سال تخمین زده‌اند. این درخت با ۲۵ متر ارتفاع و ۱۱.۵ متر قطر تنه، یکی از کهنسال‌ترین موجودات زنده جهان است. مارکو پولو در سفرنامه خود از این سرو با تحسین یاد کرده و حمدالله مستوفی آن را مشهورتر از سرو کشمیر و بلخ دانسته است. برخی افسانه‌ها کاشتن آن را به زرتشت و برخی به یافث پسر نوح نسبت می‌دهند.
گنبد عالی؛ یادگار سلجوقیان
این بنای هشت‌گوش با ۲۲ متر ارتفاع، یکی از سالم‌ترین بناهای دوره سلجوقی در ایران است. گنبد عالی در سال ۴۴۸ قمری به دستور فیروزان برای آرامگاه پدرش، امیر شمس الدوله علی هزار اسب از خاندان دیلمیان، ساخته شد. ساختار آن از سنگ و ساروج است و با کتیبه‌هایی به خط کوفی بنایی تزئین شده است. این اثر در سال ۱۳۱۲ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.
دیگر جاذبه‌ها
از دیگر آثار تاریخی ابرکوه می‌توان به خانه‌های قدیمی با بادگیرهای اصیل ۱۸ متری، محله خواجه، مسجد بیرون (منزلگاه امام رضا) و روستاهای تاریخی اطراف اشاره کرد. دانشگاه آزاد ابرکوه نیز از سال ۱۳۷۳ فعالیت خود را آغاز کرده و نقش مهمی در رشد و توسعه شهر داشته است.
روستاهای شهرستان ابرکوه
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان ابرکوه ۱۳۶ آبادی در ۴ دهستان و ۲ بخش ثبت شده است که ۲۹ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۱۲٬۲۷۶ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان ابرکوه ببینید.
دهستان‌های شهرستان ابرکوه
- دهستان تیرجرد — بخش مرکزی، ۵۴ آبادی، ۴٬۵۶۴ نفر جمعیت
- دهستان اسفندار — بخش بهمن، ۳۵ آبادی، ۳٬۷۸۵ نفر جمعیت
- دهستان فراغه — بخش مرکزی، ۲۱ آبادی، ۲٬۵۰۵ نفر جمعیت
- دهستان مهرآباد — بخش بهمن، ۲۶ آبادی، ۱٬۴۲۲ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان ابرکوه
- روستای اسفنداباد — دهستان اسفندار، ۱٬۳۹۱ نفر
- روستای مریم‌آباد — دهستان تیرجرد، ۱٬۲۸۴ نفر
- روستای فراغه — دهستان فراغه، ۱٬۰۰۰ نفر
- روستای بداف — دهستان مهرآباد، ۹۷۸ نفر
- روستای ده عرب — دهستان فراغه، ۹۲۵ نفر
- روستای اسداباد — دهستان اسفندار، ۷۷۰ نفر
- روستای خرم‌آباد — دهستان اسفندار، ۷۵۶ نفر
- روستای شمس‌آباد — دهستان تیرجرد، ۷۴۰ نفر
- روستای شهراسب — دهستان تیرجرد، ۶۱۸ نفر
- روستای رییس‌آباد — دهستان تیرجرد، ۴۸۱ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی ابرکوه
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۱۹ شعبه از ۱۲ بانک در شهرستان ابرکوه فعال است که ۲ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های ابرکوه بانک کشاورزی با ۴ شعبه، بانک ملی ایران با ۳ شعبه و بانک سپه با ۳ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در ابرکوه
- شعب بانک کشاورزی در ابرکوه — ۴ شعبه
- شعب بانک ملی ایران در ابرکوه — ۳ شعبه، ۲ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک سپه در ابرکوه — ۳ شعبه
- شعب بانک مسکن در ابرکوه — ۱ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در ابرکوه — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در ابرکوه — ۱ شعبه
- شعب بانک ملت در ابرکوه — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در ابرکوه — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در ابرکوه — ۱ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در ابرکوه — ۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در ابرکوه — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در ابرکوه — ۱ شعبه
بیمارستان‌های ابرکوه
در ایران‌گاه یک بیمارستان از شهرستان ابرکوه ثبت شده است که ۱۰۶ تخت فعال دارد.
- بیمارستان حضرت خاتم الاانبیاء ابرکوه — عمومی، ۱۰۶ تخت فعال
نظرهای مخاطبان دربارهٔ ابرکوه
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر