وجه تسمیه؛ از گرمای کویر تا سبد میوه
ریشه نام «تفت» جذاب و پر از رمز و راز است. برخی آن را برگرفته از واژه اوستایی «تفته» به معنای «گرم شده» می‌دانند و برخی دیگر آن را به «سبدی چوبین برای میوه» تشبیه کرده‌اند. با توجه به باغ‌های سرسبز و کوچه‌باغ‌های دلنشین تفت، معنای دوم بسیار بامسماتر به نظر می‌رسد. محله‌هایی مثل «باغ گلابدان»، «باغ گلستان» و «باغ خندان» همگی گواهی بر این مدعا هستند. حتی محمدابراهیم باستانی پاریزی، تاریخ‌شناس نامدار، نام تفت را به گرمای کویری آن نسبت داده است. در هر صورت، تفت از قرن نهم هجری به بعد در منابع تاریخی همراه با نام عارف بزرگ، شاه نعمت‌الله ولی، جاودانه شده است. این شهر به «دراز شهر» نیز معروف است، زیرا خانه‌هایش در امتداد یک خیابان طولانی و کنار رودخانه‌ای فصلی قرار گرفته‌اند.
جغرافیا؛ بام استان یزد
تفت در بلندترین نقطه استان یزد واقع شده و به حق می‌توان آن را «بام استان» نامید. این شهر در ارتفاعی بین ۱۲۰۰ تا ۴۰۷۵ متر از سطح دریا قرار دارد و به دو بخش گرمسیر (شمالی) و سردسیر (جنوبی) تقسیم می‌شود. قرار گرفتن در دامنه شیرکوه و بین کویرهای مروست و ابرکوه، باعث شده تفت یکی از مهم‌ترین مناطق ییلاقی استان باشد. این شهر در دره‌ای نسبتاً پهناور واقع شده و از شمال با کوه‌های آقا اعلا و بن‌چادر و از جنوب با کوه‌های تفته‌کوه و گلوبادام احاطه شده است.
مردم؛ از کشاورزی تا مهاجرت
مردم خون‌گرم تفت عمدتاً کشاورز و باغدار هستند و در کنار آن به دامداری نیز مشغولند. جمعیت بومی این شهرستان را شیعیان و زرتشتیان تشکیل می‌دهند. یکی از ویژگی‌های جالب توجه مردم تفت، مهاجرت تاریخی آن‌ها به هند و پاکستان (به ویژه شهر بمبئی) است که قدمتی بیش از صد سال دارد و باعث تبادلات فرهنگی جالبی شده است.
محصولات کشاورزی؛ بهشت انار ایران
انار تفت، معروف‌ترین و فراوان‌ترین محصول این منطقه است. انارهای آبدار و درشت تفت به دلیل کیفیت بالا و قابلیت نگهداری عالی، به سراسر کشور و حتی خارج از ایران صادر می‌شوند. علاوه بر انار، محصولات دیگری مانند گندم، جو، هلو، زردآلو، گوجه و گردو نیز در این شهر کشت می‌شوند.
گردشگری؛ گشتی در تاریخ و طبیعت
تفت مجموعه‌ای از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی را یکجا در خود جای داده است. از کوچه‌باغ‌های رویایی و قنات‌های قدیمی گرفته تا آسیاب‌های آبی و آب‌انبارهای تاریخی. برخی از مهم‌ترین دیدنی‌های تفت عبارتند از:
- مجموعه تاریخی شاه‌ولی: قلب تپنده تاریخی تفت که شامل حسینیه، مسجد، بقعه، زورخانه، بازار و آب‌انبار است. این مجموعه یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری استان یزد به شمار می‌رود.
- باغ‌ها و عمارت‌های تاریخی: عمارت و باغ صدری (نمیر)، باغ علی‌نقی خان و خانه باغ کاکا از جمله بناهای باشکوهی هستند که توسط اعیان یزد در این شهر ساخته شده‌اند.
- آبشار درگاهان: این آبشار زیبا در جنوب غربی تفت قرار دارد و مکانی عالی برای طبیعت‌گردی است.
- آسیاب‌های آبی: تفت را به دلیل داشتن بیش از ۱۸ آسیاب آبی، «شهر آسیاب‌ها» می‌نامند که نشان‌دهنده رونق کشاورزی در گذشته این منطقه است.
- قلعه‌های تاریخی: قلعه گرمسیر و قلعه پهلوان بادی از یادگارهای دوره قاجار در تفت هستند.
صنایع دستی و سوغات
- صنایع دستی: گیوه‌دوزی، قالی‌بافی و کاشیکاری از مهم‌ترین صنایع دستی این منطقه هستند که توسط زنان هنرمند تهیه می‌شوند.
- سوغات: انار تازه و دانه شده، رب انار، توت خشک، آلبالو خشکه، انواع عرقیجات و محصولات منبت‌کاری.
غذاهای سنتی
طعم غذاهای محلی تفت را از دست ندهید: آش گندم، آش کدو، آش کلم، سوروک (کلوچه محلی)، انواع اشکنه و شولی.
مراسم‌های محلی
- انارچینی: جشن برداشت انار در پاییز که با شور و هیجان خاصی برگزار می‌شود.
- نخل‌گردانی: مراسم عزاداری سنتی در ماه محرم.
- جشن سده: یکی از جشن‌های باستانی زرتشتیان که در روستای چم و محله راحت‌آباد برگزار می‌شود.
مشاهیر تفتی
تفت مشاهیر بزرگی را به خود دیده است، از جمله شرف‌الدین علی یزدی (مورخ و شاعر)، عبدالحسین آیتی (نویسنده کتاب تاریخ یزد) و هاشم اخوان تفتی.
روستاهای شهرستان تفت
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان تفت ۴۰۷ آبادی در ۱۰ دهستان و ۲ بخش ثبت شده است که ۱۴۷ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۱۹٬۷۲۶ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان تفت ببینید.
دهستان‌های شهرستان تفت
- دهستان گاریزات — بخش نیر، ۳۳ آبادی، ۳٬۵۴۲ نفر جمعیت
- دهستان پیشکوه — بخش مرکزی، ۶۹ آبادی، ۳٬۵۰۹ نفر جمعیت
- دهستان دهشیر — بخش مرکزی، ۵۴ آبادی، ۲٬۷۸۰ نفر جمعیت
- دهستان زردین — بخش نیر، ۲۵ آبادی، ۲٬۳۸۱ نفر جمعیت
- دهستان بنادکوک — بخش نیر، ۴۹ آبادی، ۱٬۸۹۰ نفر جمعیت
- دهستان شیرکوه — بخش مرکزی، ۱۴ آبادی، ۱٬۵۳۲ نفر جمعیت
- دهستان نصراباد — بخش مرکزی، ۶۵ آبادی، ۱٬۳۳۹ نفر جمعیت
- دهستان کهدوییه — بخش نیر، ۸ آبادی، ۱٬۰۰۸ نفر جمعیت
- دهستان علی اباد — بخش مرکزی، ۵۱ آبادی، ۹۵۵ نفر جمعیت
- دهستان سخوید — بخش نیر، ۳۹ آبادی، ۷۹۰ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان تفت
- روستای اسلامیه — دهستان پیشکوه، ۱٬۶۸۱ نفر
- روستای بنادکوک دیزه — دهستان بنادکوک، ۱٬۵۶۳ نفر
- روستای ده شیر — دهستان دهشیر، ۱٬۴۰۵ نفر
- روستای رشکوییه — دهستان گاریزات، ۹۵۱ نفر
- روستای حسینی — دهستان پیشکوه، ۸۸۰ نفر
- روستای بخ — دهستان گاریزات، ۷۷۹ نفر
- روستای زردین — دهستان زردین، ۷۶۷ نفر
- روستای کهدوییه — دهستان کهدوییه، ۷۴۴ نفر
- روستای طزرجان — دهستان شیرکوه، ۵۰۶ نفر
- روستای چاهوک — دهستان زردین، ۴۱۱ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی تفت
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۲۸ شعبه از ۹ بانک در شهرستان تفت فعال است که ۶ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های تفت بانک ملی ایران با ۸ شعبه، بانک کشاورزی با ۸ شعبه و بانک صادرات ایران با ۵ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در تفت
- شعب بانک ملی ایران در تفت — ۸ شعبه، ۶ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک کشاورزی در تفت — ۸ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در تفت — ۵ شعبه
- شعب بانک سپه در تفت — ۲ شعبه
- شعب بانک مسکن در تفت — ۱ شعبه
- شعب بانک ملت در تفت — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در تفت — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در تفت — ۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در تفت — ۱ شعبه
بیمارستان‌های تفت
در ایران‌گاه ۲ بیمارستان از شهرستان تفت ثبت شده است که ۱ مورد از آن‌ها بیمارستان تخصصی‌اند و مجموعاً ۲۲۹ تخت فعال دارند.
- بیمارستان شهید بهشتی تفت — عمومی، ۱۲۹ تخت فعال
- مرکزجامع روانپزشکی استان یزد — تخصصی روانپزشکی، ۱۰۰ تخت فعال
نظرهای مخاطبان دربارهٔ تفت
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر