مردم‌شناسی
مردم خون‌گرم و مهمان‌نواز اردکان، بیشتر فارس‌تبار هستند و به زبان فارسی با لهجه شیرین یزدی گفتگو می‌کنند. اکثر جمعیت این شهر را مسلمانان شیعه تشکیل می‌دهند، اما اقلیت‌های زرتشتی و مسیحی نیز با صلح و همزیستی در کنار یکدیگر زندگی می‌کنند. این تنوع فرهنگی، اردکان را به بستری غنی برای تبادل آداب و رسوم تبدیل کرده است.
وضعیت شهرنشینی
بر اساس آخرین آمار، اردکان پس از شهر یزد، دومین شهر بزرگ استان از نظر جمعیت و وسعت محسوب می‌شود. نکته جالب توجه، پایین بودن جمعیت ساکن در بافت تاریخی (حدود ۱.۸ درصد) است که نشان از مهاجرت به مناطق جدید دارد. با این حال، تلاش‌های گسترده‌ای برای احیا و بازسازی این بافت ارزشمند در سال‌های اخیر صورت گرفته است.
معنی نام اردکان
نام این شهر از دو بخش «ارد» به معنای مقدس و «کان» به معنای سرزمین تشکیل شده و «سرزمین مقدس» معنا می‌دهد. برخی پژوهشگران ریشه آن را در کلمه پهلوی «ارتاکان» به معنای راستی و درستی می‌دانند. این نام‌گذاری، نشان از قدمت و تقدس این خطه از ایران زمین دارد.
تاریخچه
شهر اردکان سابقه‌ای دیرینه دارد و اولین هسته آن در قرن هشتم هجری قمری بنیاد نهاده شد. از دوره افشار به بعد، این شهر جزئی از ایالت یزد بوده و در تمام دوره قاجار نیز همین وضعیت را حفظ کرده است. موقعیت راهبردی اردکان به عنوان مفصل ارتباطی میان چهار گوشه فلات مرکزی ایران، از جمله مسیر عبور یزدگرد سوم، آخرین پادشاه ساسانی، اهمیت تاریخی آن را دوچندان کرده است.
آثار تاریخی
بافت تاریخی اردکان یکی از ارزشمندترین بافت‌های تاریخی ایران است که در سال‌های اخیر با همت میراث فرهنگی و شهرداری، مرمت و احیا شده است. از جمله جاذبه‌های تاریخی این شهر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- خانه تقدیری‌ها و خانه خاتمی
- محلات قدیمی زین‌الدین، بازارنو، کوشکنو، کملاق، علی‌بیک و چرخاب
- مجموعه آب انبارهای شهر احمدآباد
- قنات عیش‌آباد احمدآباد
- منارجنبان خرانق
- امامزاده سید نورالدین و امامزاده سید هاشم شریف‌آباد
قنات‌های اردکان
قنات‌ها، این شاهکارهای مهندسی ایرانی، نقش حیاتی در تداوم زندگی در کویر داشته‌اند. اردکان دارای قنات‌های متعددی است که متأسفانه بسیاری از آنها در اثر حفر چاه‌های عمیق، خشک شده یا در آستانه خشک شدن هستند. با این حال، برخی از قنات‌ها همچنان جاری هستند و می‌توان از نزدیک شاهد این شگفتی‌های باستانی بود.
معادن اردکان
اردکان یکی از قطب‌های معدنی ایران است. معدن سنگ آهن چادرملو و معدن اورانیوم ساغند از مهم‌ترین معادن کشور به شمار می‌روند. علاوه بر این، معادن باریت، سیلیس، سنگ‌های ساختمانی و خاک مرغوب برای صنایع کاشی نیز در این منطقه فعال هستند.
صنایع اردکان
این شهر به عنوان قطب فولاد ایران شناخته می‌شود و منطقه ویژه اقتصادی فولاد در آن مستقر است. کارخانجات متعددی در حوزه‌های صنایع غذایی، بهداشتی، تبدیلی و قطعه‌سازی نیز در اردکان فعالیت می‌کنند. پسته و حلوا ارده نیز از محصولات معروف و صادراتی این شهر هستند.
کویر اردکان
کویر سیاه‌کوه، مهم‌ترین کویر منطقه یزد، با شکلی شبیه نعل اسب در شمال اردکان قرار گرفته است. این منطقه کویری بین دو کوه سیاه‌کوه (ارتفاع ۲۰۵۰ متر) و هریشت (ارتفاع ۱۹۳۹ متر) واقع شده و مکانی ایده‌آل برای جذب جریان‌های آبی و سیلابی است. تماشای غروب آفتاب در این کویر، تجربه‌ای فراموش‌نشدنی است.
ره‌آورد (سوغات)
ارده و حلوا ارده که از کنجد مرغوب تهیه می‌شوند، معروف‌ترین سوغات اردکان هستند. این محصولات با کیفیت بی‌نظیر و طعم اصیل خود، سوغاتی عالی برای عزیزانتان خواهند بود.
پسته
پسته اردکان از مرغوب‌ترین پسته‌های ایران است. مزارع پسته عمدتاً در مناطق احمدآباد، چاه افضل و حسن‌آباد انارکی قرار دارند. منطقه معروف به «دم کفتار» در سمت چپ جاده اردکان به چوپانان نیز یکی از مناطق اصلی کشت پسته است.
نقاط دیدنی
از دیدنی‌های مذهبی و طبیعی اردکان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- پیرهریشت و پیر سبز چک‌چک: زیارتگاه‌های مهم زرتشتیان از سراسر جهان که بر فراز کوه بنا شده‌اند.
- جنگل‌های کویری حسن‌آباد انارکی
- منطقه حفاظت شده سیاه‌کوه
- حوض عباس
تالاب‌ها
تالاب گاوخونی، اگرچه در تقسیمات کشوری متعلق به استان اصفهان است، اما در ایام پربارش تا ده برابر بزرگ شده و به شهرستان اردکان سرک می‌کشد! این تالاب در فصول سرد سال میزبان پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو، پلیکان، انواع غاز و آکلان است.
غذاهای محلی
طعم‌های اصیل اردکانی بخش مهمی از فرهنگ این شهر هستند. از جمله غذاهای محلی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- آش بی‌بی سه‌شنبه
- آش حسین
- آش شولی
- اشکنه ارده و اشکنه مغز پسته
- حلوای سن (با جوانه گندم و خرما)
- سیب بادمجونگ
- گورماس ارده
- محراکدو
شهر خواهرخوانده
اردکان با شهرهای مختلفی پیمان خواهرخواندگی منعقد کرده است که نشان از جایگاه بین‌المللی این شهر دارد.
روستاهای شهرستان اردکان
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان اردکان ۲۲۶ آبادی در ۵ دهستان و ۳ بخش ثبت شده است که ۳۹ آبادی از آنها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آنها ۷٬۷۳۳ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان اردکان ببینید.
دهستان‌های شهرستان اردکان
- دهستان محمدیه — بخش مرکزی، ۴۷ آبادی، ۳٬۰۳۹ نفر جمعیت
- دهستان رباطات — بخش خرانق، ۶۶ آبادی، ۲٬۲۵۱ نفر جمعیت
- دهستان عقدا — بخش عقدا، ۵۶ آبادی، ۱٬۱۳۳ نفر جمعیت
- دهستان زرین — بخش خرانق، ۳۲ آبادی، ۷۶۹ نفر جمعیت
- دهستان نارستان — بخش عقدا، ۲۵ آبادی، ۵۴۱ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان اردکان
- روستای ترک‌آباد — دهستان محمدیه، ۲٬۶۵۹ نفر
- روستای رباطپشت بادام — دهستان رباطات، ۷۶۱ نفر
- روستای هفتادر — دهستان عقدا، ۵۴۱ نفر
- روستای خرانق — دهستان رباطات، ۴۳۵ نفر
- روستای حاجی‌آبادزرین — دهستان زرین، ۳۱۰ نفر
- روستای چاه افضل — دهستان محمدیه، ۲۷۴ نفر
- روستای ساغند — دهستان رباطات، ۲۱۸ نفر
- روستای درند — دهستان رباطات، ۲۰۰ نفر
- روستای توت — دهستان زرین، ۱۹۵ نفر
- روستای فخراباد — دهستان عقدا، ۱۸۷ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی اردکان
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۳۱ شعبه از ۱۳ بانک در شهرستان اردکان فعال است که ۷ شعبه از آنها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های اردکان بانک ملی ایران با ۷ شعبه، بانک سپه با ۶ شعبه و بانک کشاورزی با ۵ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در اردکان
- شعب بانک ملی ایران در اردکان — ۷ شعبه، ۷ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک سپه در اردکان — ۶ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در اردکان — ۵ شعبه
- شعب بانک ملت در اردکان — ۲ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در اردکان — ۲ شعبه
- شعب بانک تجارت در اردکان — ۲ شعبه
- شعب بانک مسکن در اردکان — ۱ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در اردکان — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در اردکان — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در اردکان — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در اردکان — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه رسالت در اردکان — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در اردکان — ۱ شعبه
بیمارستان‌های اردکان
در ایران‌گاه یک بیمارستان از شهرستان اردکان ثبت شده است که ۲۰۷ تخت فعال دارد.
- بیمارستان ضیائی و قائم اردکان — عمومی، ۲۰۷ تخت فعال
دانشگاه‌های اردکان
در ایران‌گاه معرفی کامل دانشگاه اردکان از شهرستان اردکان ثبت شده است که در سال ۱۳۸۴ تاسیس شده است.
در صفحه‌ی هر دانشگاه، دانشکده‌ها، رشته‌ها، شرایط پذیرش، خوابگاه‌ها، امکانات رفاهی و راه‌های ارتباطی آن را می‌بینید.
- دانشگاه اردکان — تاسیس ۱۳۸۴، دارای خوابگاه، دارای پارک علم و فناوری
فهرست همه‌ی دانشگاه‌های کشور در صفحه‌ی دانشگاه‌های ایران در دسترس است.
نظرهای مخاطبان دربارهٔ اردکان
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر