بلندترین کوه‌های ایران؛ از دماوند و علم‌کوه تا سبلان، هزار و دنا

ایران کشوری کوهستانی است؛ بیش از نیمی از خاک آن را کوه‌ها و ارتفاعات پوشانده و ده‌ها قلهٔ بالای ۴۰۰۰ متر دارد. بلندترین کوه های ایران بیشتر در رشته‌کوه البرز (به‌ویژه تودهٔ تخت سلیمان) قرار دارند، اما زاگرس، آتشفشان‌های شمال‌غرب و کوه‌های کرمان هم قله‌های بلندی دارند. در این مطلب فهرست بلندترین قله‌ها را با ارتفاع و رشته‌کوه آورده‌ایم و نکته‌های ایمنی صعود را یادآوری کرده‌ایم.

بلندترین کوه های ایران؛ جدول قله‌ها

ارتفاع‌ها در منابع مختلف گاهی چند ده متر با هم فرق دارند (به دلیل روش‌های اندازه‌گیری قدیمی و جدید)؛ اعداد این جدول بر پایهٔ فهرست‌های مرجع رایج است. اگر فقط قله‌هایی را بشماریم که «برجستگی» مستقل دارند، دماوند، علم‌کوه، سبلان، هزار، دنا و زردکوه مهم‌ترین قله‌های مستقل ایران‌اند.

دماوند؛ بام ایران

دماوند با ۵۶۱۰ متر ارتفاع، بلندترین قلهٔ ایران و خاورمیانه و بلندترین آتشفشان آسیاست. مخروط متقارن و پوشیده از برفش از تهران هم در روزهای صاف دیده می‌شود و در ادبیات ایران نماد پایداری است. مسیر جنوبی (از پلور و گوسفندسرا تا بارگاه سوم) پرترددترین مسیر صعود است. جزئیات بیشتر در مطلب کوه دماوند.

تخت سلیمان و علم‌کوه؛ دیوارهٔ بلند البرز

تودهٔ تخت سلیمان در غرب البرز مرکزی (حوالی کلاردشت و تنکابن)، بیشترین تعداد قله‌های بالای ۴۵۰۰ متر ایران را دارد. علم‌کوه با دیوارهٔ شمالی حدود ۸۰۰ متری‌اش، یکی از دشوارترین مسیرهای سنگ‌نوردی و یخ‌نوردی کشور است. برای شناخت بیشتر این رشته‌کوه، رشته‌کوه البرز را بخوانید.

سبلان؛ آتشفشان خفتهٔ اردبیل

سبلان با ۴۸۱۱ متر، سومین قلهٔ بلند ایران است و دریاچهٔ کوچکی در دهانهٔ قله دارد. چشمه‌های آب‌گرم سرعین در دامنهٔ آن قرار دارند. هوای اردبیل حتی در تابستان خنک است و در زمستان یکی از سردترین شهرهای ایران به شمار می‌رود.

زاگرس؛ دنا، زردکوه و اشترانکوه

بلندترین قله‌های زاگرس در رشته‌کوه دنا قرار دارند (قلهٔ قاش‌مستان حدود ۴۴۰۹ متر) و زردکوه بختیاری با ۴۲۲۱ متر سرچشمهٔ رودهای کارون و زاینده‌رود است. دربارهٔ این رودها در طولانی‌ترین رودهای ایران نوشته‌ایم و دربارهٔ رشته‌کوه در زاگرس.

نکته‌های ایمنی کوهنوردی در قله‌های بلند

• هم‌هوایی: بالای ۲۵۰۰ متر، صعود تدریجی و شب‌مانی در ارتفاع میانی، خطر ارتفاع‌زدگی را کم می‌کند. سردرد شدید، تهوع و گیجی در ارتفاع یعنی باید پایین بروید.
• پیش‌بینی هوا: دما با هر ۱۰۰۰ متر ارتفاع حدود ۶ درجه کم می‌شود و باد در قله‌ها شدیدتر است. پیش‌بینی شهرهای پایین‌دست (مثل تهران برای دماوند و توچال، یا همدان برای الوند) فقط نقطهٔ شروع است. خواندن درست پیش‌بینی را در راهنمای خواندن وضعیت هوا و پیش‌بینی توضیح داده‌ایم.
• ساعت حرکت و بازگشت: صعود را پیش از سحر آغاز کنید تا پیش از بعدازظهر (که احتمال توفان و مه بیشتر است) از قله برگردید. ساعت طلوع و غروب را در صفحه‌هایی مثل اوقات شرعی آمل یا اردبیل ببینید.
• گروه و راهنما: قله‌های بالای ۴۰۰۰ متر را تنها نروید و برنامهٔ صعود را به یک نفر در شهر بدهید.
• امداد: در صورت گم شدن یا حادثه با هلال‌احمر ۱۱۲ تماس بگیرید؛ شماره‌های ضروری و امدادی ایران.

اگر کوهستان را برای اسکی و برف دوست دارید، بهترین مقصدهای سفر زمستانی در ایران پیست‌ها و مقصدهای برفی را معرفی کرده است؛ و برای طبیعت‌گردی پاییزی، جاهای دیدنی ایران در پاییز را ببینید.

بیشتر بخوانید در ایران‌گاه

• استان‌های ایران و مراکز آن‌ها
• پرجمعیت‌ترین شهرهای ایران
• طولانی‌ترین رودهای ایران
• آثار ثبت جهانی ایران در یونسکو
• روستاهای دیدنی ایران
• جاهای دیدنی ایران در پاییز
• مناطق آزاد ایران
• بهترین مقصدهای سفر زمستانی در ایران
• شب یلدا ۱۴۰۵؛ طول شب در شهرهای ایران
• کوه دماوند؛ بلندترین قلهٔ ایران
• رشته‌کوه البرز
• رشته‌کوه زاگرس
• باشگاه‌ها و اماکن ورزشی شهرها

منابع

• Wikipedia: List of mountains in Iran
• کجارو: بلندترین قله‌ها و رشته‌کوه‌های ایران