وجه تسمیه
درباره ریشه نام «دهاقان» که در گذشته «طاقون» نیز خوانده میشد، نظرات گوناگونی وجود دارد. برخی آن را به واژه «دهقان» به معنای کشاورز نسبت میدهند و برخی دیگر ریشههای کهنتری برای آن قائلند. این ابهام در نامگذاری، خود بخشی از جذابیت تاریخی این شهر است.
جغرافیا
موقعیت ریاضی
دهاقان در مختصات جغرافیایی ۵۱ درجه و ۳۹ دقیقه طول شرقی و ۳۱ درجه و ۵۶ دقیقه عرض شمالی قرار دارد. ارتفاع متوسط شهر از سطح دریا ۲۰۵۰ متر است که از ۲۰۲۰ متر در محله عطاآباد تا ۲۰۹۰ متر در بلوار حجاب متغیر است. این ارتفاع بالا، هوای شهر را در تابستانها معتدل و در زمستانها سرد و برفی میکند.
موقعیت نسبی
این شهر در دامنه شمالی کوه قلاری و بر سر راه شهرضا به بروجن واقع شده است. موقعیت استراتژیک دهاقان، آن را به نقطهای مناسب برای توقف و استراحت مسافران بین راهی تبدیل کرده است.
آبوهوا (اقلیم)
دهاقان دارای اقلیمی سرد، خشک و کوهستانی است. زمستانهای آن سرد و پربرف و تابستانها نسبتاً معتدل و خنک میباشند. متوسط دمای سالانه منطقه ۱۴ درجه سانتیگراد است و میزان تابش مستقیم خورشید در این منطقه به ۲۳۳۰ کیلووات ساعت بر متر مربع میرسد که آن را به منطقهای مستعد برای استفاده از انرژی خورشیدی تبدیل کرده است.
مخاطرات
بر اساس آییننامه طراحی ساختمانها در برابر زلزله (استاندارد ۲۸۰۰ ایران)، دهاقان در زمره مناطق با خطر نسبی زیاد برای زلزله قرار دارد. این موضوع در ساختوسازهای شهری باید مورد توجه ویژه قرار گیرد.
جمعیت
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر دهاقان ۱۷,۹۴۵ نفر بوده است. از این تعداد، ۹,۱۶۷ نفر مرد و ۸,۷۷۸ نفر زن هستند که در ۵,۷۹۰ خانوار با بعد متوسط ۳.۱ نفر زندگی میکنند. نسبت جنسی در این شهر ۱۰۴.۴ است که نشاندهنده تعادل نسبی جمعیت مرد و زن است.
مردمشناسی
قومیت غالب مردم دهاقان، فارسزبانان هستند که به زبان فارسی با لهجه محلی اصفهانی تکلم میکنند. لهجه مردم این شهر شباهت زیادی به لهجه بروجنی دارد. همچنین اقلیتی از مردم قشقایی در این شهر زندگی میکنند که به زبان ترکی قشقایی صحبت میکنند. این تنوع قومی، رنگینکمانی از فرهنگ و آداب و رسوم را در دهاقان پدید آورده است.
مشاهیر
دهاقان در طول تاریخ خود، چهرههای برجستهای را در عرصههای علمی، فرهنگی و هنری به خود دیده است. هرچند اطلاعات دقیقتری نیازمند پژوهش بیشتر است، اما این شهر همواره مهد پرورش استعدادهای درخشان بوده است.
مراکز علمی و فرهنگی
این شهر دارای مراکز آموزشی و فرهنگی متعددی است که نقش مهمی در ارتقای سطح دانش و فرهنگ منطقه ایفا میکنند. از جمله این مراکز میتوان به کتابخانهها، مدارس و دانشگاهها اشاره کرد.
آثار باستانی
دهاقان سرشار از آثار و بقایای تاریخی است که هنوز نیازمند بررسی و کاوشهای باستانشناسی هستند. این آثار میتوانند روایتهای ناگفتهای از تاریخ کهن این منطقه را آشکار کنند. بازدید از این مکانها برای علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ، تجربهای منحصربهفرد خواهد بود.
وضعیت فیزیکی-کالبدی
شهر دهاقان در میان چند کوه قرار گرفته است: کوه قلاری در جنوب، کوه برآفتاب در غرب و کوه دزجا در مرکز و شمال شهر. این شهر بر روی جلگهای کموسعت با شیب ملایمی از جنوب به شمال و از غرب به شرق بنا شده است. پس از انقلاب اسلامی، رشد عمرانی و شهرسازی دهاقان شتاب گرفت و شهر به دو منطقه تقریباً مجزای جنوبی و شمالی تقسیم شد که هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند.
تصاویر ماهوارهای از سال ۱۹۷۰ و ۲۰۲۱ نشان میدهد که دهاقان گسترش فیزیکی چشمگیری داشته است. در تصویر نخست که مربوط به کمتر از پنج سال پس از شهر شدن دهاقان است، این منطقه بیشتر شبیه یک روستای مرکزی بوده است. اما امروزه، محلههای جدید شهری شکل گرفتهاند و برخلاف بسیاری از شهرهای ایران، «بالاشهر» دهاقان در جنوب شهر و در زمینهای مرتفعتر پایکوه قلاری شکل گرفته است. متأسفانه این توسعه شهری به قیمت کاهش اراضی کشاورزی و باغستانهای سرسبز تمام شده است.
محیط زیست
اکوسیستم
متأسفانه، ریزش فاضلابهای شهری به آبهای جاری، اکوسیستم این منطقه را دستخوش تغییر کرده است. فاضلابها به قناتهای قدیمی مانند قنات حسینآباد و قلقله و همچنین جویهای آب کشاورزی و رودخانه نفوذ کردهاند. این آلودگی به زمینهای کشاورزی و آبهای زیرزمینی سرایت کرده و باعث تخریب باغات و خشکیدن درختان چندین ساله مانند گردو و گلابی شده است. استفاده از آب و هوای آلوده و محصولات کشاورزی ناسالم، خطر بروز بیماریهای صعبالعلاج را افزایش داده است.
علاوه بر خشکسالیهای پیدرپی، حفر بیرویه چاههای عمیق نیز به بحران آب دامن زده است. این اقدام غیراصولی باعث پایین رفتن سطح آبهای زیرزمینی و خشکیدن قناتها و چشمهسارهای قدیمی مانند قنات لورک (قلعه نوی)، قنات خیرآباد و چشمه بزرگ زینعلی شده است.
گلها و گیاهان
دهاقان با طبیعت کوهستانی خود، رویشگاه انواع گلها و گیاهان خودرو و دارویی است. هرچند فهرست کاملی از این گیاهان نیازمند مطالعه دقیقتر است، اما پوشش گیاهی متنوع منطقه، چشماندازهای زیبایی را در فصل بهار و تابستان خلق میکند.
بانکها و شعب بانکی دهاقان
بر اساس دادههای ایرانگاه، ۸ شعبه از ۸ بانک در شهرستان دهاقان فعال است که ۱ شعبه از آنها دارای خودپرداز است.
فهرست شعب بانکها در دهاقان
- شعب بانک ملی ایران در دهاقان — ۱ شعبه، ۱ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک مسکن در دهاقان — ۱ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در دهاقان — ۱ شعبه
- شعب بانک ملت در دهاقان — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در دهاقان — ۱ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در دهاقان — ۱ شعبه
- شعب بانک سپه در دهاقان — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در دهاقان — ۱ شعبه
بیمارستانهای دهاقان
در ایرانگاه یک بیمارستان از شهرستان دهاقان ثبت شده است که ۱۵ تخت فعال دارد.
- بیمارستان شهدا دهاقان — عمومی، ۱۵ تخت فعال
نظرهای مخاطبان دربارهٔ دهاقان
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی میدانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکتهای محلی — اولین نفر باشید.