پیشینه
داستان نجفآباد از زمان شاه عباس صفوی و در حدود سال ۱۰۲۲ هجری قمری آغاز میشود. روایت است که کاروانی از شتران، مملو از هدایا و نذورات برای حرم امام علی (ع) در نجف، در این سرزمین از حرکت بازایستادند. هیچ تلاشی برای به حرکت درآوردنشان مؤثر نبود تا اینکه شیخ بهایی در عالم رؤیا از شاه نجف پیام آورد: «شتران را برهانید و بارشان را به آبادانی این محل مصرف کنید.» این سخن مورد تأیید شاه قرار گرفت و بدینسان، شهری پا به عرصه وجود گذاشت. ابوالقاسم پاینده، نویسنده توانای ایرانی، این داستان را در کتاب «قدمگاه» خود به زیبایی به تصویر کشیده است.
نامگذاری
بر اساس باور برخی، نام اصلی این شهر «ده نان» یا «دهان» بوده که منظور از «نان»، همان «نون» است. به همین دلیل، ابوالقاسم پاینده، نجفآباد را «دیار نون» نامیده است.
سوغات شهر
نجفآباد با شیرینی محلی «اِگِردِک»، عسل طبیعی، انار درشت و قالیهای دستبافت اصیل خود زبانزد است. فراموش نکنید که حتماً از باغهای بادام این شهر دیدن کنید و شکوفههای بهاری آن را به تماشا بنشینید.
زبان
مردم نجفآباد به زبان فارسی با لهجهای شیرین و اصیل به نام «لهجه نجفآبادی» صحبت میکنند. این لهجه که بسیار به لهجه اصفهانی شباهت دارد، ریشه در زبان فارسی باستانی دوران ساسانیان دارد و شنیدن آن برای هر گردشگری لذتبخش است.
ساکنین اولیه شهر
پیش از بنای نجفآباد در دوره صفویه، گروهی از زرتشتیان چادرنشین از فلات مرکزی ایران (یزد) در کوهپایههای شمالی این منطقه ساکن بودند. آنها که در ابتدا برای چرای دام به اینجا میآمدند، به مرور زمان و برای رهایی از کوچ سالانه، در این دشت سکنی گزیدند و با حفر قنات، آب دائمی را برای خود فراهم کردند.
آب و هوا
نجفآباد در دشتی با آب و هوای معتدل و نسبتاً خشک واقع شده است. میانگین بارش سالانه حدود ۱۲۰ میلیمتر است و حداکثر دما به ۳۸ درجه و حداقل آن به ۵.۹- درجه میرسد. ارتفاع این شهر از سطح دریا ۱۶۰۰ متر است. منابع آب سطحی شامل رودخانههای چشمه مرغاب و زایندهرود و منابع زیرزمینی شامل چاهها و قناتها میشود.
کبوترخانههای نجفآباد
نجفآباد را روزگاری «شهر کبوتران» مینامیدند. کبوترخانههای متعدد این شهر که در گذشته برای تولید کود کشاورزی (ذل کبوتر) ساخته شده بودند، هویتی فراموششده از این دیار هستند. هر برج کبوترخانه سالانه ۶ تا ۷ تن کود تولید میکرد و به رونق باغهای شهر کمک شایانی مینمود. جهانگردان خارجی مانند «فرد ریچاردز» و «مادام دیولافوا» نیز در سفرنامههای خود از این برجهای شگفتانگیز به عنوان یکی از جاذبههای منحصربهفرد اصفهان یاد کردهاند.
ارگ شیخ بهایی
ارگ شیخ بهایی یکی از جاذبههای تاریخی و منحصربهفرد نجفآباد است که از ۷ برج کبوترخانه تشکیل شده. این مجموعه که نمونه مشابه آن تنها در تبریز دیده میشود، به همت شهرداری در قالب طرح گردشگری «هفت برج» بازسازی و احیا شده است.
مسجد جامع صفوی
مسجد جامع نجفآباد که به «مسجد میدان» نیز مشهور است، از بناهای اواخر دوران صفوی به شمار میرود. این مسجد در مرکز شهر و روبروی عمارت قدمگاه ساخته شده و با وجود تغییرات فراوان، هنوز هم یادآور معماری باشکوه آن دوران است.
انقلاب و جنگ
نجفآباد در پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ نقشی پیشگام داشت و پس از تظاهرات گسترده، در این شهر حکومت نظامی برقرار شد. همچنین، این شهرستان با تقدیم دو هزار و سیصد و هفتاد و هفت شهید در دوران جنگ تحمیلی، بالاترین سرانه شهدا را در استان اصفهان و کشور به خود اختصاص داده است.
دانشگاهها و مراکز آموزش عالی
نجفآباد یکی از قطبهای علمی استان اصفهان است. دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآباد با بیش از ۳۲۰۰۰ دانشجو، دانشگاه فرهنگیان شهید دکتر آیت، دانشگاه پیام نور، دانشگاه فنی و حرفهای سمیه، و مؤسسه آموزش عالی غیرانتفاعی از جمله مراکز معتبر این شهر هستند.