نام‌های پیشین
اصفهان در طول تاریخ نام‌های بسیاری به خود دیده است: گابا، گابیه، گابیان، جی، اسپادانا، سپهان، اسپهان، سپاهان و صفاهان. جالب است بدانید که نام «سپاهان» از آنجا گرفته شده که در روزگار باستان، این منطقه محل گردهم‌آیی سپاهیان جنوب ایران (فارس، سیستان و...) برای حرکت به سوی میدان‌های نبرد بوده است. پس از ورود اسلام به ایران، چون در خط عربی حرف «پ» وجود نداشت، واژه «اسپهان» به تدریج به «اصفهان» تبدیل شد.
شاهنامه فردوسی نیز به این شهر اشاره دارد:
بفرمود عهد قم و اصفهان // نهاد بزرگان و جای مهان
پیشینه
اصفهان کهن
اصفهان شهری است با ریشه‌هایی به عمق تاریخ. به لطف زاینده‌رود و شرایط طبیعی مساعد، از نیمه دوم هزاره چهارم پیش از میلاد، آبادی‌های بسیاری در این منطقه شکل گرفت. اما آنچه امروز می‌بینیم، حاصل قرن‌ها دگرگونی است. در اواخر عصر ساسانیان، هفت شهر نزدیک به هم در این ناحیه وجود داشت: جی، مهرین، شادریه، درام، قه، کهنه و جار.
جیِ باستانی
بنای اصفهان را به طهمورث، سومین پادشاه پیشدادیان نسبت داده‌اند. در روزگار باستان، این شهر با نام «ژِی» شناخته می‌شد و پس از اسلام به «جِی» تغییر نام داد. استرابون، جغرافی‌دان یونانی، از اصفهان به عنوان مرکز ایران نام برده است.
داستان جالبی درباره یهودیان اصفهان وجود دارد: پس از آنکه کوروش بزرگ بابل را فتح کرد، گروهی از یهودیان آزاد شده به فلسطین بازگشتند و گروهی دیگر به اصفهان آمدند. آن‌ها در منطقه‌ای به نام «یهودیه» ساکن شدند و بعدها این منطقه با شهر جی پیوند خورد و اصفهان امروزی را پدید آورد. ابن‌فقیه همدانی می‌نویسد که یهودیان در سفر خود، خاک و آب هر شهر را با خاک و آب اورشلیم مقایسه می‌کردند و چون به اصفهان رسیدند، آن را شبیه اورشلیم یافتند و در آن ساکن شدند.
دوران اشکانیان
در روزگار اشکانیان، مهرداد یکم دستور ساخت یک پادگان نظامی در اصفهان را صادر کرد. این پادگان برای آموزش و اعزام نیروی کمکی طراحی شده بود و در کنار سه مرکز نظامی دیگر در مرو، گرگان و تیسفون فعالیت می‌کرد.
در دوره ساسانیان، نام «اسپهان» (به معنی جایگاه ارتش) جایگزین «جی» شد. سواره‌نظام ساسانی در زمان صلح در سبزه‌زارهای پیرامون اسپهان، به ویژه در بخش غربی تا دامنه‌های کوه‌ها و سرچشمه زاینده‌رود، مستقر می‌شدند. اسپهان از آن رو که ولیعهد‌نشین ساسانیان بود، از امتیاز ویژه‌ای برخوردار بود.
سده‌های نخست اسلامی
در سده‌های آغازین اسلام، دو شهر در مکان کنونی اصفهان وجود داشت: «جَی» و «یهودیه» که سه کیلومتر با یکدیگر فاصله داشتند. اعراب در سال ۲۳ هجری اسپهان را تصرف کردند و این شهر تا آغاز سده چهارم هجری زیر سلطه اعراب باقی ماند.
زیاریان و دیلمیان
در سال ۳۱۹ هجری، مردآویج زیاری با سپاهش از گیلان به اصفهان آمد و این شهر را آزاد کرد و به پایتختی برگزید. او جشن سده را با شکوه بسیار در اصفهان برپا کرد. پس از آن، رکن‌الدوله دیلمی اصفهان را پایتخت خود قرار داد و این شهر بار دیگر کانون دانشوران و شاعران شد.
سلجوقیان
در بهار ۴۴۲ هجری، طغرل بیک سلجوقی پس از محاصره‌ای طولانی و ویرانگر، اصفهان را گشود. اما به تدبیر ابوالفتح مظفر نیشابوری، شهر به سرعت بازسازی شد: ۵۰۰ هزار دینار صرف ساخت بناها شد و سه سال مالیات از مردم گرفته نشد. طغرل پایتخت خود را از ری به اصفهان منتقل کرد و در دوران ملکشاه و وزیرش خواجه نظام‌الملک طوسی، شهر به اوج شکوه رسید.
ناصرخسرو قبادیانی که دو سال پس از حمله طغرل به اصفهان وارد شد، این شهر را چنین توصیف می‌کند:
«[اصفهان] شهری است بر هامون نهاده، آب و هوایی خوش دارد و هر جا که ده گز چاه فرو برند، آبی سرد و خوش بیرون آید و شهر دیواری حصین بلند دارد... در میان شهر مسجد آدینه بزرگ نیکو و باروی شهر را گفتند سه فرسنگ و نیم است.»
صفویه و پایتختی اصفهان
در سال ۱۰۰۶ هجری قمری، شاه عباس صفوی پایتخت را از قزوین به اصفهان منتقل کرد. دلایل این انتقال عبارت بودند از: دوری از مرزها، کاهش قدرت قزلباشان، بهبود تجارت و ترس از پیشگویی منجمان. این تصمیم نتایج شگرفی برای اصفهان داشت. مسجدها، آب‌انبارها و کاروانسراهای بسیاری ساخته شد. به ابتکار شیخ بهایی، شبکه‌های کامل ارتباطی و آبیاری پدید آمد و شهر بازرگانی نجف‌آباد در غرب اصفهان بنیان نهاده شد.
اصفهان در روزگار شاه عباس اول از همه شهرهای خاورزمین بزرگ‌تر بود. با افزوده شدن کوی‌های چهارگانه (عباس‌آباد، جلفا، گبرآباد و اسپهان)، نمای پایتخت صفوی از قسطنطنیه نیز بزرگ‌تر شد. شهر در اوج شکوه خود ۱۳۷ کاخ، ۱۶۲ مسجد، ۴۸ مدرسه، ۲۷۳ حمام و ۱۲ گورستان داشت.
اما با پایان صفویان، خلأ افسرده‌کننده‌ای ایجاد شد که شهر را تا مرز نابودی پیش برد. محله‌هایی که روزگاری ۶۰۰ هزار نفر جمعیت داشتند، ناگهان خالی شدند و تنها ۱۰۰ هزار نفر در شهر ماندند.
دوره قاجار
در دوره قاجار، اصناف مختلفی در اصفهان فعال بودند: رنگرز، چیت‌ساز، زرباف، نساج، شیشه‌ساز، کاغذساز، تفنگ‌ساز و شعرباف. مسعود میرزا ظل‌السلطان، پسر ناصرالدین شاه، ۳۴ سال بر اصفهان حکومت کرد. متأسفانه فرمانروایی او با ویرانی بیش از ۵۰ اثر تاریخی همراه بود. جرج کرزن در سفرنامه خود از این ویرانی‌ها با تأسف یاد می‌کند.
اصفهان در دوره پهلوی
در این دوره، با رشد صنعت و ساخت کارخانه‌های پارچه، اصفهان به «منچستر ایران» شهرت یافت. یازده کارخانه پارچه، دو کارخانه کاغذ، پنج کارخانه سیگار و یک کارخانه کفش در شهر ساخته شد. در دوران پهلوی دوم، دو طرح جامع برای نوسازی شهر تهیه شد که طرح دوم تلاش کرد بافت قدیمی را با نیازهای مدرن سازگار کند.
اصفهان در انقلاب ۱۳۵۷ و پس از آن
در ۱۴ مرداد ۱۳۵۷، تظاهرات گسترده‌ای در اصفهان رخ داد که با اعلام حکومت نظامی پایان یافت. در جنگ ایران و عراق، اصفهان به صورت مکرر هدف حملات هوایی و موشکی قرار گرفت و با ۲۳ هزار کشته و ۴۳ هزار جانباز، بیشترین تعداد ایثارگر را در کشور دارد.
پس از جنگ، ساخت و ساز به شغلی پرسود تبدیل شد و خانه‌های قدیمی جای خود را به آپارتمان‌های چند طبقه دادند. این امر سبب درگیری میان طرفداران حفظ میراث تاریخی و سازندگان شد.
معماری
پیش از اسلام
از دوره پیش از اسلام، جز بقایای آتشکده‌ها در کوه آتشگاه، اکتشافات تپه اشرف و پل شهرستان (دوره ساسانی) چیزی باقی نمانده است.
سلجوقیان
معماری سلجوقی که در مسجد جامع اصفهان به خوبی دیده می‌شود، ساده و بی‌پیرایه اما با ظرافت فراوان است. این معماری درونگرا و به دور از جلوه‌گری است و زیبایی آن آرام آرام بر بیننده آشکار می‌شود.
صفویان
عصر صفوی، اوج شکوفایی معماری و شهرسازی در ایران است. هنرمندان جلفای نو، زیباترین آثار معماری ایرانی-اسلامی را در اصفهان خلق کردند. میدان نقش جهان، دولتخانه و خیابان چهارباغ در این دوره ساخته شدند. در این دوره، تابش رنگ و نور و جذابیت سطوح، زیبایی خیره‌کننده‌ای ایجاد می‌کند.
معماری معاصر
معماری معاصر ایران به سمت سبک‌سازی و تجرید پیش رفته است. نمونه آن مقبره بوعلی سینا است که نسخه تجرید شده گنبد قابوس بن وشمگیر است. مسجد سالن اجلاس بین‌المللی اصفهان نیز نقطه عطفی در معماری نوین ایرانی-اسلامی محسوب می‌شود.
جغرافیا
موقعیت جغرافیایی
اصفهان در ۴۳۵ کیلومتری جنوب تهران و در مرکز فلات ایران قرار دارد. ارتفاع شهر از سطح دریا ۱۵۷۰ متر است و در بخش شمالی و شرقی به کویر محدود می‌شود. زاینده‌رود که از کوه‌های زاگرس سرچشمه می‌گیرد، دلیل پیدایش این شهر بوده است.
آب و هوا
آب و هوای اصفهان معتدل رو به سرد است. حداکثر دما در تابستان ۳۹ درجه و حداقل در زمستان ۱۹- درجه سانتی‌گراد است. متأسفانه شهر به دلیل موقعیت جغرافیایی، در بیش از ۵۵ درصد از سال دچار پدیده اینورژن (وارونگی دما) می‌شود که آلودگی هوا را تشدید می‌کند.
گیاگان و زیاگان
اصفهان رتبه نخست جنگل‌سازی کشور را دارد. قوچ و میش اصفهانی، روباه معمولی و شنی، شغال و خدنگ از جمله حیوانات این منطقه هستند. پارک ملی قمیشلو در ۴۵ کیلومتری شمال غرب اصفهان، زیستگاه گونه‌های ارزشمندی از جمله کل و بز، قوچ و میش و آهوی ایرانی است.
مردم‌شناسی و فرهنگ
اصفهانی‌ها در فرهنگ ایران به باهوشی و طنز معروف هستند. زبان مردم اصفهان فارسی با لهجه اصفهانی است که از ویژگی‌های آن اضافه کردن حرف «س» به آخر واژگان (به جای «است») است. ارمنی‌های اصفهان نیز به زبان ارمنی سخن می‌گویند.
دین و فلسفه
اسلام شیعه دین اصلی مردم اصفهان است، اما ارمنی‌ها، یهودیان و زرتشتیان نیز در شهر زندگی می‌کنند. محله جلفا منطقه ارمنی‌نشین است و یهودیان در جویباره، فردوسی و ابن‌سینا ساکن هستند.
روز و نماد اصفهان
یکم آذر به عنوان روز اصفهان و قوس آذر به عنوان نماد شهر انتخاب شده است. در تقویم رسمی، ۲۵ آبان روز استان اصفهان (به یاد تشییع ۳۷۰ شهید جنگ ایران و عراق) و ۱۸ مهر روز ملی زاینده‌رود است.
هنر
مکتب موسیقی اصفهان از بزرگ‌ترین مکتب‌های موسیقی ایران است. نقاشی اصفهان نیز یکی از دلایل عضویت این شهر در شبکه شهرهای خلاق یونسکو است. خوشنویسانی چون باباشاه اصفهانی از استادان مسلم این هنر در دوره صفوی بودند.
رسانه
رادیو اصفهان و شبکه اصفهان از سازمان صدا و سیما، خبرگزاری ایمنا و روزنامه‌های اصفهان زیبا، اصفهان امروز و سیمای شهر از رسانه‌های فعال شهر هستند.
گردشگری و تفریح
جاذبه‌های تاریخی
اصفهان سرشار از آثار تاریخی بی‌نظیر است:
- میدان نقش جهان: یکی از بزرگ‌ترین میدان‌های جهان
- مسجد شاه (امام): شاهکاری از معماری صفوی
- سی‌وسه پل: نماد شهر اصفهان
- پل خواجو: زیباترین پل تاریخی ایران
- مسجد جامع اصفهان: موزه معماری اسلامی
- کاخ چهلستون: تالاری با آینه‌کاری‌های خیره‌کننده
- کلیسای وانک: یادگار ارمنیان در جلفا
- بازار قیصریه: قلب تجاری شهر
مکان‌های تفریحی
- سیتی سنتر اصفهان: بزرگ‌ترین مرکز خرید و تفریحی
- پارک جنگلی ناژوان: با باغ پرندگان، آکواریوم و تله‌سیژ
- پارک جنگلی صفه: با تله‌کابین و شهربازی
- آکواریوم اصفهان: اولین تونل آکواریوم ایران
- بام شهر اصفهان: منظره‌ای بی‌نظیر از شهر
صنایع دستی
اصفهان بهشتی برای هنردوستان است: قالی‌بافی، قلمزنی، میناکاری، خاتم‌کاری، فیروزه‌کوبی، قلمکاری و زری‌بافی از جمله هنرهای اصیل این شهر هستند.
غذاهای سنتی
- بریانی اصفهان: معروف‌ترین غذای شهر
- خورش ماست: ترکیبی بی‌نظیر از ماست و گوشت
- گوش‌فیل و دوغ: خوردنی ویژه اصفهان
- فالوده: دسر سنتی خنک‌کننده
- حلیم بادمجان و آش شله قلمکار
ره‌آورد (سوغات)
- گز اصفهان: معروف‌ترین سوغات ایران! ۹۰ درصد گز کشور در اصفهان تولید می‌شود
- پولکی: شیرینی ترد و خوشمزه با طعم‌های متنوع
- صنایع دستی: قاب‌های خاتم‌کاری، میناکاری و قلمزنی
حمل و نقل
فرودگاه بین‌المللی اصفهان (شهید بهشتی)
این فرودگاه در شمال شرقی شهر واقع شده و روزانه ۶۰ پرواز به ۳۰ مقصد داخلی و خارجی انجام می‌دهد. هر هفته ۴۰ هزار مسافر از این فرودگاه سفر می‌کنند.
راه‌آهن
ایستگاه راه‌آهن اصفهان در سال ۱۳۴۷ ساخته شد و در حال حاضر به مشهد و بندرعباس سرویس می‌دهد. پروژه راه‌آهن تندرو تهران-قم-اصفهان نیز توسط چین پشتیبانی مالی شده است.
متروی اصفهان
شبکه متروی اصفهان با ۵ خط طراحی شده است. خط یک به صورت شمالی-جنوبی از شمال غربی شهر تا کوه صفه امتداد دارد و هم‌اکنون در حال بهره‌برداری است.
آموزش و پژوهش
اصفهان با ۶۷ مرکز علمی و دانشگاهی، یکی از قطب‌های علمی ایران است:
- دانشگاه اصفهان
- دانشگاه صنعتی اصفهان
- دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
- دانشگاه هنر اصفهان
اقتصاد
اصفهان قلب صنعت سنگ ایران است و بیشترین معادن استخراج سنگ و کارخانجات فرآوری سنگ را دارد. پالایشگاه اصفهان روزانه ۳۷۵ هزار بشکه نفت خام تصفیه می‌کند و ۲۳ درصد بنزین کشور را تأمین می‌کند.
روستاهای شهرستان اصفهان
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان اصفهان ۳۴۶ آبادی در ۱۹ دهستان و ۶ بخش ثبت شده است که ۲۰۶ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۱۵۲٬۰۳۴ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان اصفهان ببینید.
دهستان‌های شهرستان اصفهان
- دهستان کرارج — بخش مرکزی، ۲۳ آبادی، ۲۶٬۴۰۷ نفر جمعیت
- دهستان قهاب شمالی — بخش مرکزی، ۲۱ آبادی، ۲۴٬۳۷۹ نفر جمعیت
- دهستان براآن شمالی — بخش مرکزی، ۲۱ آبادی، ۱۵٬۷۹۸ نفر جمعیت
- دهستان براآن جنوبی — بخش مرکزی، ۱۸ آبادی، ۱۴٬۷۴۱ نفر جمعیت
- دهستان جی — بخش مرکزی، ۲۰ آبادی، ۱۴٬۲۶۸ نفر جمعیت
- دهستان قهاب جنوبی — بخش مرکزی، ۱۲ آبادی، ۱۰٬۷۵۹ نفر جمعیت
- دهستان رودشت شرقی — بخش بن رود، ۸ آبادی، ۷٬۹۴۶ نفر جمعیت
- دهستان امامزاده عبدالعزیز — بخش جلگه، ۲۵ آبادی، ۷٬۹۱۳ نفر جمعیت
- دهستان محمودآباد — بخش مرکزی، ۳ آبادی، ۵٬۱۸۰ نفر جمعیت
- دهستان گاوخونی — بخش بن رود، ۹ آبادی، ۵٬۰۳۴ نفر جمعیت
- دهستان جرقویه علیا — بخش جرقویه علیا، ۸ آبادی، ۴٬۷۷۱ نفر جمعیت
- دهستان رامشه — بخش جرقویه علیا، ۹ آبادی، ۴٬۳۳۲ نفر جمعیت
- دهستان جرقویه وسطی — بخش جرقویه سفلی، ۳ آبادی، ۲٬۹۷۲ نفر جمعیت
- دهستان تودشک — بخش کوهپایه، ۶۵ آبادی، ۲٬۹۷۰ نفر جمعیت
- دهستان زفره — بخش کوهپایه، ۲۲ آبادی، ۱٬۹۲۶ نفر جمعیت
- دهستان جبل — بخش کوهپایه، ۳۷ آبادی، ۱٬۷۵۶ نفر جمعیت
- دهستان سیستان — بخش کوهپایه، ۱۰ آبادی، ۶۸۹ نفر جمعیت
- دهستان جرقویه سفلی — بخش جرقویه سفلی، ۲۷ آبادی، ۱۹۳ نفر جمعیت
- دهستان رودشت — بخش جلگه، ۵ آبادی
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان اصفهان
- روستای حصه — دهستان قهاب شمالی، ۱۰٬۹۴۲ نفر
- روستای قهجاورستان — دهستان قهاب شمالی، ۶٬۸۵۴ نفر
- روستای شهرک ولی عصر — دهستان محمودآباد، ۴٬۶۸۹ نفر
- روستای گورت — دهستان قهاب جنوبی، ۴٬۶۱۲ نفر
- روستای اصفهانک — دهستان کرارج، ۳٬۸۶۰ نفر
- روستای زیار — دهستان براآن جنوبی، ۳٬۵۲۰ نفر
- روستای دشتی — دهستان کرارج، ۲٬۷۳۳ نفر
- روستای پیکان — دهستان جرقویه وسطی، ۲٬۵۸۳ نفر
- روستای رامشه — دهستان رامشه، ۲٬۵۷۹ نفر
- روستای اشکاوند — دهستان کرارج، ۲٬۵۵۷ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی اصفهان
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۶۶۵ شعبه از ۲۳ بانک در شهرستان اصفهان فعال است که ۸۶ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های اصفهان بانک سپه با ۱۳۵ شعبه، بانک ملی ایران با ۱۱۰ شعبه و بانک صادرات ایران با ۸۳ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در اصفهان
- شعب بانک سپه در اصفهان — ۱۳۵ شعبه
- شعب بانک ملی ایران در اصفهان — ۱۱۰ شعبه، ۸۶ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک صادرات ایران در اصفهان — ۸۳ شعبه
- شعب بانک ملت در اصفهان — ۶۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در اصفهان — ۴۶ شعبه
- شعب بانک مسکن در اصفهان — ۴۰ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در اصفهان — ۴۰ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در اصفهان — ۳۶ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در اصفهان — ۱۴ شعبه
- شعب بانک شهر در اصفهان — ۱۴ شعبه
- شعب بانک سینا در اصفهان — ۱۴ شعبه
- شعب بانک پارسیان در اصفهان — ۱۰ شعبه
- شعب بانک اقتصاد نوین در اصفهان — ۸ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در اصفهان — ۸ شعبه
- شعب بانک پاسارگاد در اصفهان — ۸ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه رسالت در اصفهان — ۷ شعبه
- شعب پست بانک ایران در اصفهان — ۶ شعبه
- شعب بانک سامان در اصفهان — ۶ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در اصفهان — ۶ شعبه
- شعب بانک سرمایه در اصفهان — ۵ شعبه
- شعب بانک کارآفرین در اصفهان — ۴ شعبه
- شعب بانک گردشگری در اصفهان — ۳ شعبه
- شعب بانک دی در اصفهان — ۱ شعبه
بیمارستان‌های اصفهان
در ایران‌گاه ۳۳ بیمارستان از شهرستان اصفهان ثبت شده است که ۵ مورد از آن‌ها بیمارستان تخصصی‌اند و مجموعاً ۵٬۱۵۴ تخت فعال دارند.
- بیمارستان الزهرا(س)اصفهان — عمومی، ۵۲۴ تخت فعال
- بیمارستان میلاد اصفهان — عمومی، ۳۸۲ تخت فعال
- بیمارستان فارابی اصفهان — عمومی، ۳۶۸ تخت فعال
- بیمارستان شریعتی اصفهان — عمومی، ۳۳۲ تخت فعال
- بیمارستان نور و حضرت علی اصغر(ع) — عمومی، ۳۰۳ تخت فعال
- بیمارستان شهید آیت اله صدوقی اصفهان — عمومی، ۲۹۰ تخت فعال
- بیمارستان عسکریه (ع) اصفهان — عمومی، ۲۸۲ تخت فعال
- بیمارستان امین اصفهان — عمومی، ۲۵۸ تخت فعال
- بیمارستان دکتر غرضی اصفهان — عمومی، ۲۴۵ تخت فعال
- بیمارستان آیت ا... کاشانی اصفهان — عمومی، ۲۳۹ تخت فعال
- بیمارستان شهید دکتر چمران اصفهان — تخصصی قلب، ۲۲۵ تخت فعال
- بیمارستان حضرت سیدالشهداء(ع) اصفهان — تخصصی سرطان و انکولوژی، ۱۹۷ تخت فعال
- بیمارستان امیرالمومنین شهرضا — عمومی، ۱۹۱ تخت فعال
- بیمارستان امام حسین(ع) اصفهان — تخصصی اطفال، ۱۸۶ تخت فعال
- بیمارستان زهرای مرضیه (س) اصفهان — عمومی، ۱۶۱ تخت فعال
- بیمارستان سعدی اصفهان — عمومی، ۱۱۶ تخت فعال
- بیمارستان سینا اصفهان — عمومی، ۱۱۳ تخت فعال
- بیمارستان فیض اصفهان — عمومی، ۱۱۳ تخت فعال
- بیمارستان عیسی بن مریم اصفهان — عمومی، ۱۱۱ تخت فعال
- بیمارستان امیرالمؤمنین (ع) اصفهان — عمومی، ۹۸ تخت فعال
- بیمارستان امام موسی کاظم (ع) اصفهان — تخصصی سوانح و سوختگی، ۹۶ تخت فعال
- بیمارستان سپاهان اصفهان — عمومی، ۶۶ تخت فعال
- بیمارستان مهرگان اصفهان — عمومی، ۶۲ تخت فعال
- بیمارستان حضرت زینب (س) اصفهان — عمومی، ۴۴ تخت فعال
- بیمارستان احمدیه اصفهان — عمومی، ۳۹ تخت فعال
- بیمارستان اصفهان اصفهان — عمومی، ۳۶ تخت فعال
- بیمارستان رز اصفهان — عمومی، ۳۶ تخت فعال
- بیمارستان فردوس اصفهان — عمومی، ۳۳ تخت فعال
- بیمارستان شهید بابائی اصفهان — عمومی، ۸ تخت فعال
- بیمارستان بهارستان — عمومی
- بیمارستان جم — عمومی
- کلینیک ویژه امام موسی صدر — عمومی
- کلینیک ویژه شیخ مفید — تخصصی سرطان و انکولوژی
دانشگاه‌های اصفهان
در ایران‌گاه معرفی کامل ۳ دانشگاه دولتی شهرستان اصفهان ثبت شده است که قدیمی‌ترین آن‌ها دانشگاه اصفهان با تاسیس در سال ۱۳۲۵ است.
در صفحه‌ی هر دانشگاه، دانشکده‌ها، رشته‌ها، شرایط پذیرش، خوابگاه‌ها، امکانات رفاهی و راه‌های ارتباطی آن را می‌بینید.
- دانشگاه اصفهان — تاسیس ۱۳۲۵، دارای خوابگاه، دارای پارک علم و فناوری
- دانشگاه صنعتی اصفهان — تاسیس ۱۳۵۳، دارای خوابگاه، دارای پارک علم و فناوری
- دانشگاه هنر اصفهان — تاسیس ۱۳۵۵، دارای خوابگاه، دارای پارک علم و فناوری
فهرست همه‌ی دانشگاه‌های کشور در صفحه‌ی دانشگاه‌های ایران در دسترس است.
شاعران و نویسندگان اصفهان
نام اصفهان در تاریخ ادبیات فارسی با یکی از بزرگ‌ترین چهره‌های این ادبیات گره خورده است:
فهرست کامل شاعران و نویسندگان ایران را در صفحه‌ی ادبیات فارسی ببینید.
جاذبه‌های طبیعی اصفهان
یکی از جاذبه‌های طبیعی شناخته‌شده‌ی ایران در این شهرستان یا نزدیکی آن قرار دارد:
راهنمای کامل جاذبه‌های طبیعی ایران را در صفحه‌ی جغرافیای ایران ببینید.
نظرهای مخاطبان دربارهٔ اصفهان
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر